احادیث روزانه(شرط ورود=تفکر در احادیث)

[شهیدطیبه واعظی]

هرکس چهل حديث حفظ کند . .

در روايت آمده است: "هرکس چهل حديث حفظ کند، خداوند وي را فقيه محشور مي‌کند". آيا اگر حافظ عامل به احاديث نبود، باز هم جزء فقها محشور مي‌شود يا بايد عامل باشد؟ کلام علامه طباطبايي که فرمود" عامل بودن شرط نيست" چيست؟ آيا تقوا در حديث، شرط فقيه محشور شدن است؟


در مورد حفظ چهل حديث هم از پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم روايت وجود دارد و هم از برخي ائمه ديگر عليه السّلام[sup]1[/sup] .

البته اين احاديث در برخي از کلمات و واژه‌ها با يکديگر اختلاف دارند. علامه مجلسي در بحار الانوار نقل کرده است که پيامبر اسلام صلّي الله عليه و آله و سلّم فرمود: "هرکس چهل حديث براي امت من حفظ کند، تا از آن بهره ببرند، خداوند روز قيامت او را در شمار فقيهان و عالمان برمي‌انگيزد".[sup]2[/sup]

بي‌ترديد پيام اصلي اين حديث تشويق و ترغيب به حفظ احاديث پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل‌بيت است. هرکس چهل حديث از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ و اهل‌بيت عليه السّلام حفظ کند، به همان اندازه با معارف پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل‌بيت آشنا شده است و آشنايي با معارف اهل‌بيت موجب تأمين سعادت دنيا و آخرت مي‌شود. حال بايد بررسي نمود که مقصود از حفظ حديث در اين روايات چيست؟ مرحوم علامه مجلسي چند احتمال بيان کرده است:

احتمال اول آن است که به تدوين حديث بپردازد تا ديگران از آن استفاده نمايند.

احتمال دوم آن است که احاديث را حفظ کند که از بين نرود و به ديگران گزارش دهد؛ حال حفظ اين حديث در قلب باشد و يا به صورت نوشتن.

احتمال سوم آن است که انسان حديث را حفظ کند و پيرامون آن تفکر کند و بدان عمل کند و با آن احکام را استنباط کند.

عبارت "خداوند او را فقيه و عالم محشور مي‌‌کند" نيز ناظر به همين احتمال مي‌باشد.

حديث ديگري از پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم نيز همين احتمال را تأييد مي‌کند.[sup]3[/sup]

اگر مقصود از حفظ حديث، احتمال اول و دوم باشد، لازم نيست انسان خود عامل به آن باشد، زيرا در اين دو احتمال هدف آن است که احاديث پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و ائمه عليه السّلام حفظ شود و به ديگران انتقال يابد. البته اگر کسي درصدد کسب ثواب بيشتري است، بايد عامل به آن باشد، زيرا حفظ احاديث، مراتبي دارد و ثواب اين عمل نيز به حساب آن مراتب، تفاوت پيدا مي‌کند.[sup]4[/sup]

اگر مقصود از حفظ حديث احتمال سوم باشد، بي‌ترديد عامل بودن به احاديث شرط است، زيرا اگر کسي خود عامل به احاديث نباشد، با فلسفه حفظ حديث که عمل به آن و استنباط احکام است، منافات دارد.

گرچه در روايت مورد بحث يکي از شرايط حفظ حديث تقوا شمرده نشده، ولي رعايت تقواي الهي بنابر هر سه احتمال لازم است، زيرا روايات ديگر و آموزه‌هاي ديني رعايت تقواي الهي را در همه ابعاد زندگي لازم مي‌داند. بدون شک، کسي که مي‌خواهد با حفظ حديث، با فقيهان محشور گردد، بايد تقوا داشته باشد.

● چگونه ممکن است کسي در زمره فقهاي دين در قيامت محشور شود و از ويژگي شاخص و صفت بارز فقيهان که همان رعايت تقواي الهي و پايبندي به حدود و دستورات شريعت نوراني است بي‌نصيب باشد؟

با تحقيقاتي که انجام شد، به مبناي مرحوم علامه طباطبايي در خصوص اين که در حفظ حديث، عامل بودن شرط نيست، دست نيافتيم. لطفاً در پرسش‌هاي بعد منبع ديدگاه ايشان را بيان نماييد تا مورد بررسي قرار گيرد.

اگر مرحوم علامه طباطبائي چنين سخني را فرموده باشد شايد مرادشان اين باشد که در خود حفظ چهل حديث اثر و خاصيتي است که موجب مي‌گردد انسان در روز قيامت فقيه و عالم دين‌شناس محشور گردد. البته اين اثر و ويژگي به صورت زمينه و اقتضا است يعني چنين فردي اگر ساير شرايط براي محشور شدن به صورت فقيه را داشته باشد و موانع موجود بر سر اين امر را برطرف سازد، در قيامت به صورت فقيه محشور مي‌گردد. منظور از شرط نبودن عمل به اين احاديث در صورت ثبوت آن اين نيست که عمل به شرائط کلي و اساسي مثل تقوا و عمل به واجبات و پرهيز از محرمات نيز شرط نيست، بلکه عمل به خود اين روايات شرط محشور شدن در صف فقها و عالمان دين نمي‌باشد.

---

1. بحار الانوار، ج 2، ص 153.

2. همان، ص 156؛ چهل حدیث امام خمینی، ص 1.

3. بحار الانوار، ج 2، ص 154 ـ 156.

4. بحار الانوار، ج 2، ص 157

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : زن

حدیث (1) امام صادق عليه السلام :
أَكثَرُ الخَيرِ فِى النِّساءِ؛
بيشترين خير و بركت در زنان است.
من لايحضره الفقيه، ج3، ص385، ح4352

حدیث (2) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَلمَرأَةُ الصّالِحَةُ أَحَدُ الكاسِبَينِ؛
زن شايسته يكى از دو عامل پيشرفت خانواده است.
بحارالأنوار، ج103، ص238، ح39

حدیث (3) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
وَنِساءٌ كاسياتٌ عارياتٌ مُميلاتٌ مائِلاتٌ رُؤُوسُهُنَّ كَأَسنِمَةِ البُختِ المائِلَةِ لايَدخُلنَ الجَنَّةَ وَلايَجِدنَ ريحَها وَإنَّ رِيحَها لَيُوجَدُ مِن مَسيرَةِ كَذا وَكَذا؛
(در آينده) زنانى پيدا مى شوند كه در عين پوشيدگى برهنه اند (لباس هاى بدن نما و جوراب هاى نازك مى پوشند) هوسباز و دلفريب مى باشند، موهاى خود را طورى آرايش مى كنند كه مانند كوهان شتر جلوه مى كند. اينان داخل بهشت نمى شوند و حتى بوى آن را استشمام نمى كنند، با اين كه بوى بهشت از راه بسيار دور شنيده مى شود.
صحيح مسلم، ج3، ص1680، ح2128

حدیث (4) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
إِنَّ خَيرَ نِسائِكُمُ الوَلُودُ الوَدُودُ لعَفيفَةُ، العَزيزَةُ فى أَهلِهَا، الذَّليلَةُ مَعَ بَعلِهَا، المُتَبَرِّجَةُ مَعَ زَوجِها، الحِصانُ عَلى غَيرِهِ الَّتى تَسمَعُ قَولَهُ وَتُطيعُ أَمرَهُ... ؛
بهترين زنانتان، آن زن زايا، بسيار مهربان و پاكدامن است كه براى شوهرش خودآرايى مى كند و از غير او خود را محفوظ نگه مى دارد، حرف شوهرش را مى شنود و فرمان او را اطاعت مى كند... .
كافى، ج5، ص324، ح1

حدیث (5) امام باقر عليه السلام :
لا شَفيعَ لِلمَرأَةِ أَنجَحُ عِندَ رَبِّها مِن رِضا زَوجِها؛
هيچ شفيعى براى زن نزد پروردگارش نجات بخش تر از رضايت شوهرش نيست.
خصال، ص 588

حدیث (6) امام على عليه السلام :
صيانَةُ المَرأَةِ أَنعَمُ لِحالِها وَأَدوَمُ لِجَمالِها؛
محفوظ بودن و پاكدامنى براى سلامتى زن مفيدتر است و زيبايى او را بادوام تر مى كند.
غررالحكم، ج4، ص200، ح5820

حدیث (7) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
إنَّ اللّه تَبارَكَ وَتَعالى عَلَى الناثِ أَرأَفُ مِنهُ عَلَى الذُّكُورِ وَما مِن رَجُلٍ يُدخِلُ فَرحَةً عَلَى امرَأَةٍ بَينَهُ وَبَينَها حُرمَةٌ إِلاّ فَرَّحَهُ اللّه تَعالى يَومَ القيامَةِ؛
خداى بزرگ، به زنان مهربان تر از مردان است و هيچ مردى، زنى از محارم خود را خوشحال نمى كند، مگر آن كه خداوند متعال او را در قيامت شاد مى كند.
كافى، ج6، ص6، ح7

حدیث (8) امام على عليه السلام :
وَلاتُمَلِّكِ المَرأَةَ أَمرَها ما جاوَزَ نَفسَها فَإِنَّ المَرأَةَ رَيحانَةٌ وَلَيسَت بِقَهرَمانَةٍ... ؛
كارى كه در توان زن نيست به او مسپار زيرا او چون گُلى است (ظريف و آسيب پذير) نه قهرمان و كار فرما.
نهج البلاغه، نامه 31

حدیث (9) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَلحَياءُ حَسَنٌ وَلكِن فِى النِّساءِ أَحسَنُ؛
حيا خوب است ولى براى زنان خوب تر است.
نهج الفصاحه، ح 2006

حدیث (10) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
أَيُّمَا امرَأَةٍ ماتَت وَزَوجُها عَنها راضٍ دَخَلَتِ الجَنَّةَ؛
هر زنى، از دنيا برود و شوهرش از او راضى باشد، به بهشت مى رود.
نهج الفصاحه، ح 1022

حدیث (11) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اِستَوصُوا بِالنِّساءِ خَيرا؛
يكديگر را به رفتار نيك با زنان سفارش كنيد.
بحارالأنوار، ج33، ص628، ح744

حدیث (12) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
عِفُّوا تَعِفُّ نِساؤُكُم؛
پاكدامن باشيد تا زنانتان پاكدامن باشند.
نهج الفصاحه، ح 1089

حدیث (13) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اِذا حَمَلَتِ المَرأَةُ كانَت بِمَنزِلَةِ الصّائِمِ القائِمِ المُجاهِدِ بِنَفسِهِ وَ مالِهِ فى سَبيلِ اللّه ، فَاِذا وَضَعَت كانَ لَها مِنَ الأَجرِ ما لا تَدرى ما هُوَ لِعِظَمِهِ، فَاِذا اَرضَعَت كانَ لَها بِكُلِّ مَصَّةٍ كَعِدلِ عِتقِ مُحَرَّرٍ مِن وُلدِ اِسماعيلَ ، فَاِذا فَرَغَت مِن رَضاعِهِ ضَرَبَ مَلَكٌ عَلى جَنبِها وَ قالَ : اِستَأنِفِى العَمَلَ، فَقَد غُفِرَ لَكِ ؛
هنگامى كه زن باردار مى شود ، همانند روزه دارِ شب زنده دار و مجاهدى است كه با جان و مالش در راه خدا جهاد مى كند و هنگامى كه فارق شود ، پاداشى دارد كه نمى دانى عظمت آن چه قدر است و هنگامى كه شير بدهد ، در هر بار مكيدن ، پاداش آزاد كردن يكى از فرزندان اسماعيل عليه السلام براى اوست و آن گاه كه شيردادن تمام شود ، فرشته اى بر پهلوى او مى زند و مى گويد : «عمل را از نو آغاز كن كه بى ترديد ، آمرزيده شدى» .
امالى صدوق، ص 496، ح 678

