سبک زندگی نوجوان مسلمان

[Ali#59]

بسم الله الرحمن الرحیم

سبک زندگی نوجوان مسلمان

دو چیز است که قدر و قیمتشان شناخته نیست مگر از دست بروند یکی جوانی و دیگری تندرستی

حضرت علی (علیه السلام)

تقدیم به همه هم دوره ای های خودم

با توجه به این که دیدم در تالار کمتر به نوجوانان،مشکلات و شیوه ی درست زندگی برای اونها اشاره شده،تصمیم گرفتم یک تایپیک جامع،درباره ی سبک زندگی نوجوانان مسلمان،ترتیب ببینم...ان شاء الله در این بخش ها تنظیم خواهد شد :

1. تحصیل و مدرسه

2. ارتباط با دیگران

3. برنامه ریزی و تنظیم وقت

4. وظایف نوجوان مسلمان (تفاوت نوجوانان مسلمان با سایر نوجوانان)

[Ali#59]

1

درس و مدرسه
پیامبر اعظم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود :

مَن طَلَبَ العِلمَ فهُوَ کالصّائمِ نَهارَهُ ، القائمِ لَیلَةُ ، وإنَّ بابا مِنَ العِلمِ یَتَعَلَّمُهُ الرَّجُلُ خَیرٌ لَهُ مِن أن یَکونَ أبو قُبَیسٍ ذَهَبا فأنفَقَهُ فی سَبیلِ اللّه ؛
هر که دانش بجوید ، مانند کسى است که روز خود را به روزه گذراند وشبش را به عبادت . اگر کسى یک بابِ علم بیاموزد ، برایش بهتر است از این که کوه ابو قبیس طلا باشد و او آن را در راه خدا انفاق کند
منیه المرید : ۱۰۰ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

به طور میانگین (با توجه به تفاوت سن بلوغ در مکان های مختلف جغرافیایی) به افرادی که بین سن 13 تا 20 سالگی هستند،نوجوان گفته میشود.این سن تقریبا مصادف میشود با ورود فرد به مقطع تحصیلی متوسطه.با توجه به این که مدرسه،در روز حدود 6 ساعت از زمان یک نوجوان را به خود اختصاص میدهد،بنابراین از مهم ترین چیزهاییه که یک نوجوان با آن دست به گریبان میشود مسئله ی تحصیل و مدرسه است.

1.شیوه های درس خواندن

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
25- قَیِّدُوا العِلمَ بالکِتابِ؛
علم را ، با نوشتن در بند کشید

کنز العمّال : ۲۹۳۳۲

• سعی کنید در هنگام درس دادن معلم تا جای ممکن حواستان را به آن متمرکز کنید و از صحبت های معلم،نکات مهم را یادداشت برداری کنید.

• بعد از هر روز که از مدرسه می آیید،درس های آن روز را مرور کنید و سعی کنید همان زمان آن ها را به خاطر بسپارید.فرض کنید که فردای آن روز قرار است از همان دروس امتحان گرفته شود!

• سعی کنید سوالاتی را که جواب های طولانی دارند را خلاصه کنید و سپس چند بار از روی آن جواب بنویسید.این روش به خصوص در مورد سوالات موردی نتیجه بخش است.

• در مورد درس هایی مانند ریاضی و فیزیک و ... به خصوص در مورد فرمول ها،نوشتن را فراموش نکنید.سعی کنید بعد از پایان هر درس تمرین های آن را به تنهایی حل کنید.

• برنامه ریزی درسی را فراموش نکنید (بعدا درباره ی تنظیم وقت توضیح خواهم داد)

2.رشته های تحصیلی

امام صادق علیه‏ السلام :
لَو عَلِمَ النّاسُ ما فی طَلَبِ العِلمِ‏لَطَلَبوهُ ولَو بِسَفکِ المُهَجِ وخَوضِ اللُّجَجِ ؛
اگر مردم مى ‏دانستند که علم چه فوایدى دارد ، هر آینه در جستجوى آن بر مى ‏آمدند ، گرچه در راه آن خون بریزند و در ژرفاى دریاها فرو روند
عوالی اللآلی : ۴ / ۶۱ / ۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

انتخاب رشته ی ابتدایی که در سال دوم دبیرستان انجام میشود اهمیت خیلی زیادی دارد.در انتخاب رشته تحصیلی به این نکات توجه کنید :

• برای رفتن به رشته ی انسانی به نمره ی درس های عربی،ادبیات و جامعه شناسی در اول دبیرستان و همچنین تاریخ و جغرافیا در سال های قبل توجه کنید.

