اوقات و حالات تأکيد شده دعا برای امام زمان (علیه السلام) (مکیال المکارم)

[در جستجوی سختی]

با سلام خدمت همه دوستان گرامی

به یاری خدا از این پس قصد دارم اوقات و حالات تأکيد شده دعا برای امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را از نگاه کتاب مکیال المکارم فی فوائد دعا للقائم براتون به طور مختصر شرح بدم.
این تاپیک یه جورهایی با تاپیک کارگاه منتظر سازی ارتباط تنگاتنگی داره و توصیه بنده -البته بنده در حدی نیستم که قصد توصیه به کسی رو داشته باشم- این هست که این 2 تاپیک رو با هم مطالعه بفرمائید.


امیدوارم که بتونم با اینکار قسمت ناچیزی از حقوق و مراحم آن حضرت رو ادا کرده باشم.
با تشکر

[در جستجوی سختی]

1- بعد از هر نماز واجب



شاهد بر اين معني اينکه: در تعداد از دعاهاي روايت شده از امامان معصوم (علیه السلام)، اين امر آمده است.

از جمله: در اصول کافي مرسلاً از حضرت ابوجعفر ثاني امام جواد (علیه السلام) روايت است که فرمود: هر گاه از نماز واجبي فراغت يافتي بگو: «رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبّاً وَ ... [1]

همين حديث را شيخ صدوق در کتاب من لا يحضره الفقيه از آن حضرت به طور مرسل نیز روايت کرده است.

شاهد ديگر بر اين أمر روايتي است که در بحار به نقل از کتاب الاختيار سيد ابن الباقي از امام صادق (علیه السلام) آمده که فرمود: هر کس بعد از هر نماز فريضه اين دعا را بخواند، امام محمد بن الحسن (علیه السلام) را در بيداري يا خواب خواهد ديد: اللَّهُمَّ بَلِّغْ مَولانا صَاحِبَ الزَّمَانِ اَيْنَما ...

و ...

سرّ ديگري نيز براي تأکيد دعا کردن در آن حال براي آن حضرت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به خاطر مي‏رسد، اين‏که در روايات متعددي آمده که: هر مؤمني را پس از هر نماز واجب دعاي مستجاب شده‏اي است. اين روايات در کتاب وسائل الشيعه و کتب ديگري آمده است

پس شايسته است مؤمن کامل که مولايش را از جان و فرزندانش عزيزتر مي‏داند آن دعاي مستجاب را درباره او قرار دهد، و آن حضرت را بر خود مقدَّم دارد.

---

[1] اصول کافي، 548:2.

[در جستجوی سختی]

2- بعد از نماز ظهر



از اوقاتي که دعا براي تعجيل فرج مولايمان صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تأکيد بيشتري دارد بعد از نماز ظهر است.

دليل و شواهد بر اين معني روايتي است که در «بحار» و «مستدرک» و «جمال الصالحين» از امام صادق (‏ع) آمده: هر کس بعد از نماز صبح و ظهر بگويد: «اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ» نمي‏ميرد تا اين‏که قائم (‏ع) را ديدار کند. [1]

و نيز بر اين معني دلالت دارد آنچه در بخش صلاة به نقل از «فلاح السائل» سيّد اجل علي بن طاووس‏قدس سره آمده، سيّد فرمود: از مهمّات در تعقيب نماز ظهر اقتدا کردن به امام صادق‏ (علیه السلام) است در دعا براي حضرت مهدي‏ (علیه السلام) که رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در روايات صحيح مژده به آمدنش داده و اين‏که در آخر الزمان ظهور خواهد کرد.