حدیث (14) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
حَسِّنوا أَخلاقَكُم وَالطُفوا بِجيرانِكُم وَأكرِموا نِساءَ كُم تَدخُلُوا الجَنَّةَ بِغَيرِ حِسابٍ؛
اخلاق خود را نيكو كنيد و با همسايگان خود مهربان باشيد و زنان خود را گرامى بداريد تا بى حساب وارد بهشت شويد.
التوحيد، ص 127

حدیث (15) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَعظَمُ النِّساءِ بَرَكَةً اَيسَرُهُنَّ صَداقا ؛
با بركت ترين زنان، كم مهريّه ترين آنان است.
السنن الكبرى، ج 7، ص 235

حدیث (16) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَلحَياءُ عَشَرَةُ أَجزاءٍ فَتِسعَةٌ فِى النِّساءِ وَواحِدٌ فِى الرِّجالِ؛
حيا ده جز دارد، نه جزء آن در زنان است و يك جزء در مردان.
كنزالعمال، ج3، ص121، ح5769

حدیث (17) امام على عليه السلام :
جِهادُ المَرأَةِ حُسنُ التَّبَعُّلِ؛
جهاد زن خوب شوهردارى كردن است.
خصال، ص 620

حدیث (18) پيامبر صلى ‏الله‏ عليه‏ و‏ آله :
اَطْعِمُوا الْمَرأَةَ فى شَهْرِها الَّذى تَلِدُ فيهِ التَّمْرَ فَاِنَّ وَلَدَها يَكونُ حَليما نَقيّا ؛
به زن، در ماهى كه زايمان كرده ، خرما بدهيد ، چرا كه فرزند او بردبار و پاك مى ‏شود.
مكارم الأخلاق ، ص 169

حدیث (19) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه‏ و ‏آله :
ما مِن اِمْرَاَةٍ حامِلَةٍ اَكَلَتِ الْبِطِّيخَ اِلاّ يَكونُ مَولودُها حَسَنَ الْوَجْهِ وَ الْخُلُقِ ؛
هيچ زن باردارى نيست كه خربزه بخورد ، مگر اين كه فرزندش زيبا و خوش اخلاق مى ‏گردد .
طب النبي صلى ‏الله‏ عليه ‏و ‏آله ، ص 10

حدیث (20) پيامبر صلى ‏الله‏ عليه‏ و ‏آله :
اَلْعَدْلُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الاُْمَراءِ اَحْسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الاَْغْنياءِ اَحْسَنُ، اَلْوَرَعُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الْعُلَماءِ اَحْسَنُ، اَلصَّبْرُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الْفُقَراءِ اَحْسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الشَّبابِ اَحْسَنُ، اَلْحَياءُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى النِّساءِ اَحْسَنُ؛

عدالت نيكو است اما از دولتمردان نيكوتر، سخاوت نيكو است اما از ثروتمندان نيكوتر؛ تقوا نيكو است اما از علما نيكوتر؛ صبر نيكو است اما از فقرا نيكوتر، توبه نيكو است اما از جوانان نيكوتر و حيا نيكو است اما از زنان نيكوتر.
نهج الفصاحه، ح 2006

حدیث (21) امام كاظم(سلام الله علیه) :
جِهادُ المَرأَةِ حُسنُ التَّبَعُّلِ.
جهاد زن، خوب شوهر دارى كردن است.
الكافى - ج 5 - ص 507 میزان الحکمة ج5-ص100-ح 8077

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : مرد

حدیث (1) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
مِن سَعادَةِ المَرءِ المُسلِمِ الزَّوجَةُ الصّالِحَةُ وَ المَسكَنُ الواسِعُ وَ المَركَبُ البَهىُّ وَ الوَلَدُ الصّالِحُ؛
از خوشبختى مرد مسلمان، داشتن همسرى شايسته، خانه اى بزرگ، وسيله اى راحت براى سوارى و فرزندى خوب است.
بحارالأنوار، ج76، ص155، ح35

حدیث (2) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَلحَياءُ عَشَرَةُ أَجزاءٍ فَتِسعَةٌ فِى النِّساءِ وَ واحِدٌ فِى الرِّجالِ؛
حيا ده جز دارد، نه جزء آن در زنان است و يك جزء در مردان.
كنزالعمال، ج3، ص121، ح5769

حدیث (3) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَلرَّجُلُ راعٍ عَلى أَهلِ بَيتِهِ وَ هُوَ مَسؤُولٌ عَنهُم وَ المَرأَةُ راعيَةٌ عَلى بَيتِ بَعلِها وَ وُلدِهِ وَ هِىَ مَسؤُولَةٌ عَنهُم... ؛
مرد، سرپرست خانواده است و درباره آنان از او سئوال مى شود و زن، سرپرست خانه شوهرش و فرزندان اوست و درباره آنان از وى سئوال مى شود.
صحيح بخارى، ج3، ص125

حدیث (4) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
خَيرُ الرِّجالِ مِن اُمَّتىَ الَّذينَ لايَتَطاوَلُونَ عَلى أَهليهِم وَ يَحِنُّونَ عَلَيهِم وَلا يَظلِمُونَهُم؛
بهترين مردان امّت من كسانى هستند كه نسبت به خانواده خود خشن نباشند و اهانت نكنند و دلسوزشان باشند و به آنان ظلم نكنند.
مكارم الأخلاق، ص 216

حدیث (5) امام صادق عليه‏السلام :
إنَّ المَرءَ يَحتاجُ فى مَنزِلِهِ وَ عِيالِهِ إِلى ثَلاثِ خِلالٍ يَتَكَلَّفُها وَ إن لَم يَكُن فى طَبعِهِ ذلِكَ: مُعاشَرَةٌ جَميلَةٌ وَ سَعَةٌ بِتَقديرٍ وَ غَيرَةٌ بِتَحَصُّنٍ؛
مرد در خانه و نسبت به خانواده اش نيازمند رعايت سه صفت است هر چند در طبيعت او نباشد: خوشرفتارى، گشاده دستى به اندازه و غيرتى همراه با خويشتن دارى.
تحف العقول، ص 322

حدیث (6) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
يا على! لا يَخدِمُ العِيالَ إلاّ صِدّيقٌ أَو شَهيدٌ أَو رَجُلٌ يُريدُ اللّه بِهِ خَيرَ الدُّنيا وَالخِرَةِ؛
ای على! به خانواده خود خدمت نمى كند مگر صدّيق يا شهيد يا مردى كه خداوند خير دنيا و آخرت را براى او مى خواهد.
بحارالأنوار، ج104، ص132، ح1

حدیث (7) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
جَمالُ الرَّجُلِ فَصاحَةُ لِسانِهِ؛
زيبايى مرد به شيوايى زبان اوست.
كنزالعمال، ج10، ص152، ح28775

حدیث (8) امام صادق علیه السلام:
إنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَّلَ یََرحَمُ الرَّجُلَ لَشُدَةِ حُبِّ لِوَلَدُه؛
براستی که خداوند عزوجل رحم می نماید مرد را، به سبب شدت محبت او به فرزندش.
ثواب الاعمال و عقاب الاعمال

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : پسر
-
حدیث (1) امام صادق عليه‏السلام :
اَلبَنونَ نَعيمٌ وَ البَناتُ حَسَناتٌ وَ اللّه‏ُ يَسألُ عَنِ النَّعيمِ ، وَ يُثيبُ عَلَى الحَسَناتِ ؛
پسران، نعمت‏اند و دختران خوبى. خداوند ، از نعمت‏ها سؤال مى‏ كند و به خوبى‏ ها پاداش مى‏ دهد .
كافى، ج 6، ص 7، ح 12

حدیث (2) امام صادق عليه‏السلام :
اِذا بَلَغَتِ الجاريَةُ سِتَّ سِنينَ فَلا تُقَبِّلها وَالغُلامُ لا يُقَـبِّلُ المَراَ ةَ اِذا جاوَزَ سَبعَ سِنينَ؛
چون دختر [نامحرم] شش ساله شد ، او را مبوس و پسر نيز چون از هفت سالگى گذشت ، زن [نامحرم] را نبوسد.
مكارم الأخلاق ، ج 1، ص 479، ح 1659

حدیث (3) پيامبر صلى‏ الله ‏عليه ‏و ‏آله:
رَحِمَ اللّه‏ُ اَبَا البَناتِ، اَلبَناتُ مُبارَكاتٌ مُحَبِّباتٌ وَ البَنونَ مُبَشِّراتٌ وَ هُنَّ الباقياتُ الصّالِحاتُ؛
رحمت خدا بر پدرى كه داراى دخترانى است! دختران ، با بركت و دوست داشتنى ‏اند و پسران، مژده آورند. دختران باقيات الصالحات (بازماندگان شايسته) اند.
مستدرك الوسائل، ج 15، ص 115، ح 17700

حدیث (4) امام رضا عليه السلام :
لَيْسَ بَيْنَ الْوالِدِ وَ وَلَدِهِ رِبا وَ لا بَيْنَ الزَّوْجِ وَ الْمَرأَةِ رِبا؛
بين پدر و فرزند و بين شوهر و همسرش ربا (حرام) نيست.
فقه الرضا، ص 258

---

احادیث مربوط به : دختر

- حدیث (1) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه‏ و ‏آله :
رَحِمَ اللّه‏ُ اَبَا البَناتِ، اَلبَناتُ مُبارَكاتٌ مُحَبِّباتٌ وَ البَنونَ مُبَشِّراتٌ وَ هُنَّ الباقياتُ الصّالِحاتُ؛
رحمت خدا بر پدرى كه داراى دخترانى است ! دختران، با بركت و دوست داشتنى ‏اند و پسران ، مژده آورند . دختران باقيات الصالحات (بازماندگان شايسته) اند.
مستدرك الوسائل، ج 15، ص 115، ح 17700

حدیث (2) امام صادق عليه‏السلام :
اَلبَنونَ نَعيمٌ وَ البَناتُ حَسَناتٌ وَ اللّه‏ُ يَسألُ عَنِ النَّعيمِ ، وَ يُثيبُ عَلَى الحَسَناتِ ؛
پسران، نعمت ‏اند و دختران خوبى . خداوند ، از نعمت‏ها سؤال مى ‏كند و به خوبى‏ ها پاداش مى ‏دهد .
كافى ، ج 6، ص 7، ح 12

حدیث (3) امام صادق عليه‏السلام :
اِذا بَلَغَتِ الجاريَةُ سِتَّ سِنينَ فَلا تُقَبِّلها وَالغُلامُ لا يُقَـبِّلُ المَراَ ةَ اِذا جاوَزَ سَبعَ سِنينَ؛
چون دختر [نامحرم] شش ساله شد ، او را مبوس و پسر نيز چون از هفت سالگى گذشت ، زن [نامحرم] را نبوسد.
مكارم الأخلاق ، ج 1، ص 479، ح 1659

