اهمیت تعقیبات نماز و گزیده از تعقیبات مأثور

[محمدهادی]

بسم الله الرحمن الرحیم

در روایتی دیدم که امام صادق (روحی فداه) فرموده بودند:

ما عالج الناس شيئا أشد من التعقيب
هيچ چيز شديدتر و سريع‏تر از تعقيب مردم را درمان نمي‏كند.
وسایل الشیعه، ج 6، ص 429
البته این یکی از معانی مورد احتمال این روایته.

به ذهنم اومد که روایاتی در اهمیت تعقیب و برخی از تعقیبات مهم و سیره اهل بیت روحی لتراب اقدامهم الفداء و شاگردان ایشون در این زمینه، تو یک تاپیک مطرح بشن.

• بخش اول مطالب مربوط به اهمیت تعقیب در نصوص دینیه
• بخش دوم مربوط به آداب تعقیب
• بخش سوم درباره ذکر برخی از تعقیبات و آثار آنها

[یاوران مهدی]

(۱۵/شهریور/۹۳ ۱۶:۵۹)محمدهادی نوشته است:  آیت الله جاودان:
برای هر نمازتان یک حداقلی قائل شوید. یک حداقل. یک حداقل. یک اقامه بگویید. اقامه حداقل است دیگر. چند ثانیه طول می کشد؟ بعد از نماز هم سه بار الله اکبر بگویید. این جزء تعقیبات مهم نماز است. بعد هم سرتان را به سجده بگذارید و سه بار شکرا لله بگویید. تمام. بلند می شوید و تسبیحات حضرت صدیقه (سلام الله علیها) را می گویید. ........

در مفاتیح خوندم که سجده شکر بعد از نماز از مستحب های موکده است و بهتر اینه که بعد از تسبحات و تعقیبات باشه ثوابش بیشتره !!

به سند صحيح از حضرت صادق عليه السلام روايتست كه هر مؤ من كه از براى خدا سجده كند براى شكر نعمتى در غير نماز حق تعالى براى او ده حسنه بنويسد و ده سيّئه محو كند و ده درجه در بهشت بلند گرداند و به سندهاى معتبره بسيار از آن حضرت منقولست كه نزديكترين احوال بنده به خدا در حالتى است كه در سجده باشد و گريان باشد و در حديث صحيح ديگر فرمود كه سجده شكر واجبست بر هر مسلمانى تمام مى كنى به آن نماز خود را و خوشنود مى گردانى به آن پروردگار خود را و ملائكه را از خود به عجب مى آورى بدرستى كه هرگاه كه بنده نماز كند و بعد از آن سجده شكر كند پروردگار عالميان حجاب را از ميان بنده و ملائكه بگشايد پس گويد اى ملائكه من نظر كنيد بسوى بنده من كه ادا كرد فرض مرا و تمام كرد عهد مرا پس سجده كرد نزد من براى شكر آنچه من بر او انعام كرده ام اى ملائكه من او را چه بايد داد گويند پروردگارا رحمت تو پس فرمايد كه ديگر چه بايد داد گويند پروردگارا بهشت تو باز فرمايد كه ديگر چه بايد داد گويند كفايت مهمّات او و برآوردن حاجات او پس حق تعالى مكرّر سؤ ال نمايد و ملائكه جواب گويند تا آنكه ملائكه گويند پروردگارا ديگر ما چيزى نمى دانيم آنگاه خداوند كريم فرمايد كه من او را شكر كنم چنانچه او مرا شكر كرد و اقبال كنم بسوى او به فضل خود و رحمت عظيم خود را در قيامت به او بنمايم .

و اما .... کیفیت انجامش هم بسیار ساده هستش
بعد از نماز به سجده میری و 3 مرتبه یا 10 مرتبه و یا 100 مرتبه می گویی شُكْــراً لِلّهِ

[محمدهادی]

شیخ بهایی پس از نقل برخی از ادعیه تعقیبات می فرماید:

آنچه ما ذكر كرديم درين مختصر از تعقيب نماز، مأخوذ است از احاديث متكثّره و روايات متعدّده كه در يك روايت مجتمع نبوده است، بلكه از روايات متفرق نقل كرده شده، پس تو مخيّرى در آنكه همه آن ادعيه را كه ذكر يافته است بخوانى، يا بر بعضى از آن اقتصار نمائى هر گاه كه وقت تو گنجايش خواندن همه آن نداشته باشد و هر گاه از نفس خود كلالى و ملالى دريابى پس بايد كه ترك دعا خواندن كنى و بدون ميل نفس به سوى آن و اقبال بر آن تكليف به اكمال دعا نكنى، زيرا كه توجّه و اقبال نفس در دعا و عبادت به منزله روح آنست، و اصحاب قلوب نيز گفته ‏اند كه: دعا خواندن به غير توجّه و اقبال خاطر، چون تيرى است بی ‏پر كه هرگز به هدف نمى ‏رسد.