• برای رفتن به رشته ی ریاضی به نمره ی درس های ریاضی و فیزیک اول و همچنین ریاضی و علوم تجربی سال های پیش توجه کنید.

• برای رفتن به رشته ی تجربی به نمره ی درس های زیست و شیمی اول و همچنین علوم تجربی سال های پیش توجه داشته باشید.

3. رفتار با معلم

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
العِلمُ خَزائنُ ومَفاتِیحُهُ السُّؤالُ ، فَاسألُوا رَحِمَکُمُ اللّه‏ُ فإنّهُ یُؤجَرُ أربَعةٌ : السائلُ ، والمُتَکلِّمُ ، والمُستَمِعُ ، والُمحِبُّ لَهُم؛

دانش گنجینه‏ هایى اسـت و کـلـیدهاى آن پرسش است ؛ پس ، خدایتان رحمت کند ، بپرسید ، که با این کار چهار نفر اجر مى‏ یابند : پرسشگر ، پاسخگو ، شنونده و دوستدار آنان

تحف العقول : ۴۱ منتخب میزان الحکمة : ۲۶۰

• از پرسش نترسید!سعی کنید سوالاتتان را – حتی اگر خارج از کتاب درسی هستند – از معلم بپرسید.در صورتی که سوال از درس باشد،این پرسش باعث میشود تا هر چه بیشتر با درس درگیر شوید...کافیست یک بار امتحان کنید!مطمئن باشید توضیحی را که معلم برای سوال شما خواهد داد را حتی بدون تمرین و مرور به خاطر خواهید داشت.

• در علوم انسانی و دروس عمومی سایر رشته ها،در صورتی که با صحبت های معلم موافق نبودید نظر خود را بگویید.البته ادب را در مقابل معلمتان رعایت کنید.این کار 2 فایده دارد،اولا که مجبور نمیشوید از کلاس بیرون بروید (!) و دوم این که یک کار ثواب (پرسش و بحث علمی) را با یک کار اشتباه (بی ادبی) مخلوط نکرده اید.

• در حل تمرین ها و همچنین مباحثی که در کلاس پیش می آید با معلم تعامل کنید.(این مبحث در بخش «رفتار با دیگران» کامل میشود)

4. رفتار با دوستان و فعالیت های متفرقه

قال رسول الله – صلی الله علیه و آله :

علیکَ بالعلم ِفانّ العِلْم خلیلُ المؤمِنِ و الحلمَ وزیرُهُ والعقلَ دلیلُهُ و … و الصّبر امیرُ جنودِهِ

رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند: برتو باد به فراگیری علم، همانا که علم دوست مؤمن است و بردباری وزیر او و عقل راهنمایش و عمل سرپرست او و رفق و مدارا پدر او و ملایمت با دیگران برادر او و صبر، امیر سپاهیان او است

نهج الفصاحه، ح ۱۹۶۱

• با بدان کم نشین که صحبت بد / / گر چه پاکی تو را پلید کند / / آفتابی بدان بزرگی را / / لکه ای ابر ناپدید کند

• در پیدا کردن دوستان خوب بکوشید!این کار برای شما فواید فراوانی خواهد داشت.نمازخانه های مدارس محل های خوبی برای آشنایی با بهترین دوستانتان هستند.

• در برنامه های فرهنگی و متفرقه مدرسه شرکت کنید.این فعالیت ها نه تنها در مدرسه بلکه در خارج از مدرسه هم برای شما مفید خواهند بود.

• مطمئنا کتاب های درسی همه ی آنچه را که لازم دارید،به شما نمی آموزند.در کتابخانه مدرسه عضو شوید و از کتاب های آن استفاده کنید.

[رضوانه]