حدیث (4) پيامبر صلى ‏الله‏ عليه‏ و‏ آله :
اَلبَناتُ هُنَّ المُشفِقاتُ المُجَهِّزاتُ المُبارَكاتُ، مَن كانَت لَهُ ابنَةٌ واحِدَةٌ جَعَلَهَا اللّه‏ُ لَهُ سِترا مِنَ النّارِ، و مَن كانَت عِندَهُ ابنَتانِ اُدخِلَ الجَنَّةَ بِهِما، وَ مَن كانَت عِندَهُ ثَلاثُ بَناتٍ أو مِثلُهُنَّ مِنَ الخَواتِ وُضِعَ عَنهُ الجِهادُ وَ الصَّدَقَةُ ؛
دختران ، دلسوز ، مددكار و با بركت‏ اند . هر كس يك دختر داشته باشد ، خداوند ، او را پوششى از دوزخ قرار مى‏ دهد و هر كس دو دختر داشته باشد ، به خاطر آن وارد بهشت مى‏ شود و هر كس سه دختر يا مانند آن خواهر داشته باشد ، جهاد و صدقه از او برداشته مى ‏شود .
كنز العمّال ، ح 45399

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : خانه و منزل


حدیث (1) امام على عليه‏السلام:
اِنَّ لِلّدارِ شَرَفا وَ شَرَفُهَا السّاحَةُ الواسِعَةُ وَ الخُلَطاءُ الصّالِحونَ وَ اِنَّ لَها بَرَكَةً وَ بَرَكَتُها جَودَةُ مَوضِعِها وَسَعَةُ ساحَتِها وَ حُسنُ جِوارِ جيرانِها؛
خانه را شرافتى است. شرافت خانه به وسعت حياط (قسمت جلوى خانه) و هم‏نشينان خوب است. و خانه را بركتى است، بركت خانه جايگاه خوب آن، وسعت محوطه آن و همسايگان خوب آن است.
مكارم الاخلاق، ص 125

حدیث (2) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
پيامبر صلى الله عليه وآله :
كُلُّ بَيتٍ لايَدخُلُ فيهِ الضَّيفُ لاتَدخُلُهُ المَلائِكَةُ؛
هر خانه‏اى كه ميهمان بر آن وارد نشود، فرشتگان واردش نمى ‏شوند.
جامع الأخبار، ص 378

حدیث (3) امام باقر عليه السلام :
اِذا دَخَلَ اَحَدُكُم عَلى‏ اَخيهِ فى رَحلِهِ فَليَقعُد حَيثُ يَأمُرُهُ صاحِبُ الرَّحلِ فَاِنَّ صاحِبَ الرَّحلِ اَعرَفُ بِعَورَةِ بَيتِهِ مِنَ الدّاخِلِ عَلَيهِ؛
هرگاه يكى از شما به خانه برادرش وارد شد، هر جا صاحب‏خانه گفت، همان جا بنشيند، زيرا صاحب‏خانه به وضع اتاق خود از ميهمان آشناتر است.
قرب الإسناد، ص 69، ح 222

حدیث (4) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
مِن سَعادَةِ المَرءِ المُسلِمِ الزَّوجَةُ الصّالِحَةُ وَالمَسكَنُ الواسِعُ وَالمَركَبُ البَهىُّ وَالوَلَدُ الصّالِحُ؛
از خوشبختى مرد مسلمان، داشتن همسرى شايسته، خانه ‏اى بزرگ، وسيله ‏اى راحت براى سوارى و فرزندى خوب است.
بحارالأنوار، ج76، ص155، ح35

حدیث (5) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اِذا دَخَلَ اَحَدُكُم بَيتَهُ فَليُسَلِّم، فَاِنَّهُ يُنزِلُهُ البَرَكَةَ وَ تُؤنِسُهُ المَلائِكَةُ؛
هرگاه يكى از شما به خانه خود وارد مى ‏شود، سلام كند، چرا كه سلام بركت مى ‏آورد و فرشتگان با سلام دهنده انس مى‏ گيرند.
علل الشرايع، ج 2، ص 583، ح 23

حدیث (6) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
بَيتٌ لا صِبيانَ فيهِ لا بَرَكَةَ فيهِ؛
خانه ‏اى كه كودك در آن نباشد ، بركت ندارد.
كنز العمّال ، ح 44425

حدیث (7) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
غَسلُ اِلناءِ وَ طَهارَةُ الفِناءِ يورِثانِ الغِنى؛
شستن ظرف‏ها و پاكيزگى حياط خانه مايه غناست.
نهج الفصاحه، ح 2031

حدیث (8) امام على عليه‏السلام:
نَظِّفوا بُيوتَكُم مِن حَوكِ العَنكَبوتِ، فَاِنَّ تَركَهُ فِى البَيتِ يورِثُ الفَقرَ؛
خانه‏ هاى خود را از تار عنكبوت پاك كنيد، زيرا باقى گذاشتن آن در خانه، فقر مى ‏آورد.
وسائل الشيعه، ج 3، ص 575، ح 2

حدیث (9) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
لا تُبَيَّتُوا القُمامَةَ فى بُيوتِكُم وَ اَخرِجوها نَهارا، فَاِنَّها مَقعَدُ الشَّيطانِ؛
زباله را شب در خانه ‏هاى خود نگه نداريد و آن را در روز به بيرون از خانه منتقل كنيد، زيرا زباله نشيمنگاه شيطان است.
من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 5، ح 4968

حدیث (10) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
بَيتُ الشَّياطينِ مِن بُيوتِكُم بَيتُ العَنكَبوتِ؛
خانه‏ هاى عنكبوتى كه در اتاق‏هاى شماست، لانه شياطين است.
كافى، ج 6، ص 532، ح 11

حدیث (11) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اِنَّ البَيتَ اِذا كَثُرَ فيهِ تِلاوَةُ القُرآنِ كَثُرَ خَيرُهُ وَاتَّسَعَ اَهلُهُ وَاَضاءَ لاَِهلِ السَّماءِ كَما تُضى ءُ نُجومُ السَّماءِ لاَِهلِ الدُّنيا؛
خانه اى كه در آن قرآن فراوان خوانده شود، خير آن بسيار گردد و به اهل آن وسعت داده شود و براى آسمانيان بدرخشد چنان كه ستارگان آسمان براى زمينيان مى درخشند.
كافى، ج2، ص610، ح1

حدیث (12) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
خَيرُ بَيتٍ فِى المُسلِمينَ بَيتٌ فيهِ يَتيمٌ يُحسَنُ إِلَيهِ وَشَرُّ بَيتٍ فِى المُسلِمينَ بَيتٌ فيهِ يَتيمٌ يُساءُ إِلَيهِ أَنَا وَكافِلُ اليَتيمِ فِى الجَنَّةِ هكَذا؛
بهترين خانه هاى مسلمانان خانه اى است كه در آن يتيمى باشد و به او نيكى كنند و بدترين خانه هاى مسلمانان خانه اى است كه در آن يتيمى باشد و با او بدى كنند، من و سرپرست يتيم در بهشت مانند دو انگشت همراهيم.
نهج الفصاحه، ح 1510

حدیث (13) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
مَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فى بَيْتٍ مِنْ بُيوتِ اللّه‏ِ يَتْلونَ كِتابَ اللّه‏ِ وَ يَتَدارَسونَهُ بَيْنَهُمْ اِلاّ نَزَلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكينَةُ وَ غَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَ حَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ وَ ذَكَرَهُمُ اللّه‏ُ فيمَنْ عِنْدَهُ؛
هيچ جلسه قرآنى براى تلاوت و درس در خانه ‏اى از خانه‏ هاى خدا برقرار نشد، مگر اين كه آرامش بر آنان نازل شد و رحمت دربرشان گرفت و فرشتگان در اطراف آنان حلقه زدند و خداوند در ميان كسانى كه در نزدش هستند، از آنان ياد كرد.
كنزالعمّال، ح 2320

حدیث (14) پيامبر صلى‏لله‏ عليه ‏و ‏آله :
خَيْرُ بَيْتٍ فِى الْمُسلِمينَ بَيْتٌ فيهِ يَتيمٌ يُحْسَنُ اِلَيْهِ وَ شَرُّ بَيْتٍ فِى الْمُسْلِمينَ بَيْتٌ فيهِ يَتيمٌ يُساءُ إلَيْهِ اَنَا وَ كافِلُ الْيَتيمِ فِى الْجَنَّةِ هكَذا؛
بهترين خانه‏هاى مسلمانان، خانه ‏اى است كه در آن يتيمى باشد كه به او نيكى مى ‏شود و بدترين خانه‏ هاى مسلمانان خانه‏ اى است كه در آن يتيمى باشد كه با او بدى مى‏ شود، من و سرپرست يتيم در بهشت مانند دو انگشت همراهيم.
نهج الفصاحه، ص 1510

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : مریض

حدیث (1) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه‏ و‏ آله :
عائِدُ المَريضِ يَخوضُ فِى البَرَكَةِ فَاِذا جَلَسَ انغَمَسَ فيها؛
عيادت كننده بيمار، در بركت فرو مى ‏رود و چون نزد بيمار بنشيند، در آن غوطه‏ ور مى ‏شود.
كنزالفوائد، ج 1، ص 178

حدیث (2) امام على عليه السلام :
اَلمُريبُ اَبَدا عَليلٌ؛
آدم بدبين، هميشه بيمار است.
غررالحكم، ح 839

حدیث (3) امام على عليه السلام :
اَلحَسَدُ لايَجلِبُ إِلاّ مَضَرَّةً وَغَيظا يوهِنُ قَلبَكَ وَيَمرِضُ جِسمَكَ؛
حسادت نتيجه ‏اى جز زيان و ناراحتى كه دلت را سست و تنت را بيمار مى ‏گرداند به بار نمى ‏آورد.
بحارالأنوار، ج73، ص256، ح29

حدیث (4) امام على عليه‏السلام :
إنَّ الْمُؤْمِنَ إذا أَصابَهُ السُّقْمُ ثُمَّ أَعْفاهُ اللّه‏ُ مِنهُ كانَ كَفّارَةً لِما مَضى مِن ذُنُوبِهِ و مَوْعِظَةً لَهُ فِيما يَستَقْبِلُ، وَ إِنَّ الْمُنافِقَ إذا مَرِضَ ثُمَّ اُعفِي كانَ كَالْبَعيرِ، عَقَلَهُ أهلُهُ ثُمَّ أَرْسَلُوهُ فَلَم يَدْرِ لِمَ عَقَلُوهُ و لِمَ أَرسَلُوهُ؛
هرگاه مؤمن بيمار شود سپس خداوند شفايش دهد، آن بيمارى كفّاره گناهان گذشته و پندى براى آينده اوست و منافق هرگاه مريض شود سپس سلامت يابد، مانند شترى است كه صاحبش او را بسته است و سپس رهايش كرده‏ اند او نمى ‏داند براى چه او را بسته ‏اند و براى چه رهايش كرده ‏اند.
كنزالعمّال، ح 6686

حدیث (5) پيامبر صلى‏ الله‏ عليه‏ و ‏آله :
مَنْ قَلَّ طَعْمُهُ صَحَّ بَدَنُهُ وَ مَنْ كَثُرَ طَعْمُهُ سَقُمَ بَدَنُهُ وَ قَسا قَلْبُهُ؛
هر كس كم بخورد، سالم مى ‏ماند و هر كس زياد بخورد تنش بيمار مى ‏شود و قساوت قلب پيدا مى‏ كند.
نهج الفصاحه، ح 2292

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : جوان و نوجوان

حدیث (1) امام صادق عليه السلام :
عَلَيكَ بِالحداثِ فَإنَّهُم أَسرَعُ إلى كُلِّ خَيرٍ؛
نوجوانان را درياب زيرا كه آنان سريع تر به كارهاى خير روى مى آورند.
كافى، ج8، ص93، ح66