[محمدهادی]

عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَعْفُورٍ لِلصَّادِقِ ع-جُعِلْتُ فِدَاكَ يُقَالُ مَا اسْتُنْزِلَ الرِّزْقُ بِشَيْ‏ءٍ مِثْلِ التَّعْقِيبِ فِيمَا بَيْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ
فَقَالَ أَجَلْ وَ لَكِنْ أُخْبِرُكَ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ أَخْذِ الشَّارِبِ وَ تَقْلِيمِ الْأَظْفَارِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ.

عبد اللَّه بن ابي يعفور بامام صادق عليه السّلام عرضكرد:
فدايت گردم مشهور است كه هيچ چيز در فرود آمدن روزى بسوى بنده همانند ذكر و دعا در تعقيب نماز صبح در فاصله طلوع فجر تا طلوع آفتاب نيست،
آن حضرت فرمود: آرى درست است اما من تو را از چيزى بهتر از آن در فراخى روزى آگاه ميكنم و آن گرفتن شارب (موى پشت لب و باصطلاح سبیلت) و كوتاه كردن ناخنها در روز جمعه است.
من لا يحضره الفقيه، ج‏1، ص: 127

عبدالله بن ابی یعفور همان صحابی جلیل القدر مولایمان امام صادق علیه السلام است که به حضرت عرض کرد به خدا قسم اگر اناری را دو نیم کنی و بگویی نیمی حلال و نیمی حرام است لَشَهِدْتُ أَنَّ الَّذِي قُلْتَ حَلَالٌ حَلَالٌ وَ أَنَّ الَّذِي قُلْتَ حَرَامٌ حَرَام‏
حضرت هم دوبار به او فرمودند: رحمک الله رحمک الله

و نیز حضرت درباره او فرموده اند (به نقل از رجال کشی):
وَ اللَّهِ مَا وَجَدْتُ أَحَداً يُطِيعُنِي وَ يَأْخُذُ بِقَوْلِي إِلَّا رَجُلًا وَاحِداً رَحِمَهُ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَعْفُورٍ، فَإِنِّي أَمَرْتُهُ وَ أَوْصَيْتُهُ بِوَصِيَّةٍ فَاتَّبَعَ أَمْرِي وَ أَخَذَ بِقَوْلِي.
به خدا قسم من احدی را نیافتم که امر مرا اطاعت نماید و به قول من عمل کند مگر یک مرد که خدا او را رحمت کند و او عبدالله ابن ابی یعفور است، زیرا من به وی امر می‏کنم و سفارش می‏نمایم و او امر مرا متابعت و قول مرا عمل می‏کند.

روایات دیگری هم هست، این یکی را هم حیفم میاد نیارم:
محدث قمی در کتاب الکنی او القاب راجع به ابن ابی یعفور می‏نگارد: روایت شده: در زمان عبدالله بن ابی یعفور (اختلافی پیش آمد) که لازم شد وی درباره‏ی آن شهادت دهد، لذا نزد ابویوسف (که قاضی آن زمان بود) رفت و شهادت داد. ابویوسف گفت: یابن ابی یعفور! تو خطائی نکرده‏ای که آن را به رخ تو بکشم، تو همسایه‏ ی من هستی و من تو را راستگو شناخته ‏ام، من می‏دانم که تو قائم ‏اللیل (یعنی نماز شب خوان) هستی فقط برای یک خصلت است که من شهادت تو را قبول نمی‏کنم. عبدالله بن ابی یعفور گفت: چه خصلتی؟! ابویوسف گفت: آن این است که تو به مذهب ترفض (یعنی شیعه) مایل هستی. ابن ابی یعفور پس از شنیدن این سخن به قدری گریه کرد که اشک چشمش بریش مبارکش جاری شد و گفت: ای ابویوسف! تو مرا به گروهی نسبت دادی که می‏ترسم من از ایشان نباشم.

