اهمیت تعقیبات نماز و گزیده از تعقیبات مأثور

[محمدهادی]

بسم الله الرحمن الرحیم

در روایتی دیدم که امام صادق (روحی فداه) فرموده بودند:

ما عالج الناس شيئا أشد من التعقيب
هيچ چيز شديدتر و سريع‏تر از تعقيب مردم را درمان نمي‏كند.
وسایل الشیعه، ج 6، ص 429
البته این یکی از معانی مورد احتمال این روایته.

به ذهنم اومد که روایاتی در اهمیت تعقیب و برخی از تعقیبات مهم و سیره اهل بیت روحی لتراب اقدامهم الفداء و شاگردان ایشون در این زمینه، تو یک تاپیک مطرح بشن.

• بخش اول مطالب مربوط به اهمیت تعقیب در نصوص دینیه
• بخش دوم مربوط به آداب تعقیب
• بخش سوم درباره ذکر برخی از تعقیبات و آثار آنها

[شیدا]

امام صادق علیه السلام مى‏فرماید:

همین كه از نماز واجب فارغ شدى، به دعا و تعقیب نماز مشغول باش.(مستدرك الوسائل، ج 1، ص 336.)

[محمدهادی]

مهمان خداوند متعال


امام صادق علیه السلام فرمودند:

من صلى صلاة فريضة و عقب إلى أخرى فهو ضيف الله عز و جل و حق على الله تعالى أن يكرم ضيفه.
كسى كه پس از نماز به تعقيب بنشيند تا وقت نماز ديگر، مهمان خداست و بر خدا حق است كه مهمانش را گرامى دارد.

الكافي، ج‏3، ص: 341

[محمدهادی]

امیر المومنین (روحی فداه) فرمودند که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:

من أدى لله مكتوبة فله في أثرها دعوة مستجابة

هر كس نماز واجبى به جاى آورد و پس از آن دعا كند، مستجاب خواهد شد.
عدة الداعي و نجاح الساعي، ص: 66

در مورد این روایت، ابن فهد حلی (که عارف کامل سید علی آقای قاضی فرموده بودند از کملین است) در عده الداعی نقل می کنه:

«ابن فحام» گويد: امير المؤمنين- عليه السّلام- را در عالم خواب ديده از او در مورد صحت اين خبر سؤال كردم، فرمود: صحيح است، هر وقت نماز واجبى به جاى آوردى به سجده برو و بگو:
«اللّهمّ انّى اسألك بحقّ من رواه، و بحقّ من روى عنه، صلّ على جماعتهم و افعل بى كيت و كيت»
يعنى: «خدايا! از تو درخواست دارم و تو را سوگند مى‏دهم به حق كسى كه اين حديث را روايت كرد (يعنى على (علیه السلام) و به حق كسى كه حديث از او روايت شده (يعنى رسول اللَّه (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)) كه بر گروه آنان درود بفرستى و اين كارها را برايم انجام دهى ...»

[شیدا]

ثمرۀ تعقيب با نشاط

شايسته است انسان همان گونه كه براى طلب امور سعادت آور نشاط دارد، تعقيب نماز را با نشاط بجا آورد؛ زيرا در روايت آمده كه حضرت جعفر بن محمّد صادق عليه السّلام به نقل از پدر بزرگوار، از پدران بزرگوارش فرمود كه رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله فرمود:

«هر كس در جايى كه نماز مى‌خواند، پاهايش را روى هم بگذارد و بنشيند و خدا را ياد كند، خداوند فرشته‌اى را به او مى‌گمارد كه به او مى‌گويد: شرافتت افزون باد، حسنات براى تو نوشته مى‌شود، و گناهانت پاك مى‌گردد، و درجاتى براى تو پايه‌گذارى مى‌گردد، تا اينكه تعقيب نماز را به پايان برده و از آن منصرف شوى.»

ادب حضور: ترجمه فلاح السائل(۱ جلد)(کتابخانه نور)

[شیدا]

فضيلت تسبيحات اربعه در تعقيبات نماز

از تعقيبات مهمّ جهت افزونى سعادت و دفع چيزهايى كه از آن هراس دارد، اذكار زير است كه در روايت آمده امام صادق عليه السّلام فرمود:

«روزى رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله به اصحابش فرمود: اگر جامه‌ها و ظروفى را كه داريد جمع كنيد و روى هم بگذاريد، آيا به آسمان مى‌رسد؟ عرض كردند: خير، اى رسول خدا. فرمود: وقتى از خواندن نمازفراغت پيدا كرديد، سى بار بگوييد:

«سبحان اللّٰه، و الحمد للّٰه، و لا إله إلاّ اللّٰه، و اللّٰه أكبر.» -پاك و منزّه است خداوند، و ستايش مختصّ خداست، و معبودى جز خدا نيست، و خداوند بزرگتر است.

زيرا اين كلمات، ويرانى، غرق شدن، سوختن، افتادن در چاه، خوراك درندگان قرار گرفتن، جان سپردن به صورت بد، و هر گونه نكبت و گرفتارى و مصيبتى را كه بر بنده در آن روز فرو مى‌آيد، دفع مى‌كنند، و آنها معقّبات(1) هستند.»

و در روايت ديگر آمده كه پيامبر اكرم صلّى اللّٰه عليه و آله فرمود:

«اين كلمات معقّبات هستند و هر كس آنها را بگويد، يعنى سى و سه بار سبحان اللّٰه ، و سى و چهار بار الحمد للّٰه . بگويد، محروم و نوميد نمى‌گردد.»