حدیث (2) امام على عليه السلام :
إِنَّما قَلبُ الحَدَثِ كَالرضِ الخاليَةِ ما اُلقىَ فيها مِن شَىْ ءٍ قَبِلَتهُ؛
دل نوجوان مانند زمين آماده است كه هر بذرى در آن افشانده شود، مى پذيرد.
نهج البلاغه، نامه 31

حدیث (3) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اوصيكُم بِالشُّبّانِ خَيرا فَإِنَّهُم أَرَقُّ أَفئِدَةً إنَّ اللّه بَعَثَنى بَشيرا وَنَذيرا فَحالَفَنِى الشُّبّانُ وَخالَفَنِى الشُّيوخُ؛
به شما درباره جوانان به نيكى سفارش مى كنم چرا كه آنان نازك دل ترند، خداوند مرا اميد دهنده و بيم دهنده مبعوث كرد جوانان با من هم پيمان شدند و پير مردان به مخالفت با من برخاستند.
سفينة البحار، ج2، ص176

حدیث (4) امام صادق عليه السلام :
بادِروا أَحداثَكُم بِالحَديثِ قَبلَ أَن تَسبِقَكُم إِلَيهِمُ المُرجِئَةِ؛
به آموختن حديث به نوجوانانتان پيش از آن كه منحرفين آنان را گمراه سازند، اقدام نمائيد.
تهذيب الأحكام، ج8، ص111، ح30

حدیث (5) امام على عليه السلام :
لاتَقسِروا أَولادَكُم عَلى آدابِكُم فَإنَّهُم مَخلوقونَ لِزَمانٍ غَيرِ زَمانِكُم؛
آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحميل نكنيد زيرا آنان براى زمانى غير از زمان شما آفريده شده اند.
شرح نهج البلاغه، ج20، ص267، ح102

حدیث (6) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
قالَ رَجُلٌ: يا رَسولَ اللّه ! ما حَقُّ ابنى هذا؟ قالَ: تُحسِنُ اسمَهُ وَأَدَبَهُ وَتَضَعُهُ مَوضِعا حَسَنا؛
مردى به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كرد: حقّ اين فرزند بر من چيست؟ پيامبر فرمودند: اسم نيكو برايش انتخاب كنى و به خوبى او را تربيت نمايى و به كارى مناسب و پسنديده بگمارى.
عدة الداعى، ص 76

حدیث (7) امام على عليه السلام :
أَولَى الشياءِ أَن يَتَعَلَّمَهَا الحداثُ الشياءُ الَّتى إذا صاروا رِجالاً اَحتاجوا إِلَيها؛
شايسته ترين چيزهايى كه نوجوانان بايد بياموزند، آن چيزهايى هستند كه هنگام بزرگسالى به آنها نياز دارند.
شرح نهج البلاغه، ج20، ص333، ح817

حدیث (8) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
إنَّ اللّه يُحِبُّ الشّابَّ الَّذى يُفنى شَبابَهُ فى طاعَةِ اللّه ؛
خداوند جوانى كه جوانى اش را در اطاعت از او بگذراند دوست دارد.
نهج الفصاحه، ح 800

حدیث (9) امام على عليه السلام :
إذَا احتَجتَ إِلَى المَشوَرَةِ فى أَمرٍ قَد طَرَأَ عَلَيكَ، فَاستَبدِهِ بِبِدايَةِ الشُّبّانِ، فَإِنَّهُم أَحَدُّ أَذهانا وَأَسرَعُ حَدسا، ثُمَّ رُدَّهُ بَعدَ ذلِكَ إلى رَىِ الكُهولِ وَالشُيوخِ لِيَستَعقِبوهُ وَيُحسِنُوا، الاِختيارَ لَهُ فَإِنَّ تَجرِبَتَهُم أَكثَرُ؛
هنگامى كه در پيش آمدى احتياج به مشورت داشتى ابتدا به جوانان مراجعه نما زيرا كه آنان ذهنى تيزتر و حدسى سريع تر دارند سپس (نتيجه) آن را به نظر بزرگسالان و پيران برسان تا پيگيرى نموده، عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب كنند زيرا تجربه آنان بيشتر است.
شرح نهج البلاغه، ج20، ص337، ح866

حدیث (10) امام على عليه السلام :
يا مَعشَرَ الفِتيانِ حَصِّنوا أَعراضَكُم بِالدَبِ وَدينَكُم بِالعِلمِ؛
اى جوانان! آبرويتان را با ادب و دينتان را با دانش حفظ كنيد.
تاريخ يعقوبى، ج2، ص210

حدیث (11) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
مَن تَعَلَّمَ فى شَبابِهِ كانَ بِمَنزِلَةِ الوَشمِ فِى الحَجَرِ وَ مَن تَعَلَّمَ وَ هُوَ كَبيرٌ كانَ بِمَنزِلَةِ الكِتابِ عَلى وَجهِ الماءِ؛
هر كس در جوانى اش بياموزد، آموخته اش مانند نقش بر سنگ است و هر كس در بزرگ سالى بياموزد، مانند نوشتن بر روى آب است.
نوادر راوندى، ص 132، ح 169

حدیث (12) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
يا عَلىُّ بادِر بِاَربَعٍ قَبلَ اَربَعٍ : شَبابِكَ قَبلَ هَرَمِكَ وَ صِحَّتِكَ قَبلَ سُقمِكَ وَ غِناكَ قَبلَ فَقرِكَ، وَ حَياتِكَ قَبلَ مَوتِكَ ؛
اى على! چهار چيز را پيش از چهار چيز درياب : جوانى ات را پيش از پيرى؛ و سلامتى ات را پيش از بيمارى؛ و ثروتت را پيش از فقر و زندگى ات را پيش از مرگ.
من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 357، ح 5762

حدیث (13) امام على عليه السلام :
في قَولِ اللّه عَزَّوَجَلَّ «وَ لاَ تَنسَ نَصيبَكَ مِنَ الدُّنيا» : لا تَنسَ صِحَّتَكَ وَ قُوَّتَكَ وَ فَراغَكَ وَ شَبابَكَ وَ نَشاطَكَ اَن تَطلُبَ بِهَا الخِرَةَ ؛
درباره آيه سهم خود را از دنيا فراموش مكن : [يعنى] سلامتى، توانايى، فرصت، جوانى و شادابى ات را فراموش مكن، تا با آنها، آخرت را به دست آورى.
قصص، آيه 77 ؛ امالى صدوق، ص 299، ح 336

حدیث (14) امام صادق عليه السلام :
بادِروا اَحداثَكُم بِالحَديثِ قَبلَ اَن تَسبِقَكُم اِلَيهِمُ المُرجِئَةُ ؛
به آموختن حديث (معارف دينى) به جوانانتان، پيش از آن كه منحرفين آنان را گمراه سازند، اقدام نماييد.
تهذيب الأحكام، ج 8، ص 111، ح 381

حدیث (15) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
يا مَعشَرَ الشَّبابِ عَلَيكُم بِالباهِ فَاِن لَم تَستَطيعوهُ فَعَلَيـكُم بِالصّيامِ فَاِنَّهُ وِجاؤُهُ ؛
اى گروه جوانان! ازدواج كنيد. اگر نمى توانيد، روزه بگيريد، كه روزه مهارِ شهوت است.
كافى، ج 4، ص 180، ح 2

حدیث (16) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
يَقولُ اللّه عَزَّوَجَلَّ : اَلشّابُّ المُؤمِنُ بِقَدَرى الرّاضى بِكِتابى، اَ لقانِعُ بِرِزقى، اَلتّارِكُ لِشَهوَتِهِ مِن اَجلى هُوَ عِندى كَـبَعضِ مَلائِكَتى؛
خداوند عزّوجلّ مى فرمايد : جوان معتقد به قضا و قدرم، خشنود به آنچه برايش مقدر كرده ام، قانع به روزى ام و رهاكننده هوا و هوس به خاطر من، در نزد من مانند يكى از فرشتگان من است.
كنز العمّال، ح 43107

حدیث (17) امام على عليه السلام :
اِذَ ا احتَجتَ اِلَى المَشوَرَةِ فى اَمرٍ قَد طَرَاَ عَلَيكَ فَاستَبدِهِ بِبِدايَةِ الشُّبّانِ، فَاِنَّهُم اَحَدُّ اَذهانا وَ اَسرَعُ حَدسا، ثُمَّ رُدَّهُ بَعدَ ذالِكَ اِلى رَىِ الكُهولِ وَ الشُيوخِ لِيَستَعقِبوهُ وَ يُحسِنُوا، اَلختيارَ لَهُ، فَاِنَّ تَجرِبَتَهُم اَكثَرُ ؛
هرگاه به مشورت نيازمند شدى، نخست به جوانان مراجعه نما، زيرا آنان ذهنى تيزتر و حدسى سريع تر دارند. سپس (نتيجه) آن را به نظر ميان سالان و پيران برسان تا پيگيرى نموده، عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب كنند، چرا كه تجربه آنان بيشتر است.
شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 20، ص 337، ح 866

حدیث (18) امام على عليه السلام :
يَنبَغى لِلعاقِلِ اَن يَحتَرِسَ مِن سُكرِ المالِ وَ سُكرِ القُدرَةِ، وَ سُكرِ العِلمِ، وَ سُكرِ المَدحِ وَ سُكرِ الشَّبابِ، فَاِنَّ لِكُلِّ ذالِكَ رياحا خَبيثَةً تَسلُبُ العَقلَ وَ تَستَخِفُّ الوَقارَ ؛
سزاوار است كه عاقل، از مستى ثروت، قدرت، دانش، ستايش و مستى جوانى بپرهيزد، چرا كه هر يك را بادهاى پليدى است كه عقل را نابود مى كند و وقار و هيبت را كم مى نمايد.
غرر الحكم، ح 10948

حدیث (19) امام صادق عليه السلام :
اِعلَمى اَنَّ الشّابَّ الحَسَنَ الخُلُقِ مِفتاحٌ لِلخَيرِ، مِغلاقٌ لِلشَّرِّ وَ اِنَّ الشّابَّ الشَّحيحَ الخُلُقِ مِغلاقٌ لِلخَيرِ مِفتاحٌ لِلشَّرِّ ؛
بِدان كه جوانِ خوش اخلاق، كليد خوبى ها و قفل بدى هاست و جوانِ بداخلاق، قفل خوبى ها و كليد بدى هاست.
امالى طوسى، ص 302، ح 598

حدیث (20) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
كانَ رَسولُ اللّه صلى الله عليه و آله جالِساً مَعَ اَصحابِهِ ذاتَ يَومٍ فَنَظَر اِلى شابٍّ ذى جَلَدٍ وَ قُوَّةٍ قَد بَكَّرَ يَسعى فَقالوا : وَيحَ هذا لَو كانَ شَبابُهُ وَ جَلَدُهُ في سَبيلِ اللّه تَعالى؟ فَقالَ صلى الله عليه و آله لا تَقولوا هذا، فَاِنَّهُ اِن كانَ يَسعى عَلى نَفسِهِ لِيَكُفَّها عَنِ المَساَ لَة وَ يُغنيَها عَنِ النّاسِ فَهُوَ سَبيلِ اللّه ، وَ اِن كانَ يَسعى عَلى اَبَوَينِ ضَعيفَينِ اَو ذُرّيَّةٍ ضِعافٍ لِيُغنيَهُم وَ يَـكفيَهُم فَهُوَ فى سَبيلِ اللّه و اِن كانَ يَسعى تَفاخُرا وَتَـكاثُرا فَهُوَ فى سَبيلِ الشَّيطانِ ؛
روزى پيامبر صلى الله عليه و آله، در ميان ياران خود نشسته بودند. چشمشان به جوانى چالاك و نيرومند افتاد كه از صبحگاهان، تلاش مى كرد. ياران گفتند : واى بر او! چه مى شد اگر جوانى و چالاكى اش در راه خدا بود؟ پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند : چنين نگوييد. اگر او براى خود تلاش مى كند تا از مردم بى نياز شود و نزد آنان دست دراز نكند، در راه خدا كار مى كند. اگر براى پدر و مادر ناتوان و يا فرزندان ناتوان خويش تلاش مى كند، تا آنان را بى نياز و زندگى شان را اداره كند، كار او در راه خداست، ولى اگر براى ثروت اندوزى و فخر فروشى تلاش مى كند، كار او در راه شيطان است.
المحجّة البيضاء، ج 3، ص 140