چنان‏که ابومحمد هارون الدنبلي، از ابوعلي محمد بن الحسن بن محمد بن جمهور قمي، از پدرش محمّد بن جمهور، از احمد بن الحسين سُکّري، از عبّاد بن محمد مدايني روايت کرده که گفت: بر حضرت ابوعبد اللَّه امام صادق (‏ع) در مدينه وارد شدم، هنگامي که از نماز واجب ظهر فراغت يافت در حالي که دست‏هايش را به سمت آسمان بلند کرده بود مي‏گفت : أَيْ سامِعَ کُلِّ صَوْتٍ، أَيْ جامِع ...[2]
راوي گفت : فدايت شوم! آيا چنين نيست که براي خودت دعا کردي؟
فرمود: براي نور آل محمد (علیه السلام) و سابق ايشان و انتقام گيرنده از دشمنانشان به امر خداوند، دعا کردم.
عرضه داشتم: خداوند مرا فدايت سازد، چه هنگام خروجش خواهد شد؟
فرمود: هرگاه کسي که خلق و امر به دست او است (=خدا) بخواهد.
گفتم: پس آيا نشانه‏اي بيش از آن هست؟
فرمود: آري. نشانه‏هاي متعددي دارد.
گفتم: مانند چه؟
فرمود: بيرون شدن پرچمي از مشرق و پرچمي از مغرب و فتنه‏اي که اهل زوراء [3] را فرا مي‏گيرد، و خروج مردي از فرزندان عمويم زيد در يمن، و غارت شدن پرده کعبه. و خداوند آنچه بخواهد انجام مي‏دهد.

به هر حال ازاين حديث و دعاي ياد شده چند مطلب استفاده مي‏شود:

اوّل : استحباب دعا درباره حضرت حجت (‏ع) و درخواست تعجيل فَرَج آن حضرت بعد از نماز ظهر.

دوم : مستحب بودن بلند کردن دست‏ها هنگام دعاکردن براي آن حضرت‏ (علیه السلام).

سوم : استحباب شفاعت خواستن از امامان‏ (علیه السلام) و درخواست خود را با سوگند دادن به حق ايشان پيش از دعا و تقاضاي حاجت.

چهارم : استحباب مقدم داشتن حمد و ثناي الهي پيش از عرض حاجت.

پنجم : استحباب مقدم داشتن درود و صلوات بر محمد و آل او (علیه السلام) پيش از طلب حاجت.

ششم : پاک کردن دل از گناهان به وسيله استغفار و مانند آن، تا از لوث آلودگي‏ها پاکيزه شود و آماده اجابت گردد، که درخواست مغفرت و آزادي از آتش بر اين امر دلالت دارد.

هفتم : اين‏که منظور از ولي - هرگاه که به طور مطلق ياد شود - در سخنان و دعاهاي امامان‏ (علیه السلام) وجود مقدس مولايمان صاحب‏الزمان‏ (علیه السلام) است.

هشتم : استحباب دعا کردن درباره اصحاب و ياران آن حضرت‏ (علیه السلام).

نهم : اين‏که امام (‏ع) شاهد و ناظر کارها و افعال بندگان است، و هميشه آن‏ها را مشاهده مي‏کند.

دهم : اين‏که از جمله القاب مولايمان حضرت حجت‏ (علیه السلام) نور آل محمد (علیه السلام) مي‏باشد.

يازدهم : اين‏که امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) پس از اميرالمؤمنين و امام حسن و امام حسين، از همه امامان - صلوات اللَّه عليه اجمعين - افضل است.

دوازدهم : اين‏که خداوند متعال زمان آن حضرت را تأخيز انداخته و او را براي انتقام گرفتن از دشمنان خود و دشمنان پيغمبرش ذخيره نموده.

سيزدهم : اين‏که زمان ظهور آن جناب از امور مخفي است که مصلحت الهي مقتضي پنهان بودن آن است.

چهاردهم : نشانه‏هاي يادشده در اين حديث از علائم حتميّه نيست، زيرا که امام صادق‏ (علیه السلام) در آخر سخن خود فرموده‏اند : و خداوند آنچه بخواهد انجام مي‏دهد.

---

[1] بحار الانوار، 77:86.
[2] بحار الانوار، 62:86: فلاح السائل، 170.
[3] زورا نام بغداد است، گاهي به ري هم اطلاق شده است.

[در جستجوی سختی]

3- بعد از نماز عصر


سومين وقتي که دعا براي تعجيل فرج حضرت صاحب الامر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تأکيد شده بعد از نماز عصر است.