یادش به خیر!
زمان نوجوونی ما!
من زمان مدرسه خیلی بچه فعالی بودم
صبح تا تقریبا بعد از ظهر! مدرسه...
بعد هم میامدیم خونه ...نیم ساعت استراحت...راه میفتادیم میرفتیم کلاس زبان! (خیلی خیلی کلاس خوبی بود....خیلی به من انگیزه داد برای دنبال کردن زبان انگلیسی)
حتی توی ماه رمضون هم وضع به همین شکل بود...
مثلا فکر کنید وقتی اذان میگفت ما سر کلاس بودیم! بعد همون سر کلاس 5 دقیقه آنتراک میدادن و یه چای و خرما بهمون میدادن و دوباره restart میشدیم واسه بقیه کلاس
تقریبا هفت و نیم ..هشت میرسیدیم خونه!
با همه سختی که داشت....به خاطر محیط خوبی که مدرسه و کلاس زبان برامون داشت اصلا حالت دلزدگی و خستگی برامون به وجود نمیامد...
تازه انقدر کیف میداد...بچه ها فقط انگلیسی میتونستن صحبت کنن(فارسی صحبت میکردن امتیاز منفی داشت!)...ما هم بحث سیاسی مینداختیم وسط! آی اینا میسوختن! ولی کلمه تو جیبشون نبود! نمیتونستن جواب بدن...
همین باعث شد که هر روز بریم سراغ کلمات جدید و تمرین برای speaking قوی تر...و قوی تر شدن...


از من میشنوید از همه وقتتون درست و با برنامه استفاده کنید که بعدا دچار عذاب وجدان نشید...
حتی من با اینکه خیلی سعی کردم از همه وقتم استفاد کنم....بازم یه جاهایی وقتمو الکی هدر دادم...
شما این کارو نکنید
موفق باشید
یا حق

[Ali#59]

2

ارتباط با دیگران

امام على عليه السلام:
رَوِّضوا أَنفُسَكُم عَلَى الخلاقِ الحَسَنَةِ فَإِنَّ العَبدَ المُؤمِنَ يَبلُغُ بِحُسنِ خُلقِهِ دَرَجَةَ الصّائِمِ القائِمِ؛
خودتان را بر خوش اخلاقى تمرين و رياضت دهيد، زيرا كه بنده مسلمان با خوش اخلاقى خود به درجه روزه گير شب زنده دار مى رسد.

(نهج البلاغه، خطبه 91)

دوران نوجوانی،دوران برخورد هاست.برخورد با دوستان،معلم ها،پدر و مادر،خواهر یا برادر و ... .
یک نکته را همیشه به یاد داشته باشید : « اگر از نوجوانی به خوش اخلاقی و برخورد مودبانه و نرمخویی عادت کنید،دیگر هیچ وقت رفتار خوب را فراموش نمیکنید. »

1.خانواده
وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَىٰ

• در مورد مسائل تحصیلی،چیزی را از پدر و مادرتان پنهان نکنید!حتی اگر در مواردی به ضرر شما باشد،در کل این کار به پیشرفت تحصیلیتان کمک خواهد کرد.
• به یاد داشته باشید که دعای مادر و نفرین پدر همیشه مستجاب میشود!
• سعی کنید رابطه ی دوستانه با خواهر یا برادر خود داشته باشید.خیلی از افراد از نعمت داشتن خواهر یا برادر دیگر،محروم هستند.
• از بوسیدن دست های پدر و مادرتان خجالت نکشید،یک بار بوسه زدن بر دست مادر،میتواند یک هفته ی شما را تضمین کند (تضمینی 100%!!)
• در تعطیلات و ایام عید،لذت با خانواده بودن را از دست ندهید.نوجوانی دوران پر مشغله ای نیست،پس اوقات آزاد و فراغتتان را با خانواده تقسیم کنید.
• سزاوارترین افراد برای نیکی کردن به آنان،خانواده ی شما هستند.پیامبر صدیق،به افرادی که در حق خانواده شان نیکی میکنند،عمر طولانی را مژده داده اند.(کافی،ج2،ص105)
• نوجوانی بهترین فرصت برای آن است که از تجربیات پدر و مادرتان استفاده کنید.

2. دوستان و هم سن و سالان

امام علی (علیه السلام) :

اَلكَـيِّسُ صَديقُهُ الحَقُّ وَ عَدُوُّهُ الباطِلُ

انسان زيرك، دوستش حق است و دشمنش باطل.