و نيز در حديث است كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود:

«هر كس در تعقيب نمازهاى واجب پيش از آنكه آسوده بنشيند، چهل بار بگويد:

«سبحان اللّٰه، و الحمد للّٰه، و لا إله إلاّ اللّٰه، و اللّٰه أكبر» سپس از خداوند در خواست نمايد، هر چه بخواهد به او عطا مى‌شود.»

ادب حضور: ترجمه فلاح السائل(۱ جلد)(کتابخانه نور)
--------------------------------------------------------------

1 ) يعنى امور خوشايند (از آن جمله دفع موارد مذكور در روايت) را در پى دارند.

[محمدهادی]

از امام صادق- عليه السّلام- روايت است كه فرمود:

«انّ اللَّه فرض عليكم الصّلوة في احبّ الاوقات اليه، فاسألوا اللَّه حوائجكم عقيب فرائضكم».

«خداوند متعال در ساعاتى نماز را بر شما واجب ساخت كه محبوبترين اوقات نزد اوست، پس بعد از انجام نماز، از خدا حاجاتتان را درخواست كنيد»

عدة الداعي و نجاح الساعي، ص: 67

===============================================

مرحوم آیت الله کوهستانی درباره خواص تعقیبات فرمودند:
اگر انسان تعقیبات نماز های یومیه را مرتب بخواند، همه چیز در آنها هست و نیاز به دعاهای ابطال سحر ندارد.عده ای می خواستند ما را اذیت کنند ولی نتوانستند کارهایشان اثری نداشت زیرا بر انجام این تعقیبات مواظبت داشتم.

[یاوران مهدی]

12.00

امام-صادق-علیه‌السلام

نقل کرده که فرمودند: یکی از حقوق ما بر شیعیان ما، این است که بعد از نماز، از نمازش منصرف نشود مگر اینکه این دعا را بخواند
: خدایا من از تو می‌خواهم به حق بزرگ و عظیمت؛ که... همه مجردین را همسردار کنی
...
مهج الدعوات 333

این دعا طولانیست و جهت خواندن دعا به کتاب مهج الدعوات مراجعه نمایید

[محمدهادی]

به لطف خداوند متعال، بحث از اهمیت تعقیب تمام شد، از این پست به بعد برخی از آداب تعقیب ذکر میشه:

شیخ بهایی (قدس سره) در مفتاح الفلاح فرموده:
در روايت آمده است از ارباب عصمت و اصحاب هدايت- صلوات اللَّه و سلامه عليهم- :

َ أَنَّ مَا يُضِرُّ بِالصَّلَاةِ يُضِرُّ بِالتَّعْقِيب‏
«بدرستى كه آنچه ضرر به نماز می ‏رساند ضرر به تعقيب می ‏رساند».
مفتاح الفلاح في عمل اليوم و الليلة، ص: 66

شیخ بهایی با توجه به این روایت بیان می کند که:
ليكن جلوسك في التعقيب متصلا بجلوسك في التشهد و على تلك الهيئة من الاستقبال و التورك و اترك في أثنائه الكلام و التلفت و نحوهما
بايد كه نشستن تو در تعقيب متّصل باشد به نشستن تو در تشهّد، و بر همان هيئت از استقبال و تورّك، يعنى همچنان كه از براى تشهّد نشسته ‏اى به همان هيئت باشى روى به قبله و متورّك به طريقى كه در تشهّد سبق ذكر يافت. و سخن در اثناى تعقيب نكنى، و به هيچ جانب از چپ و راست ملتفت نشوى،

[محمدهادی]

جناب سید بن طاووس (قدس سره) که به تصریح ولی خدا، آقای قاضی، از کملین بودند، در فلاح السایل می فرمایند:

و ينبغي أن يكون تعقيبه للصلوات بنشاط كما ينشط لطلب السعادات
شايسته است انسان همان گونه كه براى طلب امور سعادت آور نشاط دارد، تعقيب نماز را با نشاط بجا آورد
فلاح السائل و نجاح المسائل، ص: 163

[محمدهادی]

آیت الهی بهجت (رحمة الله علیه) نقل می کند:
در صف نماز ملا فتح على ( رحمه الله ) سخن از ماست خوب به ميان آمد،، شيخ ( رحمه الله ) متوجه شدند و برگشتند و فرمودند:
اين تعقيب نماز بود؟!يعنى اين قدر در فكر شكم ؟!


آیت الله جاودان:
برای هر نمازتان یک حداقلی قائل شوید. یک حداقل. یک حداقل. یک اقامه بگویید. اقامه حداقل است دیگر. چند ثانیه طول می کشد؟ بعد از نماز هم سه بار الله اکبر بگویید. این جزء تعقیبات مهم نماز است. بعد هم سرتان را به سجده بگذارید و سه بار شکرا لله بگویید. تمام. بلند می شوید و تسبیحات حضرت صدیقه (سلام الله علیها) را می گویید. تند تند هم نمی گویید. چقدر طول می کشد؟ مثلا نیم دقیقه. اما زمین تا آسمان نمازتان فرق می کند. می گویند اگر انسان اقامه بگوید یک صفی از فرشتگان به او اقتدا می کنند. نماز فرادایش، نماز جماعت می شود و اگر جماعت باشد چند نوع می شود. هم جن به او اقتدا کرده اند، هم انس و هم فرشتگان.