و دليل بر اين معني روايتي است که در کتاب «فلاح السائل» سيّد اجل علي بن طاووس‏قدس سره آمده، مرحوم سيد فرموده :

از مهمّات پس از نماز عصر، اقتدا کردن به مولايمان موسي بن جعفر امام کاظم (‏ع) در دعا کردن براي مولايمان حضرت مهدي - صلوات اللَّه عليه - است، چنان‏که محمد بن بشير ازدي، از احمد بن عمر بن موسي کاتب، از حسن بن محمد بن جمهور قمي، از پدرش محمد بن جمهور، از يحيي بن الفضل نوفلي روايت کرده که گفت: در بغداد بر حضرت ابوالحسن موسي بن جعفر (علیه السلام) وارد شدم هنگامي که نماز عصر را پايان داده بود، آن‏گاه دست‏هايش را به سوي آسمان بلند کرد و شنيدم که مي‏گفت : «أَنْتَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ ...

راوي مي‏گويد: عرض کردم: دعا براي چه کسي بود؟
فرمود: او مهدي آل محمد (علیه السلام) است.
سپس فرمود: پدرم قربان آن فربه شکم، پيوسته ابرو، باريک ساق، که شانه‏هايش پهن است، گندمگوني که با وجود آن از اثر شب زنده‏داري به زردي نيز آميخته است، پدرم فداي کسي که شب خود را با رکوع و سجود به شمارش ستارگان مي‏گذارند، پدرم قربان کسي که در راه خدا هيچ ملامت‏کننده‏اي بر او اثر نمي‏کند، چراغ تاريکي، پدرم فداي کسي باد که قائم به امر خداوند است.

عرضه داشتم: خروج او کي اتفاق مي‏افتد؟
فرمود: هرگاه سپاهيان را در انبار در کرانه فرات و دجله مشاهده کردي، و پل کوفه منهدم و بعضي از خانه‏هاي کوفه سوزانده شد، پس هرگاه آن‏ها را ديدي خداوند آنچه خواهد انجام دهد، هيچ چيز بر امر خداوند غالب و چيزه نگردد، و هيچ حکم او را تأخيز نيندازد. [1]

---

[1] فلاح السائل، 199.

[در جستجوی سختی]

4- بعد از هر نماز صبح


از مواقعي که دعا براي تعجيل فرج تأکيد بيشتري دارد، پس از نماز صبح است و دليل بر اين معني - اضافه بر آنچه در بعد از نماز ظهر گذشت - روايتي است که مجلسي در کتاب «مقباس» در تعقيب نماز صبح آورده که :

پس از نماز صبح پيش از آن‏که حرفي بزند صدبار بگويد :

«يا رَبِّ صَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَ آلِ مُحَمّّدٍ وَأَعْتِقْ رَقَبَتِي مِنَ النّارِ»؛

پروردگارا! بر محمد و آل او درود فرست و گشايش کار آل محمد را زودتر برسان و گردنم را از آتش [دوزخ] رهايي بخش.

[در جستجوی سختی]

5- بعد از هر دو رکعت از نماز شب



شاهد بر اين است ياد شدن خصوص اين عنوان در دعايي که علماي بزرگوار ما - که خداي‏شان رحمت کند - در تعدادي از کتاب‏هاي معتبر آن را روايت کرده‏اند و بعضي از اصحاب اين دعا را ضمن دعاهايي که بعد از دو رکعت اول نماز شب وارد شده آورده‏اند. دعا اين است : «اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُکَ وَلَمْ يُسْأَلْ مِثْلُکَ ...


مي‏گويم: در کتاب «جمال الصالحين» جملاتي اضافه بر اين در دعاي فوق ديدم:

«وَتَجْعَلَنا مِنْ أَصْحابِهِ وَأَنْصارِهِ وَتَرْزُقَنا بِهِ رَجائَنا وَتسْتَجِيبَ بِهِ دُعائَنا»؛

[در جستجوی سختی]

6- در قنوت نمازها



شاهد بر اين دعاهاي امامان (‏ع) براي تعجيل فرج، در تعدادي از قنوت‏هايي است که از آن‏ها روايت شده، ما آنچه در اين باره از ايشان‏ (علیه السلام) به دست ما رسيده در اين‏جا مي‏آوريم، توفيق از خدا است :

يک : سيد اجل علي بن طاووس‏قدس سره در کتاب «مهج الدعوات» ضمن حديثي که از ترس طولاني شدن مطلب از آوردن آن خودداري کرديم، از امام زين‏العابدين (‏ع) چنين آورده :

«اللَّهُمَّ إِنَّ جِبِلَّةَ البَشَرِيَّةِ ... [1]

دو : قنوتي که در حديث مزبور از مولايمان ابوجعفرباقر (علیه السلام) روايت شده :
«يا مَنْ يَعْلَمُ هَواجِسَ السَّرائِرِ ... [2]

سه : قنوت حضرت ابوجعفر محمد بن علي جواد (علیه السلام) در حديث ياد شده آمده است:
«مَنائِحُکَ مُتَتابِعَةٌ وَأَيادِيکَ ... [3]

و...

