احادیث روزانه(شرط ورود=تفکر در احادیث)

[شهیدطیبه واعظی]

هرکس چهل حديث حفظ کند . .

در روايت آمده است: "هرکس چهل حديث حفظ کند، خداوند وي را فقيه محشور مي‌کند". آيا اگر حافظ عامل به احاديث نبود، باز هم جزء فقها محشور مي‌شود يا بايد عامل باشد؟ کلام علامه طباطبايي که فرمود" عامل بودن شرط نيست" چيست؟ آيا تقوا در حديث، شرط فقيه محشور شدن است؟


در مورد حفظ چهل حديث هم از پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم روايت وجود دارد و هم از برخي ائمه ديگر عليه السّلام[sup]1[/sup] .

البته اين احاديث در برخي از کلمات و واژه‌ها با يکديگر اختلاف دارند. علامه مجلسي در بحار الانوار نقل کرده است که پيامبر اسلام صلّي الله عليه و آله و سلّم فرمود: "هرکس چهل حديث براي امت من حفظ کند، تا از آن بهره ببرند، خداوند روز قيامت او را در شمار فقيهان و عالمان برمي‌انگيزد".[sup]2[/sup]

بي‌ترديد پيام اصلي اين حديث تشويق و ترغيب به حفظ احاديث پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل‌بيت است. هرکس چهل حديث از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ و اهل‌بيت عليه السّلام حفظ کند، به همان اندازه با معارف پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل‌بيت آشنا شده است و آشنايي با معارف اهل‌بيت موجب تأمين سعادت دنيا و آخرت مي‌شود. حال بايد بررسي نمود که مقصود از حفظ حديث در اين روايات چيست؟ مرحوم علامه مجلسي چند احتمال بيان کرده است:

احتمال اول آن است که به تدوين حديث بپردازد تا ديگران از آن استفاده نمايند.

احتمال دوم آن است که احاديث را حفظ کند که از بين نرود و به ديگران گزارش دهد؛ حال حفظ اين حديث در قلب باشد و يا به صورت نوشتن.

احتمال سوم آن است که انسان حديث را حفظ کند و پيرامون آن تفکر کند و بدان عمل کند و با آن احکام را استنباط کند.

عبارت "خداوند او را فقيه و عالم محشور مي‌‌کند" نيز ناظر به همين احتمال مي‌باشد.

حديث ديگري از پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم نيز همين احتمال را تأييد مي‌کند.[sup]3[/sup]

اگر مقصود از حفظ حديث، احتمال اول و دوم باشد، لازم نيست انسان خود عامل به آن باشد، زيرا در اين دو احتمال هدف آن است که احاديث پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و ائمه عليه السّلام حفظ شود و به ديگران انتقال يابد. البته اگر کسي درصدد کسب ثواب بيشتري است، بايد عامل به آن باشد، زيرا حفظ احاديث، مراتبي دارد و ثواب اين عمل نيز به حساب آن مراتب، تفاوت پيدا مي‌کند.[sup]4[/sup]

اگر مقصود از حفظ حديث احتمال سوم باشد، بي‌ترديد عامل بودن به احاديث شرط است، زيرا اگر کسي خود عامل به احاديث نباشد، با فلسفه حفظ حديث که عمل به آن و استنباط احکام است، منافات دارد.

گرچه در روايت مورد بحث يکي از شرايط حفظ حديث تقوا شمرده نشده، ولي رعايت تقواي الهي بنابر هر سه احتمال لازم است، زيرا روايات ديگر و آموزه‌هاي ديني رعايت تقواي الهي را در همه ابعاد زندگي لازم مي‌داند. بدون شک، کسي که مي‌خواهد با حفظ حديث، با فقيهان محشور گردد، بايد تقوا داشته باشد.

● چگونه ممکن است کسي در زمره فقهاي دين در قيامت محشور شود و از ويژگي شاخص و صفت بارز فقيهان که همان رعايت تقواي الهي و پايبندي به حدود و دستورات شريعت نوراني است بي‌نصيب باشد؟

با تحقيقاتي که انجام شد، به مبناي مرحوم علامه طباطبايي در خصوص اين که در حفظ حديث، عامل بودن شرط نيست، دست نيافتيم. لطفاً در پرسش‌هاي بعد منبع ديدگاه ايشان را بيان نماييد تا مورد بررسي قرار گيرد.

اگر مرحوم علامه طباطبائي چنين سخني را فرموده باشد شايد مرادشان اين باشد که در خود حفظ چهل حديث اثر و خاصيتي است که موجب مي‌گردد انسان در روز قيامت فقيه و عالم دين‌شناس محشور گردد. البته اين اثر و ويژگي به صورت زمينه و اقتضا است يعني چنين فردي اگر ساير شرايط براي محشور شدن به صورت فقيه را داشته باشد و موانع موجود بر سر اين امر را برطرف سازد، در قيامت به صورت فقيه محشور مي‌گردد. منظور از شرط نبودن عمل به اين احاديث در صورت ثبوت آن اين نيست که عمل به شرائط کلي و اساسي مثل تقوا و عمل به واجبات و پرهيز از محرمات نيز شرط نيست، بلکه عمل به خود اين روايات شرط محشور شدن در صف فقها و عالمان دين نمي‌باشد.

---

1. بحار الانوار، ج 2، ص 153.

2. همان، ص 156؛ چهل حدیث امام خمینی، ص 1.

3. بحار الانوار، ج 2، ص 154 ـ 156.