حدیث (21) امام صادق عليه السلام :
لَستُ اُحِبُّ اَن اَرَى الشّابَّ مِنـكُم اِلاّ غادياً فى حالَينِ: اِمّا عالِماً اَو مُتَعَلِّما، فَاِن لَم يَفعَل فَرَّطَ، فَاِن فَرَّطَ ضَيَّعَ، وَ اِن ضَيَّعَ اَثِمَ، وَ اِن اَثِمَ سَـكَنَ النّارَ وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا بِالحَقِّ ؛
دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببينم : دانشمند يا دانش اندوز. اگر جوانى چنين نكند، كوتاهى كرده و اگر كوتاهى كرد، تباه ساخته و اگر تباه ساخت، گناه كرده است و اگر گناه كند، سوگند به آن كس كه محمّد صلى الله عليه و آله را به حق برانگيخت، دوزخ نشين خواهد شد.
امالى طوسى، ص 303، ح 604

حدیث (22) امام صادق عليه السلام :
مَن قَرَاَ القُرآنَ وَ هُوَ شابٌّ مُؤمِنٌ اِختَلَطَ القُرآنُ بِلَحمِهِ وَ دَمِهِ وَ جَعَلَهُ اللّه عَزَّوَجَلَّ مَعَ السَّفَرَةِ الكِرامِ البَرَرَةِ، وَ كانَ القُرآنُ حَجيزا عَنهُ يَومَ القيامَةِ ؛
هر جوان مؤمنى كه در جوانى قرآن تلاوت كند، قرآن با گوشت و خونش مى آميزد و خداوند عزّوجلّ او را با فرشتگان بزرگوار و نيك قرار مى دهد و قرآن نگهبان او در روز قيامت، خواهد بود.
كافى، ج 2، ص 603، ح 4

حدیث (23) امام على عليه السلام :
مُرُوا الاَحداثَ بِالمِراءِ وَ الجِدالِ وَ الـكُهولَ بِالفِكَرِ وَ الشُّيوخَ بِالصَّمتِ ؛
جوانان را به مباحثه و مناظره، و ميان سالان را به انديشيدن، و پيران را به سكوت، فرمان دهيد.
شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 20، ص 285، ح 260

حدیث (24) امام على عليه السلام :
اَربَعَةُ اَشياءَ لا يَعرِفُ قَدرَها اِلاّ اَربَعَةٌ : اَلشَّبابُ لا يَعرِفُ قَدرَهُ اِلاَّ الشُّيوخُ وَالعافيَةُ لا يَعرِفُ قَدرَها اِلاّ اَهلُ البَلاءِ وَ الصِّحَةُ لا يَعرِفُ قَدرَها اِلاَّ المَرضى وَ الحَياةُ لا يَعرِفُ قَدرَها اِلاَّ المَوتى؛
ارزش چهار چيز را جز چهار گروه نمى شناسند : جوانى را جز پيران، آسايش را جز گرفتاران، سلامتى را جز بيماران و زندگى را جز مردگان.
مواعظ العدديّه، ص 275

حدیث (25) امام على عليه السلام :
اَصحابُ المَهدىِّ شَبابٌ لا كُهولٌ فيهِم اِلاّ مِثلَ كُحلِ العَينِ وَ المِلحِ فِى الزّادِ وَ اَقَلُّ الزّادِ المِلحُ؛
ياران مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف) جوان اند و كهن سالان در ميان آنان كم اند، مانند سُرمه در چشم و نمك در زاد و توشه، كه كمترين قسمت توشه، نمك است.
الغيبة طوسى، ص 476، ح 501

حدیث (26) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
خَيرُ شَبابِكُم مَن تَزَيّا بِزِىِّ كُهولِكُم وَ شَرُّ كُهولِكُم مَن تَزَيّا بِزِىِّ شَبابِكُم ؛
بهترين جوانانِ شما آنان اند كه خود را به سبك بزرگسالان بيارايند و بدترين بزرگسالان ، كسانى اند كه خود را شبيه جوانان كنند.
ارشاد القلوب، ص 41

حدیث (27) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
مَن اَحسَنَ عِبادَةَ اللّه فى شَبيبَتِهِ ، لَقّاهُ اللّه الحِكمَةَ عِندَ شَيبَتِهِ ، قالَ اللّه تَعالى : «وَ لَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهُ وَاستَوى ءَآتَيناهُ حُكما وَ عِلما» ثُمَّ قالَ تَعالى : «وَ كَذالِكَ نَجزِى المُحسِنينَ» ؛
هر كس كه در جوانى خوب بندگى خدا كند ، خداوند در پيرى به او حكمت مى آموزد . خداى متعال مى فرمايد : «و چون به رشد و كمال خويش رسيد ، به او حكمت و دانش عطا كرديم» و در ادامه آيه مى فرمايد : «و نيكوكاران را چنين پاداش مى دهيم».
قصص، آيه 14؛ أعلام الدين ، ص 296

حدیث (28) امام صادق عليه السلام :
اِجتَهَدتُ فِى العِبادَةِ وَ اَ نَا شابٌّ ، فَقالَ لى اَبى : يا بُنَىَّ دونَ ما اَراكَ تَصنَعُ، فَاِنَّ اللّه عَزَّوَجَلَّ اِذا اَحَبَّ عَبداً رَضىَ عَنهُ بِاليَسيرِ ؛
در جوانى زياد عبادت مى كردم. پدرم به من فرمود: فرزندم! كمتر عبادت كن، زيرا خداوند عزوجل ، اگر بنده اى را دوست بدارد، با عبادت كم هم از او خشنود مى گردد.
كافى، ج 2، ص 87 ، ح 5

حدیث (29) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
لِيَتَزَوَّدِ العَبدُ مِن دُنياهُ لآِخِرَتِهِ ، وَ مِن حَياتِهِ لِمَوتِهِ وَ مِن شَبابِهِ لِهَرَمِهِ ، فَاِنَّ الدُّنيا خُلِقَت لَكُم وَ اَ نتُم خُلِقتُم لِلخِرَةِ ؛
انسان بايد براى آخرتش از دنيا، براى مرگش از زندگى و براى پيرى اش از جوانى، توشه برگيرد، چرا كه دنيا براى شما آفريده شده و شما براى آخرت آفريده شده ايد .
تنبيه الخواطر، ج 1، ص 131

حدیث (30) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَوسِعوا لِلشَّبابِ فِى المَجلِسِ وَ اَفهِموهُمُ الحَديثَ فَاِنَّهُمُ الخُلوفُ وَ اَهلُ الحَديثِ ؛
براى جوانان در مجالس جاى باز كنيد، و امور نو و جديد را به آنان تفهيم كنيد، چرا كه اين گروه جايگزين شما و درگير مسائل جديد خواهند شد.
الفردوس، ج 1، ص 98، ح 320

حدیث (31) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَ لكِن فِى الشَّبابِ اَحسَنُ ؛
توبه زيباست، ولى از جوان زيباتر .
كنز العمّال، ح 43542

حدیث (32) امام على عليه السلام :
اِذا عاتَبتَ الحَدَثَ فَاترُك لَهُ مَوضِعا مِن ذَ نبِهِ لِئَلاّ يَحمِلَهُ الخراجُ عَلَى المُكابَرَةِ ؛
هرگاه جوان را توبيخ كردى ، برخى خطاهاى او را ناديده بگير، تا توبيخ تو، او را به مقابله وادار نسازد.
شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 20، ص 333، ح 819

حدیث (33) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
يا مَعشَرَ شَبابِ قُرَيشٍ اِحفَظوا فُروجَـكُم ، اَلا مَن حَفِظَ فَرجَهُ فَلَهُ الجَنَّةُ؛
اى جوانان قريش! پاك دامنى پيشه كنيد . بدانيد هر كس خود را در برابر شهوت حفظ كند ، بهشت از آنِ اوست .
المعجم الأوسط، ج 7، ص 61

حدیث (34) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
لا تَزولُ قَدَما عَبدٍ يَومَ القيامَةِ حَتّى يُساَ لَ عَن اَربَعٍ عَن عُمُرِهِ فيما اَفناهُ وَ عَن شَبابِهِ فيما اَبلاهُ وَ عَن مالِهِ مِن اَينَ اَ كتَسَبَهُ وَ فيما اَ نفَقَهُ وَ عَن حُبِّنا اَهلَ البَيتِ ؛
انسان، در روز قيامت، قدم از قدم برنمى دارد، مگر آن كه از چهار چيز پرسيده مى شود : از عمرش كه چگونه گذرانده است، از جوانى اش كه چگونه سپرى كرده، از ثروتش كه از كجا به دست آورده و چگونه خرج كرده است و از دوستى ما اهل بيت [پيامبر صلى الله عليه و آله].
خصال، ص 253، ح 125

حدیث (35) رسول اكرم صلى الله عليه و آله :
لا تَمَنَّوا هَلاكَ شَبابِكُم وَ اِن كانَ فيهِم غَرامٌ ، فَاِنَّهُم عَلى ما كانَ فيهِم عَلى خِلالٍ ، اِمّا اَن يَتوبوا فَيَـتوبَ اللّه عَلَيهِم ، وَ اِمّا اَن تُرديَهُمُ الفاتُ ، اِمّا عَدُوّا فَيُقاتِلوهُ ، وَ اِمّا حَريقا فَيُطفِئوهُ وَ اِمّا ماءً فَيَسُدُّوهُ ؛
نابودى جوانانتان را آرزو نكنيد ، گرچه بدى هاى بسيار در آنان باشد، زيرا آنان با آن بدى ها چند دسته اند : يا توبه مى كنند و خداوند هم توبه آنان را مى پذيرد و يا اين كه آفت ها ، آنان را از پاى درمى آورد و يا با دشمنى مى جنگند، يا آتش سوزى را خاموش مى نمايند و يا سيلى را سد مى كنند.
حلية الأولياء، ج 5، ص 119

حدیث (36) امام على عليه السلام :
خَيْرُ شَبابِكُم مَنْ تَشَبَّهَ بِكُهولِكُمْ وَ شَرُّ كُهولِكُمْ مَنْ تَشَبَّهَ بِشَبابِكُمْ؛
بهترين جوانان شما، جوانى است كه خود را شبيه ميانسالان كند و بدترين ميانسالان شما، كسى است كه خود را شبيه جوانان كند.
مشكاة الأنوار، ص 297

حدیث (37) امام صادق عليه السلام :
اِعْلَمى اَنَّ الشّابَّ الحَسَنَ الخُلقِ مِفْتاحٌ لِلْخَيْرِ مِغْلاقٌ لِلشَّرِّ وَ اَنَّ الشّابَّ الشَّحيحَ الْخُلقِ مِغْلاقٌ لِلْخَيْرِ مِفتاحٌ لِلشَّرِّ؛
آگاه باش كه جوان خوش اخلاق، كليد خير و قفل شر است و جوان بداخلاق قفل خير و كليد شر است.
امالى طوسى، ص 302، ح 598

