پاسخ به شبهات نهی از منکر در باب حجاب و عفاف (قسمت دوم)

[III I III]

بسم الله الرحمن الرحیم
قسمت اول:
سلام
با توجه به اینکه هستند بسیاری که فقط شنیده اند که از شروط امر به معروف و نهی از منکر داشتن احتمال تأثیر و عدم ضرر جانی است و با تمسک به اینها توجیه بافیهای عجیب و غریبی می کنند
برآن شدیم که بر اساس جلد دوم از دوره ده جلدی کتاب بسیار ارزشمند سلوک عاشورایی با عنوان امر به معروف و نهی از منکر ابعاد بسیار مهم این مسئله رو بشکافیم
http://www.bookroom.ir/part,showEntity/i...View,true/
مرحوم آیت الله جاج آقا مجتبی تهرانی که فقیهی بسیار والا مقام از نظر علمی هم بوده اند مباحث را بسیار دقیق و علمی و مستند باز کرده اند
باشد که برای کسی که وجدان بیدار داشته باشد حق آشکار شود
به زودی ارائه می شود
تنها درخواستم این است که اجازه بدهید به مرور مطالب ارائه شود و بعد در پایان اگر مبحثی بود دوستان به بحث وارد شود نه در بین ارسال مطالب

---

بسم الله الرحمن الرحیم
بررسی شرط (احتمال تأثیر) در قیام امام حسین علیه السلام:
در اینجا سوالی مطرح می شود و آن این است که آیا امام حسین علیه السلام می دانستند که کارشان اثر ندارد یا نه؟
نکته را تذکر دهم و آن اینکه بر حسب ظاهر، یزید را طرفِ مقابل امام حسین علیه السلام می دانیم و بالاترین منکرش هم غصب خلافت است.
غیر از معاصی دیگرش که شرابخواری علنی و ... بود. عمده این بود که غصب خلافت کرد.
چون در روایات داریم که امام حسین علیه السلام فرمود:
من صبر کردم تا معاویه مرد. جهتش هم این بود که معاویه با برادر من امام حسن علیه السام قرار داد داشت؛ قرار داد هم که بامرگ معاویه تمام شد!
حالا دیگر بحث جدیدی است. دیگر چه منکری بالاتر از این وجود دارد؟
حالا آیا امام حسین علیه السلام فکر می کرد که نهی از منکرِ ایشان بر روی یزید اثر می کند؟ و او دست از غصب خلافت بر میدارد؟
نخیر! حضرت میدانستند که این نهی از منکر بر روی یزید هیچ اثری ندارد و او از منکر بزرگی که مرتکب شده دست بر نمی دارد.
پس چرا حضرت حرکت کرد و گفت من می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم؟
مگر یکی از شرایط نهی از منکر این نیست که باید احتمال تأثیر وجود داشته باشد؟
پس چرا حضرت با این که احتمال تأثیر در یزید نمی دادند، بازهم قیام کردند و فرمودند هدف از قیام، نهی از منکر است؟
برای پاسخ اجمالی به این سوال باید به دو نکته ی مهم توجّه کرد:
یکی اینکه آیا مراد از اثر در نهی از منکر اثر حالی و فعلی است، یا اعمّ از اهثر حالی و استقبالی است؟
اثر استقبالی یعنی اثری که در آینه بر این نهی از منکر مترتّب می شود؛ به این معنا که نهی از منکر من در حال حاضر هیچ اثر فعلی ندارد، ولی سبب می شود که در آینده جلوی تحقق منکر در خارج را بگیرد!
حال سوال این است که اگر امر و نهی من اثر فعلی و حالی نداشته باشد، ولی اثر استقبالی داشته باشد، آیا باز هم نهی از منکر واجب است یا خیر؟
پاسخ این است که مراد از اثر، اعم از اثر حالی و استقبالی است یعنی حتّی اگر بدانم این نهی از منکر الان هیچ اثری ندارد ولی در آینده اثر می گذارد باز هم واجب خواهد بود.
نکته ی دوم این است که آیا نهی از منکر مشخصاً باید روی فاعل منکر تأثیر بگذارد تا واجب شود؟
مثلاً من میدانم که نهی از منکر روی خودِ فاعل منکر اثری ندارد، اما وقتی من با او برخورد کنم، روی دیگران اثر می گذارد و باعث می شود که آنها مرتکب این معصیت نشوند، آن وقت چه طور؟ آیا انجام نهی از منکر واجب است یا نه؟
پاسخ این است که همین که نهی از منکر در سطح جامعه و بری دیگران اثر می گذارد کفایت می کند!
یعنی حتی اگر میدانی که امر و نهی تو بر روی فاعل منکر هیچ اثری ندارد و او باز هم مرتکب آن معصیت می شود، اما در اثر این نهی از منکر، دیگران از ارتکاب گناه باز داشته می شوند باز هم واجب است که نهی از منکر کنی؛ چون شرط تأثیر اعم از اثر بر شخص گناه کار و دیگران است.