4. بحار الانوار، ج 2، ص 157

[شهیدطیبه واعظی]

[Night_World]

به نام خدا

یا جواد الائمه(علیه السلام)

[Night_World]

به نام خدا

امام سجاد (علیه السلام):

مَنْ زَوَّجَ لِلّهِ، وَ وَصَلَ الرَّحِمَ تَوَّجَهُ اللّهُ بِتاجِ الْمَلَكِ يَوْمَ الْقِيامَةِ.( مشكاة الا نوار، ص 166، س 3.)

هركس براي (رضا و خشنودي) خداوند ازدواج نمايد و با خويشان خود صله رحم نمايد، خداوند او را در قيامت ‏مفتخر و سربلند مي‌گرداند.‏

[شهیدطیبه واعظی]

[آلاله]

قسمتهايي از نامه 31 نهج البلاغه:

از كساني نباش كه اندرز سودشان ندهد، مگر با آزردن فراوان. زيرا عاقل با اندرز و آداب پند گيرد و حيوانات با زدن.

غم و اندوه را با صبر و نيكويي يقين از خود دور ساز.

كسي كه ميانه روي را ترك كند از راه حق منحرف گردد.

يار و همنشين چونان خويشاوند است.

دوست آن است كه در نهان آيين دوستي را رعايت كند.

هواپرستي مانند كوري است.

كسي كه از حق تجاوز نمايد زندگي بر او تنگ مي گردد.

هركس قدر و منزلت خويش بداند حرمتش باقي است.

استوارترين وسيله ايي كه مي تواني به آن چنگ زني، رشته ايي است كه بين تو و خداي تو قرار دارد.

بدي ها را به تاخير انداز زيرا هر وقت بخواهي مي تواني انجام دهي.

بريدن با جاهل پيوستن به عاقل است.

پيش از حركت از همسفر بپرس و پيش از خريدن منزل همسايه را بشناس.

از سخنان بي ارزش و خنده آور بپرهيز، گرچه آنرا از ديگري نقل كرده باشي.

[رهگذر.]

بناي محبوب ازدواج

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله : ما بُنِىَ فِي الإسلامِ بِناءٌ أحَبُّ إلَى اللّهِ و أعَزُّ مِنَ التَّزويجِ در اسلام هيچ بنايى نزد خدا محبوب تر و ارجمندتر از ازدواج نيست

بحار الأنوار: ج ۱۰۳ ، ص ۲۲۲ / حکمتنامه پیامبر اعظم: ج12، ص 34

[عبدالرحمن]

بسم الله الرحمن الرحیم

قال الامام باقرعليه السلام: لو يعلم الناس ما فى زيارة قبرالحسين عليه السلام من الفضل، لماتوا شوقاً.

امام باقرعليه السلام فرمودند: اگر مردم مى‏دانستند كه چه فضيلتى در زيارت مرقد امام حسين عليه السلام است از شوق زيارت مى‏مردند.

[عبدالرحمن]

قال ابوالحسن موسى بن جعفرعليه السلام: أدنى ما يثاب به زائر ابى عبدالله عليه السلام بشط فرات إذا عرف حقه و حرمته و ولايته ان يغفر له ما تقدم من ذنبه و ما تأخز.

حضرت امام موسى كاظم عليه السلام فرمودند: كمترين ثوابى كه به زائر امام حسين عليه السلام در كرانه فرات داده مى‏شود اين است كه تمام گناهان بخشوده مى‏شود. بشرط اين كه حق و حرمت ولايت آن حضرت را شناخته باشد.

[شهیدطیبه واعظی]

امام سجاد(علیه السلام) : وَ أَمّا حَقّ الصّغِيرِ فَرَحْمَتُهُ وَ تَثْقِيفُهُ وَ تَعْلِيمُهُ وَ الْعَفْوُ عَنْهُ وَ السّتْرُ عَلَيْهِ وَ الرّفْقُ بِهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ وَ السّتْرُ عَلَى جَرَائِرِ حَدَاثَتِهِ فَإِنّهُ سَبَبٌ لِلتّوْبَةِ وَ الْمُدَارَاةُ لَهُ وَ تَرْكُ مُمَاحَكَتِهِ فَإِنّ ذَلِكَ أَدْنَى لِرُشْدِهِ (رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام) – حق خردسال): و اما حق خردسال، مهربانى با اوست و پرورش و آموزش او ؛ و گذشت و چشم‏پوشى و نرمى با او ؛ و كمك به وى و پرده‏پوشى بر لغزشهاى كودكانه اوست كه موجب توبه او شود ؛ و كنار آمدن با او و اجتناب از تحريك كردن او ؛ زيرا اين (روش) به رشد وى نزديكتر است.

[شهیدطیبه واعظی]

امام جعفر الصادق(علیه السلام) : إمْتَحِنُوا شيعتَنا عِنْدَ ثَلاثٍ: عِنْدَ مَواقيتِ الصَّلاةِ كَيْفَ مُحافَظَتُهُمْ عَلَيْها، وَ عِنْدَ أ سْرارِهِمْ كَيْفَ حِفْظُهُمْ لَها عِنْدَ عَدُوِّنا، وَ إ لى أ مْوالِهِمْ كَيْفَ مُواساتُهُمْ لاِ خْوانِهِمْ فيها. (وسائل الشيعة ، ج 4، ص 112.):شيعيان و دوستان ما را در سه مورد آزمايش نمائيد: -1 مواقع نماز، که چگونه رعايت آن را مى نمايند. -2 اسرار يكديگر را چگونه فاش و يا نگهدارى مى كنند. 3 - نسبت به اموال و ثروتشان چگونه به ديگران رسيدگى مى كنند و حقوق خود را مى پردازند.