حدیث (38) پيامبر صلى الله عليه و آله :
اَلْعَدْلُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الاُْمَراءِ اَحْسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الاَْغْنياءِ اَحْسَنُ، اَلْوَرَعُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الْعُلَماءِ اَحْسَنُ، اَلصَّبْرُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الْفُقَراءِ اَحْسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى الشَّبابِ اَحْسَنُ، اَلْحَياءُ حَسَنٌ وَلكِنْ فِى النِّساءِ اَحْسَنُ؛
عدالت نيكو است اما از دولتمردان نيكوتر، سخاوت نيكو است اما از ثروتمندان نيكوتر؛ تقوا نيكو است اما از علما نيكوتر؛ صبر نيكو است اما از فقرا نيكوتر، توبه نيكو است اما از جوانان نيكوتر و حيا نيكو است اما از زنان نيكوتر.
نهج الفصاحه، ح 2006

حدیث (39) پيامبر صلى الله عليه و آله :
فَضلُ الشّابِّ العابِدِ الَّذي تَعَبَّدَ في صِباهُ عَلَى الشَّيخِ الَّذي تَعَبَّدَ بَعدَ ما كَبُرَت سِنُّهُ كَفَضلِ المُرسَلينَ عَلى سائِرِ النّاسِ .
برترى جوان عابدى كه در كمى سنّش بندگى ورزد بر پيرى كه پس از سالمندى رو به بندگى آرد همچون برترى پيامبران بر ديگر مردم است .
جامع الصغير، ج2، ص213، ح5856

حدیث (40) امام على عليه السّلام :
أصحابُ المَهديِّ شَبابٌ لا كُهولَ فيهِم إلّا مِثلُ كُحلِ العَينِ وَالمِلحِ فِي الزّادِ ، وأقَلُّ الزّادِ المِلحُ .
ياران مهدى عليه السّلام جوانند و پيران در ميانشان نيستند مگر همانند سرمه چشم و (يا) نمك در رهتوشه ، و كمترين چيز در توشه نمك است .
بحار الأنوار، ج52، ص334، ح63

حدیث (41) امام علی عليه السّلام :
شیئانِ لایَعرِفُ فَضلَهُما اِلّا مَن فَقَدَهُما : الشَباب وَ العافِیَه؛
دو نعمت است که ارزش آنها را نمی دانند مگر کسی که آنها را از دست داده باشد : جوانی و تندرستی.
غررالحکم،حدیث 5764

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : فرزند


حدیث (1) امام باقر عليه‏السلام :
اَللّهُمَّ ارزُقنى وَلَدا وَاجعَلهُ تَقيّا زَكيّا لَيسَ فى خَلقِهِ زيادَةٌ وَلا نُقصانٌ وَاجعَل عاقِبَتَهُ إلى خَيرٍ؛
خداوندا به من فرزندى عطا كن و او را پرهيزگار و پاك قرار ده كه در آفرينشش كم و زيادى نباشد و سرانجامش را نيكو گردان.
تهذيب الاحكام،ج7، ص411، ج1641

حدیث (2) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
أَدِّبُوا أَولادَكُم فى بُطُونِ اُمَّهاتِهِم قيلَ: وَكَيفَ ذلِكَ يا رَسُولَ اللّه‏ِ؟ فَقالَ بِإطعامِهِمُ الحَلالَ؛
فرزندانتان را در رحم مادرانشان تربيت كنيد. سئوال شد: اين چگونه است، اى رسول خدا؟ فرمودند: با خوراندن غذاى حلال (به مادرش).
جنگ مهدوى، ص‏132

حدیث (3) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
مَن بَكى صَبىٌّ لَهُ فَأَرضاهُ حَتّى يُسَكِّنَهُ أَعطاهُ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ مِنَ الجَنَّةِ حَتّى يَرضى؛
هر كس كودك گريان خود را راضى كند تا آرام شود، خداوند از بهشت آن‏قدر به او مى‏ دهد تا راضى شود.
الفردوس، ج3، ص549، ح5715

حدیث (4) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
مَن قَبَّلَ وَلَدَهُ كَتَبَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَةً وَمَن فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّه‏ُ يَومَ القيامَةِ؛
هر كس فرزند خود را ببوسد، خداوند ثواب براى او مى ‏نويسد و هر كس او را شاد كند، خداوند او را در روز قيامت شاد خواهد كرد.
كافى، ج6، ص49، ح1

حدیث (5) امام صادق عليه‏السلام :
اَلبَناتُ حَسَناتٌ وَالبَنُونَ نِعَمٌ فَالحَسَناتُ تُثابُ عَلَيهِنَّ وَالنِّعمَةُ تُسأَلُ عَنها؛
دختران خوبى ‏ها و پسران نعمت ‏اند، به خوبى ‏ها ثواب مى ‏دهند و از نعمت‏ها سئوال مى ‏شود.
تحف العقول، ص‏382

حدیث (6) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
كانَ النَّبىُّ صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله إذا أَصبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلدِهِ وَوُلدِ وُلدِهِ؛
پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله هر روز صبح بر سر فرزندان و نوادگانشان دست (نوازش) مى‏ كشيدند.
بحارالأنوار، ج104، ص99، ح75

حدیث (7) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
إنَّ الوَلَدَ الصّالِحَ رَيحانَةٌ مِن رَياحينِ الجَنَّةِ؛
فرزند شايسته و خوب گلى از گل‏هاى بهشت است.
كافى، ج6، ص3، ح10

حدیث (8) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
لا تَضرِبهُ وَاهجُرهُ وَلا تُطِل؛
كودك را نزن، بلكه با او قهر كن ولى نه به مدّت طولانى.
عدةالداعى، ص‏79

حدیث (9) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
حَقُّ الوَلَدِ عَلى والِدِهِ... أن يَستَفرِهَ اُمَّهُ؛
حق فرزند بر پدر اين است كه مادر او را گرامى بدارد.
كافى، ج6، ص48، ح6

حدیث (10) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
أَحِبُّوا الصِّبيانَ وَارحَمُوهُم وَإذا وَعَدتُمُوهُم شَيئا فَفُوا لَهُم فَإنَّهُم لايَدرُونَ إِلاّ أَنَّكُم تَرزُقُونَهُم؛
كودكان را دوست بداريد و به آنان مهربانى كنيد و هرگاه به آنها وعده داديد وفا كنيد زيرا آنها شما را روزى دهنده خود مى ‏دانند.
كافى، ج6، ص49، ح3

حدیث (11) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
مِن سَعادَةِ المَرءِ المُسلِمِ الزَّوجَةُ الصّالِحَةُ وَالمَسكَنُ الواسِعُ وَالمَركَبُ البَهىُّ وَالوَلَدُ الصّالِحُ؛
از خوشبختى مرد مسلمان، داشتن همسرى شايسته، خانه ‏اى بزرگ، وسيله ‏اى راحت براى سوارى و فرزندى خوب است.
بحارالأنوار، ج76، ص155، ح35

حدیث (12) امام باقر عليه‏السلام :
اِذا اَرَدتَ الوَلَدَ فَقُل عِندَ الجِماعِ : اَللّهُمَّ ارزُقنى وَلَدا وَ اجعَلَهُ تَقيّا لَيسَ فى خَلقِهِ زِيادَةٌ وَ لا نُقصانٌ وَ اجعَل عاقِبَتَهُ اِلى خَيرٍ؛
هرگاه فرزند خواستى ، هنگام آميزش بگو : بار الها! به من فرزندى عطا كن و او را با تقوا قرار ده و در آفرينش او، كم و زيادى نباشد و او را عاقبت به خير گردان .
كافى، ج 6، ص 10، ح 12

حدیث (13) امام صادق عليه‏السلام :
مَن اَكَلَ سَفَرجَلَةً عَلَى الرِّيقِ طابَ ماؤُهُ وَ حَسُنَ وَلَدُهُ ؛
هر كس ناشتا يك بِه بخورد ، نطفه‏اش پاكيزه مى‏شود و فرزندش نيكو مى‏گردد.
كافى، ج 6، ص357، ح 3

حدیث (14) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
ما مِن اِمرَاَةٍ حامِلَةٍ اَكَلَتِ البِطِّيخَ اِلاّ يَكونُ مَولودُها حَسَنَ الوَجهِ وَ الخُلُقِ ؛
هيچ زن باردارى نيست كه خربزه بخورد ، مگر اين كه فرزندش زيبا و خوش اخلاق مى ‏گردد .
طب النبي صلى ‏الله ‏عليه‏ و ‏آله، ص 10

حدیث (15) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
اَطعِمُوا المَرأَةَ فى شَهرِها الَّذى تَلِدُ فيهِ التَّمرَ فَاِنَّ وَلَدَها يَكونُ حَليما نَقيّا ؛
به زن، در ماهى كه زايمان كرده ، خرما بدهيد ، چرا كه فرزند او بردبار و پاك مى ‏شود.
مكارم الأخلاق، ص 169

حدیث (16) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
مَن وُلِدَ لَهُ مَولودٌ فَليُؤَذِّن فى اُذُنِهِ اليُمنى بِاَذانِ الصَّلاةِ وَليُقِم فِى اليُسرى فَاِنَّها عِصمَةٌ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيمِ ؛
به هر كس فرزندى داده شود ، بايد در گوش راست او اذان نماز و در گوش چپ او اقامه بگويد ؛ چرا كه مايه ايمنى از شيطانِ رانده شده است .
كافى، ج 6، ص 24، ح 6

حدیث (17) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
طَهِّروا اَولادَكُم يَومَ السّابِـعِ فَاِنَّهُ اَطيَبُ وَ اَطهَرُ و اَسرَعُ لِنَباتِ اللَّحمِ، وَ اِنَّ الرضَ تَنجُسُ مِن بَولِ الغلَفِ اَربَعينَ صَباحا؛
روز هفتم [تولّد] ، فرزندتان را [با ختنه] پاك كنيد ، چرا كه مايه تميزى و پاكيزگى بيشتر و رويِش شتابنده ‏ترِ گوشت است و زمين ، چهل روز از بول شخص ختنه نشده ، آلوده مى‏ ماند.
كافى، ج6، ص35، ح2

حدیث (18) عمرو بن شعيب عن أبيه عن جدّه:
اِنَّ النَّبىَّ صلى ‏الله‏ عليه‏ و ‏آله اَمَرَ بِتَسمَيةِ المَولودِ يَومَ سابِعِهِ وَ وَضعِ الذى عَنهُ وَ العَقِّ؛
پيامبر صلى ‏الله‏ عليه ‏و‏ آله به نام‏گذارى كودك در روز هفتمِ تولّد و كوتاه كردن موى او و عقيقه كردن ، فرمان داد.
سنن الترمذى، ج 5، ص132، ح 2832

حدیث (19) امام على عليه‏السلام :
وَ حَقُّ الوَلَدِ عَلَى الوالِدِ أن يُحَسِّنَ اِسمَهُ وَ يُحَسِّنَ اَدَبَهُ، و يُعَلِّمَهُ القُرآنَ؛
حقّ فرزند بر پدر ، آن است كه نام خوب بر او بگذارد و او را خوب تربيت كند و قرآن به او بياموزد .
نهج البلاغة، حكمت 399

حدیث (20) امام صادق عليه‏السلام :
اِنَّ اللّه‏َ لَيَرحَمُ العَبدَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ ؛
بدون ترديد ، خداوند بر بنده خود به خاطر شدّت محبّت به فرزندش ، رحم مى ‏كند.
كافى، ج 6، ص50، ح 5