مي‏گويم : از روايات ياد شده روشن گشت که دعا براي حضرت صاحب‏الزمان‏ (علیه السلام) در مطلق قنوت‏ها تأکيد دارد، چون از جمله حالت‏هايي است که در آن‏ها اميد مي‏رود دعاها مستجاب گردد، به ويژه در قنوت جمعه و وتر و نماز صبح از خداي تعالي مي‏خواهيم که توفيق آن را با ما عنايت فرمايد و با اين عمل اجر بزرگي به ما روزي نمايد.

---

[1] مهج الدعوات، 49.
[2] مهج الدعوات؛ 51.
[3] مهج الدعوات؛ 59.

[در جستجوی سختی]

7- در حال سجده



هفتمين هنگامي که دعا براي تعجيل فَرَج تأکيد بيشتري دارد حالت سجده براي خداي متعال است، زيرا که نزديک‏ترين حالات به خداي قاضي الحاجات است چنان‏که روايات از امامان برحق (‏ع) در اين باره رسيده.
پس شايسته است که بنده در حال سجده مهم‏ترين حاجت‏ها را بخواهد و به آن اهتمام ورزد، به خصوص در سجده شکر به جهت توجه داشتن و ملتفت بودن به اين‏که هر چه خداوند به ما نعمت بخشيده به برکت مولايمان صاحب الزمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است و به خاطر اين‏که دعا براي ولي نعمت و واسطه فيض و رحمت، از مهم‏ترين اقسام شکر مي‏باشد، چنان‏که در {اینجا} بيان داشتيم.
شاهد بر اين، روايتِ آن در خصوص سجده شکر است در کتاب «تحفة الابرار» به نقل از «مقنعه» شيخ مفيدرحمه الله آمده که آنچه در سجده شکر گفته مي‏شود اين دعا است:

«اَللَّهُمَّ إِلَيْکَ تَوَجَّهْتُ وَبِکَ اعْتَصَمْتُ وَعَلَيْکَ تَوَکَّلْتُ، اَللَّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِي وَرَجآئِي فَاکْفِنِي ما أَهَمَّنِي وَما لَمْ يُهِمُّنِي وَما أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، عَزَّ جارُکَ وَجَلَّ ثَنآؤُکَ وَلا إِلهَ غَيْرُکَ صَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ...»؛

پروردگارا! به سوي تو روي آوردم و به تو پيوستم و بر تو تکيه و اعتماد کردم. پروردگارا! تو پناه و اميد مني، پس کفايت کن آنچه مرا اندوهگين ساخته و آنچه اندوهگين نساخته و آنچه تو بهتر از من، آن را مي‏داني؛ پناهنده به تو عزّت يافت و ثناي تو والا است و هيچ خدايي جز تو نيست، بر محمد و آل محمد (علیه السلام) درود فرست و گشايش امر آن‏ها را زودتر برسان....

اضافه بر اين که اين کار تأسّي جستن و اقتدا کردن به خود آن حضرت - که درود و سلام خداوند بر او باد - مي‏باشد، چنان‏که در اخبار با صراحت آمده که آن بزرگوار براي اين امر هنگام ولادتش در سجده دعا کرده، که اين کار بر اهميّت آن و تعليم به دوستان و شعيانش دلالت دارد.

رئيس محدثين شيخ صدوق در کتاب کمال الدين به سند خود از جناب حکيمه ضمن حديثي طولاني آورده که گفت: ناگهان او (=نرجس والده امام عصر) را ديدم آنچنان نوري او را فراگرفته که ديدگانم را پوشانيد، و ناگهان ديدم نوزاد - که بر او و پدرانش سلام باد - صورتش را به حالت سجده بر زمين نهاده و بر زانو تکيه داده و دو انگشت سبّابه‏اش را بلند کرده و مي‏گويد: گواهي مي‏دهم که جز «اللَّه» خدايي نيست و اين‏که جدّم محمد رسول خدا است و پدرم امير مؤمنان است. سپس يک يک امامان را بر شمرده تا به خودش رسيد.
آن‏گاه گفت: خدايا آنچه به من وعده داده‏اي انجام ده، و کار و برنامه‏ام را به مرحله تمام برسان، و گامم را استوار گردان و زمين را به [ظهور] من پر از عدل و داد فرماي.... [1]

---

[1] کمال الدين، 428:2.