تصنیف غرر الحکم و درر الکلم ص68 ، ح945

• نوجوان ها بیشترین تاثیر را از دوستان خود میپذیرند.چنین تاثیراتی میتوانند تا پایان عمر با فرد باقی بمانند.
• یافتن یک دوست خوب،سخت و پرفایده است.به دنبال دوستان خوب باشید،چرا که شاید نیمی از روز شما به همراه دوستانتان بگذرد.به یاد داشته باشید که صد دوست خوب هم کم است اما یک دشمن هم زیاد!
• با خانواده ی دوستانتان خود آشنا شوید،این موضوع دوستی را سالم و دوام آن را زیاد میکند.
• بهترین دوستان شما افرادی اند که مومن،راستگو،رازدار و امانت دار باشند،مطمئن باشید که کمال همنشین بسیار زود در انسان اثر میکند.
• قبل از آن که کسی را به دوستی خود انتخاب کنید،او را امتحان کنید! امیرالمومنین علی (علیه السلام) میفرمایند : «هر کس در انتخاب برادر خود،امتحان را مقدم ندارد،فریب میخورد و این فریب او را به مصاحبت با بدکاران میکشاند»
• اگر میخواهید دوست خوبی برای افراد مختلف باشید،سعی کنید عیب های دوستانتان را بپوشانید،از او غیبت نکنید و در سختی ها یار دوستتان باشید.
• « هر کس سه بار بر تو خشم گرفت،ولی به تو بد نگفت،او را به دوستی خود انتخاب کن » (امام صادق (علیه السلام)،معدن الجواهر،34)
• با تنگ نظری،ترش رویی و شرمنده کردن دوستانتان،آن ها را از خود مرانید.حضرت علی(علیه السلام) می فرمایند : «عاجز کسی است که در به دست آوردن دوست ناتوان باشد،از او عاجز تر کسی است که دوستش را از دست بدهد» (نهج البلاغه،ص470)

[Ali#59]

3

برنامه ریزی و تنظیم وقت

امام صادق ع فرمود:تدبیر وبرنامه ریزی در زندگی از دین است.

نوجوانی دوران کوتاه و با اهمیتی است.چیزی که در این دوران اهمیت پیدا میکند،برنامه ریزی و استفاده ی درست از وقت است تا بتوان از این نعمت،حداکثر استفاده را برد.

1. برنامه ریزی درسی

رسول خدا ص فرمود:هرکس دری از خیر به رویش گشوده شد باید ان را غنیمت بشمارد زیرا نمی داند چه موقع در به رویش بسته می شود.

✔ گام اول،تعیین هدف

پاسخ به سوالاتی مانند سوالات زیر تعیین کننده هدف است :
الف،هدف من در این سال تحصیلی چیست؟
ب،برای این که به هدف فوق برسم باید به چه اهدافی دسترسی پیدا کنم

و ...

✔ گام دوم،تهیه لیست رفتار ها

کلیه ی رفتارها و فعالیت های خود را لیست میکنیم

برای مثال : ورزش،درس خواندن،استفاده از کامپیوتر،استراحت،نظافت و ...

✔ گام سوم،تعیین فعالیت های ثابت و متغیر

فعالیت های ثابت،رفتارهاییست که همه روزه انجام میدهیم،مانند خواب،غذاخوردن،نماز و ... .

فعالیت های متغیر،رفتارهاییست که مدت زمان انجام آن ها هر روزه تغییر میکند.مانند تماشای تلویزیون،درس خواندن و ...

✔ گام چهارم،گنجاندن فعالیت های ثابت در برنامه خود

برای هر 2 ساعت کلاس در هفته،4 ساعت مطالعه هفتگی برنامه ریزی کنید.

✔ گام پنجم،رفتارهای متغیر را در برنامه بگنجانیم

فراموش نکنید که رفتارهای متغیر باید اولویت بندی شوند.در برنامه ریزی درسی معمولا اولویت اول با درس خواندن و فعالیت های تحصیلی است.

2.برنامه روزانه

امیرمؤمنان علی (علیه السلام) فرمود:اندازی گیری کن ، سپس ببر ، بیندیش ، سپس بازگو و برنامه ریزی کن سپس به کار اقدام کن.

• برنامه خوب،باید قابل انعطاف باشد.یعنی در برخورد با حوادث و اتفاقات پیش بینی نشده،قابل اجرا باشد.
• یک برنامه ی خوب،باید متناسب با توان و حال فرد باشد.
• اولویت ها در برنامه مشخص شود،برای هر فعالیت وقت کافی در نظر گرفته شود.
• برنامه روزانه نباید بیش از اندازه،فشرده یا متراکم نباشد.
• تمام فعالیت های فرد اعم از ثابت و متغیر باید در برنامه روزانه،گنجانده شود.
• سعی کنید در برنامه ی روزانه خود،برای اوقات مرده هم کاری در نظر بگیرید،برای مثال زمان هایی که در اتوبوس هستید.
• حتما ساعاتی را به صورت آزاد در نظر بگیرید،تا اگر قسمتی از برنامه قابل اجرا نبود،بتوانید در وقت های آزاد آن را اجرا کنید.