حدیث (21) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
حَقُّ الوَلَدِ عَلى والِدِهِ... اَن يَستَفرِهَ اُمَّهُ ؛
حق فرزند بر پدر اين است كه مادر او را گرامى بدارد.
كافى، ج 6، ص 48، ح 6

حدیث (22) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
كانَ النَّبىُّ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله اِذا اَصبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلدِهِ وَ وُلدِ وُلدِهِ؛
پيامبر صلى ‏الله‏ عليه‏ هر روز صبح بر سر فرزندان و نوه‏ هايشان دست [نوازش] مى ‏كشيدند.
بحارالأنوار، ج 104، ص 99، ح 75

حدیث (23) امام كاظم عليه‏السلام :
قالَ بَعضُهُم : شَكوَتُ اِلى ابِى الحَسَنِ موسى عليه‏السلام ابنا لى ، فَقالَ : لا تَضرِبهُ، وَاهجُرهُ وَ لا تُطِل؛
كسى گفت : از فرزندم به امام كاظم عليه‏السلام شكايت كردم . ايشان فرمودند : «او را نزن بلكه با او قهر كن ولى نه به مدّت طولانى.
عدّة الداعى، ص 79

حدیث (24) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
اَلوَلَدُ سَيِّدٌ سَبعَ سِنينَ، وَ عَبدٌ سَبعَ سِنينَ، وَ وَزيرٌ سَبعَ سِنينَ؛
فرزند هفت سال سروَر، هفت فرمانبردار، و هفت سال وزير است .
مكارم الاخلاق، ص 222

حدیث (25) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
مَن قَـبَّلَ وَلَدَهُ كَـتَبَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَةً وَمَن فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّه‏ُ يَومَ القيامَةِ، وَمَن عَلَّمُهُ القُرآنَ دُعىَ بِالبـَوَينِ فَيُكسَيانِ حُلَّتَينِ يُضى‏ءُ مِن نورِهِما وُجوهُ اَهلِ الجَنَّةِ؛
هر كس فرزندش را ببوسد ، خداوند عزّوجلّ براى او ثواب مى ‏نويسد و هر كسى كه او را شاد كند ، خداوند روز قيامت او را شاد خواهد كرد و هر كس قرآن به او بياموزد ، پدر و مادرش دعوت مى‏ شوند و دو لباس بر آنان پوشيده مى ‏شود كه از نور آنها ، چهره ‏هاى بهشتيان نورانى مى ‏گردد .
كافى، ج 6، ص 49، ح 1

حدیث (26) امام على عليه‏السلام :
اِنَّ النَّبىَّ صلى ‏الله‏ عليه ‏و ‏آله اَبصَرَ رَجُلاً لَهُ وَلَدانِ فَقَـبَّلَ اَحَدَهُما وَتَرَكَ الخَرَ . فَقالَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى ‏الله ‏عليه‏ و‏ آله : فَهَلاّ واسَيتَ بَينَهُما؛
پيامبر صلى ‏الله ‏عليه‏ و ‏آله كسى را ديدند كه دو فرزند داشت . يكى را بوسيد و ديگرى را رها كرد . پيامبر خدا به او فرمودند : چرا ميان آنان يكسان عمل نكردى؟
جعفريّات، ص 55

حدیث (27) امام على عليه‏السلام :
لا تَقسِروا اَولادَكُم عَلى آدابِكُم ، فَاِنَّهُم مَخلوقونَ لِزَمانٍ غَيرِ زَمانِكُم؛
آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحميل نكنيد، زيرا آنان براى زمانى غير از زمان شما آفريده شده ‏اند .
شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج20، ص267، ح102

حدیث (28) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
قالَ رَجُلٌ: يا رَسولَ ال لّه‏ِ! ما حَقُّ ابنى هذا ؟ قالَ: تُحسِنُ اسمَهُ وَ اَدَبَهُ وَ تَضَعُهُ مَوضِعا حَسَنا؛
مردى به رسول خدا صلى ‏الله‏ عليه‏ و‏ آله عرض كرد: حق اين فرزند بر من چيست؟ پيامبر فرمودند: اسم خوب برايش انتخاب كنى، به خوبى او را تربيت نمايى و به كارى مناسب و پسنديده بگمارى.
عدّة الداعى، ص 76

حدیث (29) امام صادق عليه‏السلام :
اَلحِنّاءُ يَذهَبُ بالسَّهَكِ وَ يَزيدُ فى ماءِ الوَجهِ وَ يُطَيِّبُ النَّكهَةَ وَ يُحَسِّنُ الوَلَدَ؛
حنا، بوى بد عرق را از بين مى ‏برد، چهره را شاداب، دهان را خوشبو و فرزند را زيبا مى‏ كند.
كافى، ج 6، ص 484، ح 5

حدیث (30) رسول اكرم صلى ‏الله‏ عليه ‏و‏ آله :
حَقُّ الوَلَدِ عَلى والِدِهِ... أَن لايَرزُقَهُ إِلاّطَيِّبا؛
حق فرزند بر پدرش اين است كه... جز از راه حلال، روزى او را تامين نكند.
كنزالعمال، ج16، ص443، ح45340

حدیث (31) امام صادق عليه السلام :
اَلغُلامُ... يَتَعَلَّمُ الحَلالَ وَالحَرامَ سَبعَ سِنينَ؛
فرزند... را در هفت سال سوم (از چهارده سالگى به بعد) حلال و حرام ياد دهيد.
كافى، ج6، ص47، ح3

حدیث (32) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
أكرِموا أولادَكُم وَأَحسِنوا آدابَهُم يُغفَرلَكُم؛
فرزندان خود را گرامى بداريد و خوب تربيتشان كنيد تا گناهان شما آمرزيده شود.
مكارم الأخلاق، ص 222

حدیث (33) رسول اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله :
أَدِّبوا أولادَكُم عَلى ثَلاثِ خِصالٍ: حُبِّ نَبيِّكُم وَحُبِّ أَهلِ بَيتِهِ وَقِراءَةِ القُرآنِ؛
فرزندان خود را به كسب سه خصلت تربيت كنيد: دوستى پيامبرتان و دوستى خاندانش و قرائت قرآن.
كنزالعمال، ج16، ص456، ح45409

حدیث (34) امام حسن عليه‏السلام:
يا عَلىُّ: رَحِمَ اللّه والِدَينَ حَمَلا وَلَدَهُما عَلى بِرِّهِما؛
اى على: خداوند رحمت كند پدر و مادرى را كه فرزند خويش را بر نيكى كردن به خودشان يارى كنند.
كنزالعمال، ج11، ص91، ح30747

حدیث (35) امام صادق عليه‏السلام :
خَمْسُ خِصالٍ مَنْ فَـقَـدَ واحِدَةً مِنْهُنَّ لَمْ يَزَلْ ناقِصَ العَيْشِ زائِلَ الْعَقْلِ مَشْغولَ الْقَلْبِ، فَاَوَّلُّها: صِحَّةُ البَدَنِ وَ الثّانيَةُ: اَلاَْمْنُ وَ الثّالِثَةُ: اَلسَّعَةُ فِى الرِّزْقِ، وَ الرّابِعَةُ: اَلاَْنيسُ الْمُوافِقُ (قال الراوى قُلْتُ: و مَا الاَْنيسُ الْمُوافِقُ؟ قال: اَلزَّوجَةُ الصّالِحَةُ، وَ الوَلَدُ الصّالِحُ، وَ الْخَليطُ الصّالِحُ وَ الخامِسَةُ: وَ هِىَ تَجْمَعُ هذِه الْخِصالَ: الدَّعَةُ؛
پنج چيز است كه هر كس يكى از آنها را نداشته باشد، همواره در زندگى ‏اش كمبود دارد و كم خرد و دل نگران است: اول، تندرستى، دوم امنيت، سوم روزى فراوان، چهارم همراهِ همرأى. راوى پرسيد: همراهِ همرأى كيست ؟ امام فرمودند: همسر و فرزند و همنشين خوب و پنجم كه در برگيرنده همه اينهاست، رفاه و آسايش است.
خصال، ص 284

حدیث (36) امام على عليه‏السلام :
أَكلُ السَّفَر جَلِ قُوَّةٌ لِلقَلبِ الضَّعيفِ وَهُوَ يُطَيِّبُ المِعدَةَ وَيُذَكِّى الفُؤادَ وَيُشَجَّعُ الجَبانَ وَيُحَسِّنُ الوَلَدَ؛
خوردن به، قلب ضعيف را قوى، معده را پاك، ترسو را شجاع و فرزند را زيبا مى ‏كند.
تحف العقول، ص‏101

حدیث (37) پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :
اَطْعِمُوا الْمَرأَةَ فى شَهْرِها الَّذى تَلِدُ فيهِ التَّمْرَ فَاِنَّ وَلَدَها يَكونُ حَليما نَقيّا ؛
به زن، در ماهى كه زايمان كرده ، خرما بدهيد ، چرا كه فرزند او بردبار و پاك مى ‏شود.
مكارم الأخلاق ، ص 169

حدیث (38) امام كاظم عليه‏السلام :
كانَ النَّبىُّ صلى‏ الله ‏عليه ‏و ‏آله اِذا اَصْبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤوسِ وُلْدِهِ وَ وُلْدِ وُلْدِهِ؛
هرگاه صبح مى ‏شد پيامبر صلى ‏الله‏ عليه‏ و ‏آله دست نوازش بر سر فرزندان و نوه هاى خود مى ‏كشيدند .
عدة الداعى، ص 79

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : پدر

حدیث (1) امام على عليه السلام :
ثَلاثٌ لايُستَحيى مِنهُنَّ: خِدمَةُ الرَّجُلِ ضَيفَهُ وَقيامُهُ عَن مَجلِسِهِ لأَِبيهِ وَمُعَلِّمِهِ وَطَلَبُ الحَقِّ وَإن قَلّ؛
از سه كار حيا نبايد كرد: خدمت به ميهمان، از جا برخاستن در برابر پدر و آموزگار خويش و طلب حق گرچه اندك باشد.
غررالحكم، ج3، ص338، ح4666

حدیث (2) پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و‏ آله:
رَحِمَ اللّه‏ُ اَبَا البَناتِ، اَلبَناتُ مُبارَكاتٌ مُحَبِّباتٌ وَ البَنونَ مُبَشِّراتٌ وَ هُنَّ الباقياتُ الصّالِحاتُ؛
رحمت خدا بر پدرى كه داراى دخترانى است ! دختران ، با بركت و دوست داشتنى ‏اند و پسران، مژده آورند. دختران باقيات الصالحات (بازماندگان شايسته) اند.
مستدرك الوسائل، ج 15، ص 115، ح 17700

حدیث (3) امام رضا عليه السلام :
لَيْسَ بَيْنَ الْوالِدِ وَ وَلَدِهِ رِبا وَ لا بَيْنَ الزَّوْجِ وَ الْمَرأَةِ رِبا؛
بين پدر و فرزند و بين شوهر و همسرش ربا (حرام) نيست.
فقه الرضا، ص 258

حدیث (4) امام علی(علیه السلام):
قُم عَن مَجلِسِکَ لِاَبیکَ وَ مُعَلِّمِکَ وَ اِن کُنتَ اَمیراً؛
به احترام پدر و معلمت از جای برخیز هرچند فرمان روا باشی.
غررالحکم،ح2341

حدیث (5) امام صادق (علیه السلام):
بَرّوا آبائَکُم یَبَرُّکُم أبناؤُکُم
با پدرانتان خوشرفتاری کنید تا فرزندانتان با شما خوشرفتاری کنند.
کافی ج5 ص55