[در جستجوی سختی]

8- در سجده شکر



پس از رکعت چهارم نماز شب

يکي از علماي ما در کتاب آداب نماز شب گفته : از آداب آن چنين است که در سجده بعد از رکعت چهارم صد بار گفته شود: ما شآءَ اللَّهُ.

سپس بگويد:

«يا رَبِّ أَنْتَ اللَّهُ ما شِئْتَ مِنْ أَمْرٍ يَکُونُ فَصَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاجْعَلْ لِي فِيما تَشآءُ أَنْ تُعَجِّلَ فَرَجَ آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ وَعَجِّلْ فَرَجِي وَفَرَجَ إِخْوانِي مَقْرُوناً بِفَرَجِهِمْ وَتَفْعَلَ بِي ما أَنْتَ أَهْلُهُ»؛

پروردگارا! تو خدايي، هر چه مي‏خواهي مي‏شود، پس بر محمد و آل محمد (علیه السلام) درود فرست و از آنچه خواسته باشي برايم قرار ده، اين‏که گشايش کار آل محمد را زودتر برساني و گشايش کار من و برادران [ديني‏ام] را مقارن با فرج آن‏ها تعجيل فرمايي و آنچه از تو سزاوار است با من انجام دهي.

[در جستجوی سختی]

9- هر صبح و شام



عقل و نقل بر پسنديده بودن اين دعا در هر صبح و شام گواهند، که هر عاقل عارفي بدون ترديد خوبي اهتمام ورزيدن به اين عمل را مي‏داند تا اندکی از حقوق آن جناب را ادا نموده باشد و پرونده اعمال خويش را هر شب و روز نزد حافظان گرامي زينت دهد، چنان‏که مي‏بينيد بردگان و خدمت‏گزاران چگونه هر بامداد و شبانگاه نزد آقايان و ارباب‏هاي خود حاضر مي‏شوند و مراتب خدمت‏گزاري و سپاس‏گزاري را به جاي مي‏آورند، پس ما سزاوارتريم که چنين برنامه‏اي داشته باشيم، زيرا که مي‏دانيم تمام آنچه خداي - عزّوجلّ - از نعمت‏هاي گوناگون و احسان‏هاي از حدّ برون به ما عنايت فرموده به برکت مولايمان صاحب الزمان (‏ع) است چنان‏که با دلايل روشني اين مطلب را به اثبات رسانديم، پس شايسته است که خود را با تمام وجود، هر صبح و شام در خدمتش حاضر نمايي، و بداني که تو از چشم و گوش او دور نيستي.

چنان‏که نامه آن حضرت به شيخ مفيد اين مطلب را بازگو مي‏کند که ضمن سخنان خود فرموده :

«إِنّا غَيْرُ مُهْمِلِينَ لِمُراعاتِکُمْ وَلا ناسِينَ لِذِکْرِکُمْ، وَلَوْلا ذلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللَّأْواءُ وَاصْطَلَمَکُمُ الأَعْداءُ...»؛

و همانا ما مراعات شما را وا نمي‏گذاريم و ياد شما را فراموش نمي‏کنيم، و اگر اين نبود البته که گرفتاري‏ها شما را فرا مي‏گرفت و دشمنان ريشه‏کن‏تان مي‏کردند....


اين امر در دعاي مخصوص به هر صبح و شام از مولايمان حضرت صادق‏ (علیه السلام) وارده شده، که ثقة الاسلام کليني‏رحمه الله در اصول کافي به سند خود از فرات بن الأحنف از حضرت ابي عبد اللَّه صادق‏ (علیه السلام) روايت کرده که فرمود: هر چه را واگذاري اين را ترک مکن که در هر صبح و شام بگويي : «اَللَّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أَسْتَغْفِرْکَ فِي هذَا الصَّباحِ وَفِي هذَا اليَوْمِ...