سلوک عاشورایی، جلد دوم، امر به معروف و نهی از منکر، حلسه پنجم، بررسی شرط احتمال تأثیر در قیام امام حسین علیه السلام.، ص 77

توجه بفرمایند دوستان مباحث بسیار متعدد دیگری باقیمانده حتی در همین بحث احتمال تأثیر پس اندکی تأمل نمایند

إن شاء الله ادامه دارد...

---

قسمت دوم:
احکام ویژه در خصوص منکرات ویژه:

در اینجا مطلب دیگری را باید به عرض برسانم.
منکرات از دیدگاه شارع با یکدیگر تفاوت دارند؛
یک سنخ از منکرات هستند که شارع اهتمام زیادی دارد که این ها واقع نشوند!

ما در خصوص این نوع از منکرات نمی توانیم بگوییم که ادلّه (لا ضرر) و (لا حرج) یا (تقیه) بر ادله نهی از منکر حاکم هستند، چون رواج و شیوع این نوع از منکرات موجب ضرر به اصل دین می شود و لذا جایی برای ادله لاضرر و امثال آن باقی نمی ماند.
از سوی دیگر ضرر به دین هم دارای انواع مختلفی است.

1. نوع اوّل این است که سکوت کردن در مقابل منکر و انکار نکردن آن در یک موقعیت، موجب می شود که اسلام و خودِ دین هتک شود و ضرر ببیند.

2. نوع دوم آن است که این سکوت موجب شود که اعتقادات دینی در جامعه ی اسلامی تضعیف شود. این هم ضرر به اصل دین و ضرر به دین و جامعه و مردم است.

3. نوع سوم هم آن است که این سکوت موجب گردد کسانی بیایند، منکر را در سطح جامعه مسلمین، معروف جلوه دهند و معروف را به عنوان معرفی کنند.
یعنی سکوت در برابر منکر سبب شود که مجموعه احکام هتک شده و دستورات شرعی جابجا شود. اگر خوف این باشد که معروف را منکر جلوه دهند یا منکر را معرووف جلوه دهند خود این عمل منکر است و باید از آن نهی کرد.

4. نوع چهارم هم موجب جرأت است. اگر در جایی خوف این باشد که سکوت در برابر منکر موجب شود که دشمنان اسلام جرأت پیدا کنند، اینجا هم ضرر و هتک متوجه خود دین است!

در تمام این موارد، سکوت در مقابل منکر جایز نیست و خوف از ضرر شخصی نمی تواند مانع نهی از منکر شود.

چه بسا بتوانیم تمام این موارد را تحت یک عنوان بیاوریم که سکوت در مقابل منکر موجب امضای منکر می شود و ضرر به دین می خورد؛ چه ضرر به نفس اسلام، چه هتک عقاید اسلامی، چه تبدیل منکر به معروف و چه جرأت دادن به دشمنان اسلام.

در اینجا نفسِ سکوتِ نهی از منکر، از منکراتی است که شارع به هیچ وجه راضی نیست که در جامعه واقع شود و لذا قاعده لاضرر و امثال آن نمی تواند حاکم باشد.

جلد دوم از مجموعه سلوک عاشورایی تألیف مرحوم حاج آقا مجتبی تهرانی با عنوان امر به معروف نهی از منکر، جلسه نهم، ص120

توضیح اینکه:

وجود برخی حرکات مانند تجمعات ضد بدحجابی و بی حیایی حداقل آثاری که دارد این است که جا بیافتد این بدحجابی که خود را کم کم دارد به عنوان یک هنجار اجتماعی جا میاندازد یک منکر است!

و دوم بدحجابان و هتاکان احکام خدا از احساس کنند که برای هر گونه اقدام بر ضد امر به معروف و نهی منکر آزاد نیستند و در جامعه هستند عده ای که اگر لازم باشد برخورد خواهند کرد و اینقدر برای هتک حرمت احکام دین و مومنان جسور و بیباک نمی شوند!

إن شاء الله ادامه دارد...