[شهیدطیبه واعظی]

احادیث مربوط به : والدین

حدیث (1) پيامبر صلى الله عليه وآله :
اَلصَّدَقَةُ عَلى‏ وَجهِها وَاصطِناعُ المَعروفِ وَ بِرُّ الوالِدَينِ وَصِلَةُ الرَّحِمِ تُحَوِّلُ الشِّقاءَ سَعادَةً وَتَزيدُ فِى العُمرِ وَ تَقى مَصارِ عَ السُّوءِ؛
صدقه بجا، نيكوكارى ، نيكى به پدر و مادر و صله رحم ، بدبختى را به خوش‏بختى تبديل و عمر را زياد و از پيشامدهاى بد جلوگيرى مى ‏كند.
نهج الفصاحه، ح 1869

حدیث (2) امام صادق عليه‏السلام :
اِن اَحبَبتَ اَن يَزيدَ اللّه‏ُ فى عُمُرِكَ فَسُرَّ اَبَـوَيكَ ؛
اگر دوست دارى كه خداوند عمرت را زياد كند، پدر و مادرت را شاد كن.
بحارالأنوار، ج 74 ، ص 81 ، ح 84

حدیث (3) پيامبر صلى الله عليه وآله :
كانَ فى ما اَعطَى اللّه‏ُ تَعالى مُوسى فِى اللواحِ... اُشكُر لى وَ لِوالِدَيكَ اَقِكَ المَتالِفَ وَ اُنسِى‏ء لَكَ فى عُمُرِكَ وَ اُحيِيكَ حَياةً طَيِّـبَةً وَ اَقلَبَكَ اِلى خَيرِ مِنها؛
در آنچه خداى متعال در «الواح» به موسى عليه‏السلام داد، از جمله چنين بود:... مرا و پدر و مادرت را سپاسگزارى كن، تا از نابود شدن‏ها حفظت كنم و اجلت را به تأخير بيندازم و به تو زندگى ‏اى پاك ببخشم و تو را از اين زندگى به سوى بهتر از آن، ببرم.
تاريخ دمشق، ج 61، ص 128

حدیث (4) امام صادق عليه‏السلام :
اَلذُّنوبُ الَّتى تُغَيِّيرُ النِّعَمَ البَغىُ وَ الذُّنوبُ التَّى تورِثُ النَّدَمَ القَتلُ وَ الَّتى تُنزِلُ النِّقَمَ الظُّلمُ وَالَّتى تَهتِكُ السُّتورَ شُربُ الخَمرِ وَ الَّتى تَحبِسُ الرِّزقَ الزِّنا وَ الَّتى تُعَجِّلُ الفَناءَ قَطيعَةُ الرَّحِمِ وَالَّتى تَرُدُّ الدُّعاءَ وَ تُظلِمُ الهَواءَ عُقوقُ الوالِدَينِ؛
گناهی كه نعمت‏ها را تغيير مى‏دهد، تجاوز به حقوق ديگران است. گناهى كه پشيمانى مى‏ آورد، قتل است. گناهى كه گرفتارى ايجاد مى‏ كند، ظلم است. گناهى كه آبرو مى‏بَرد، شرابخوارى است. گناهى كه جلوى روزى را مى‏ گيرد، زناست. گناهى كه مرگ را شتاب مى ‏بخشد، قطع رابطه با خويشان است. گناهى كه مانع استجابت دعا مى‏ شود و زندگى را تيره و تار مى ‏كند، نافرمانى از پدر مادر است.
علل الشرايع، ج 2، ص 584

حدیث (5) پيامبر صلى الله عليه وآله :
ثَلاثٌ لَيسَ لاَِحَدِ مِنَ النّاسِ فيهِنَّ رُخصَةٌ: بِرُّ الوالِدَينِ مُسلِما كانَ اَؤ كافِرا وَ الوَفاءُ بِالعَهدِ لِمُسلِمٍ اَو كافِرا وَاَداءُ الاَمانَةُ اِلى مُسلِمٍ كانَ اَؤ كافِرا؛
سه چيز است كه ترك آن براى هيچ كس جايز نيست: نيكى به پدر و مادر مسلمان باشند يا كافر، وفاى به عهد با مسلمان يا كافر و اداى امانت به مسلمان يا كافر.
جامع الصغير، ج2، ص716، ح3469

حدیث (6) پيامبر صلى الله عليه وآله :
اِثنانِ یعلهما اللهُ فِی الدُّنیا البَغیَ وعُقوقَ الوالدین؛
دو چیز را خداوند در دنیا کیفر میدهد : تعدی و ناسپاسی پدر و مادر.
کنز العمال، ج 16، ص 462، ح 45458

حدیث (7) امام صادق عليه‏السلام :
بِرُّوا آباءَكُمْ يَبِرَّكُمْ اَبْناؤُكُمْ وَ عِفُّوا عَنْ نِساءِ النّاسِ تَعِفَّ نِساؤُكُمْ؛
به پدر و مادر خود نيكى كنيد تا فرزندانتان به شما نيكى كنند و به زنان مردم عفّت ورزيد تا زنانتان عفّت ورزند.
مجمع البيان، ج 6 ، ص 198

حدیث (8) پيامبر اکرم صلى الله عليه وآله:
یُقالُ لِلعاقِّ إعمَل مَا شَئتَ فانّی لاأغفِرُ لک
به فرزندی که عاق (والدین) شده گفته می شود: هر کاری می خواهی انجام بده که من تو را نمی آمرزم.
بحار الانوار، ج71، ص 80

حدیث (9) پیامبراکرم صلی الله علیه و آله:
اَحَبُّ الاعمالِ اِلَی اللهِ الصَّلاةُ لِوَقتِها ثُمَّ بِرُّ الوالِدَین ثُمَّ الجِهادُ فی سَبیلِ اللهِ؛
بهترین کارها در نزد خدا نماز به وقت است ، آنگاه نیکی به پدر و مادر ، آنگاه جنگ در راه خدا.
کنز العمال، ج7، ص285، ح 18897

حدیث (10) امام هادی عليه‏السلام :
العقوق یعقب القلة و یؤدی الی الذلة؛
نارضایتی پدر و مادر ، کم توانی را به دنبال دارد و آدمی را به ذلت می کشاند.
(مسند الامام الهادی ، ص 303 )

حدیث (11) پيامبر اكرم(صلی الله عليه و آله) :
مَن بَرَّ والِدَيهِ طوبى لَهُ زادَ اللَّهُ في عُمرِهِ.
خوشا به حال هر كه به پدر و مادرش نيكى كند؛ خداوند بر عمرش افزوده است.
خير و بركت از نگاه قرآن و حديث – ص 364- ح 732

[شهیدطیبه واعظی]

احاديث اخلاقى از امام زمان ( عج )

اتّفاق و وفاى به عهد[/b]

لَوْ أَنَّ أَشْياعَنا وَفَّقَهُمُ اللّهُ لِطاعَتِهِ عَلَى اجْتِماع مِنَ الْقُلُوبِ فِى الْوَفاءِ بِالْعَهْد عَلَيْهِمْ لَما تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الُْيمْنُ بِلِقائِنا وَ لَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعادةُ بِمُشاهَدتِنا :

اگر شيعيان ما ـ كه خداوند آنها را به طاعت و بندگى خويش موفّق بدارد ـ در وفاى به عهد و پيمان الهى اتّحاد واتّفاق می داشتند و عهد و پيمان را محترم مىشمردند، سعادت ديدار ما به تأخير نمىافتاد و زودتر به سعادت ديدار ما نائل مىشدند.

پيروان نادان

قَد آذانا جُهَلاءُ الشّيعَةِ وَ حُمَقاؤُهُمْ، وَ مَنْ دينُهُ جَناحُ الْبَعُوضَةِ أَرْجَحُ مِنْهُ :

حضرت مهدى ( عليه السلام ) به محمّد بن على بن هلال كرخى فرموده اند :نادانان و كمخردان شيعه و كسانى كه بال پشه از ديندارى آنان محكمتر است، ما را آزردند.

بيزارى از غاليان

أَنـَا بَرىءٌ إِلَىاللّهِ وَ إِلىرَسُولِهِ مِمَّنْ يَقُولُ إِنّا نَعْلَمُ الْغَيْبَ وَ نُشارِكُهُ فىمُلْكِهِ أَوْ يُحِلُّنا مَحَلاًّ سِوَى الَْمحَلِّ الَّذى رَضِيَهُ اللّهُ لَنا :

من از افرادى كه مىگويند : ما اهل بيت ] مستقلاًّ از پيش خود و بدون دريافت از جانب خداوند ] غيب می دانيم و در سلطنت و آفرينش موجودات با خدا شريكيم، ما را از مقامى كه خداوند براى ما پسنديده بالاتر مىبرند، نزد خدا و رسولش، بيزارى مىجويم.

سجده شكر

سَجْدةُ الشُّكْرِ مِنْ أَلْزَمِ السُّنَنِ وَ أَوْجَبِها :

سجده شكر از لازمترين و واجبترين مستحبّات است.

فضيلت تعقيبات نمازإ

ِنَّ فَضْلَ الدعاءِ وَ التَّسْبيحِ بَعْد الْفَرائِضِ عَلَى الدعاءِ بِعَقيبِ النَّوافِلِ كَفَضْلِ الْفَرائِضِ عَلَى النَّوافِلِ :

فضيلت دعا و تسبيح بعد از نمازهاى واجب در مقايسه با دعا و تسبيح پس از نمازهاى مستحبى، مانند فضيلت واجبات بر مستحبّات است.

سجده، مخصوص خداست

فَأَمّا السُّجُود عَلَى الْقَبْرِ فَلا يَجُوزُ :

سجده بر قبر جايز نيست.

راه اندازى كار مردم

أَرْخِصْ نَفْسَكَ وَ اجْعَلْ مَجْلِسَكَ فِىَ الدهْليزِ وَ اقْضِ حَوائِجَ النّاسِ :

خودت را ]براى خدمت ] در اختيار مردم بگذار، و محلّ نشستن خويش را درِ ورودى خانه

قرار بده، و حوائج مردم را برآور.

امنيّت بخش زمين

إِنّى أَمانٌ لاَِهْلِ الاَْرْضِ كَما أَنَّ النُّجُومَ أَمانٌ لاَِهْلِ السَّماءِ :

وجود من براى اهل زمين، سبب امان و آسايش است، همچنان كه ستارگان سبب امان آسماناند.

رجوع به راويان حديث

وَ أَمَّا الْحَوادثُ الْواقِعَةُ فَارْجِعُوا فيها إِلى رُواةِ حَديثِنا فَإِنَّهُمْ حُجَّتى عَلَيْكُم وَ أَنـَا حُجَّةُاللّهِ عَلَيْهِمْ :

در پيشامدهاى مهمّ اجتماعى به راويان حديث ما مراجعه كنيد، زيرا كه آنان حجّت من بر شما هستند و من هم حجّت خدا بر آنان هستم.

مطاع، نه مطيع كسى

إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ أَحَد مِنْ آبائى إِلاّ وَقَد وَقَعَتْ فى عُنُقِهِ بَيْعَةٌ لِطاغِيَةِ زَمانِهِ وَ إِنّى أَخْرُجُ حينَ أَخْرُجُ وَ لا بَيْعَةَ لاَِحَد مِنَ الطَّواغيتِ فى عُنُقى :

هريك از پدرانم بيعت يكى از طاغوت هاى زمان به گردنشان بود، ولى من در حالى قيام خواهم كرد كه بيعت هيچ طاغوتى به گردنم نباشد.