[محمدهادی]

سالم مكّى از امام محمد باقر عليه السّلام نقل كرده است كه:

مردى بنام شيبه هذلى به خدمت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم شرفياب شد و عرض كرد: اى پيامبر خدا! من پير مردى سالخورده‏ام، و ديگر توانائى آنچه را كه قبلا انجام مى‏دادم- از قبيل نماز و روزه و حج و جهاد- را ندارم، پس ذكرى به من تعليم كن كه گفتن آن براى من آسان، و ثوابى بهمراه داشته باشد،

حضرت فرمود: آنچه را كه گفتى تكرار كن!

و آن مرد سالخورده سه بار كلام خود را تكرار كرد

آنگاه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به او فرمود: هر آنچه پيرامون تو را فرا گرفته است- از درخت تا زمين سنگلاخ- همگى از روى شفقت و ترحّم بر حال تو گريستند، هنگامى كه نماز صبح خود را بجاى آوردى، ده بار بگو:

سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ وَ بِحَمْدِهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيم‏

«پاك و منزّه است پروردگار بزرگ، و ستايش از آن اوست، و هيچ قدرت و نيروئى نيست مگر آنكه (سرچشمه آن) از خداوند بزرگ و والامرتبه است»
تا خداوند تو را از دچار شدن به كورى و ديوانگى و جذام و تنگدستى و زير آوار ماندن در امان دارد.

عرض كرد: يا رسول اللَّه! اين براى دنيا، براى آخرت چه كنم؟!

فرمود: پس از هر نماز، اين دعا را بخوان:

ٍ اللَّهُمَّ اهْدِنِي مِنْ عِنْدِكَ وَ أَفِضْ عَلَيَّ مِنْ فَضْلِكَ وَ انْشُرْ عَلَيَّ مِنْ رَحْمَتِكَ وَ أَنْزِلْ عَلَيَّ مِنْ بَرَكَاتِك‏

«بار الها! مرا خود راهنمايى كن، و از بخشش بيكران خود را مرا بهره‏مند ساز، و سايه رحمت خود را بر سرم بگستران، و بركات خود را بر من فرو ببار».

امام محمد باقر عليه السّلام فرمود: پير مرد پس از شنيدن سخنان رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در حالى كه مشت خود را مى‏بست (گويى چيزى در مشت داشت) به راه افتاد، آنگاه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم رو به ياران خود كرد و فرمود: اگر روز قيامت فرا رسد، و اين اذكار را عمدا ترك نكرده باشد، خداوند هشت درب بهشت (تمام دربهاى بهشت) را بر روى او مى‏گشايد، تا از هر دربى كه خواهد وارد شود.
ثواب الاعمال (شیخ صدوق)، ص 159

[محمدهادی]

«ابو بكر خضرمى» از حضرت صادق- عليه السّلام- نقل كرده است كه فرمود:
«مَنْ كانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فلا يدع ان يقرأ في دبر الفريضة بقل‏ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فانّه من قرأها جمع اللَّه له خير الدّنيا و خير الآخرة، و غفر له و لوالديه و ما تولّد»
يعنى: «كسى كه به خدا و روز آخرت ايمان دارد، خواندن‏ قُلْ‏ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ را بعد از نماز واجب ترك‏ نكند كه هر كس آن را بخواند، خداوند خير دنيا و آخرت را برايش جمع كرده، خودش و والدينش و فرزندانش بخشيده خواهند شد».
آيين بندگى و نيايش (ترجمه عدة الداعي) ؛ ص512

[محمدهادی]

سید بن طاووس نقل می کند:

از تعقيبات مهمّ دعايى است كه پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله به علىّ عليه السّلام آموخت تا هر چيزى را كه مى ‏شنود حفظ كند. از پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه به امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: «هر گاه خواستى هر چه را كه مى‏شنوى و مى‏خوانى حفظ كنى، اين دعا را در تعقيب تمام نمازها بخوان، آن دعا به اين صورت است:
«سبحان‏ من‏ لا يعتدى‏ على أهل مملكته، سبحان من لا يأخذ أهل الأرض بألوان العذاب، سبحان الرّؤوف الرّحيم، اللّهمّ، اجعل لى في قلبى نورا و بصرا و فهما و علما، إنّك على كلّ شى‏ء قدير.»

- پاك و منزّه است خداوندى كه بر اهل مملكت خود ستم و تجاوز روا نمى‏دارد، و منزّه است خدايى كه اهل زمين را به انواع گوناگون عذاب، نمى‏گيرد، پاك و منزّه است خداوند رؤوف مهربان. خداوندا، در قلب من نور و بصيرت و فهم و آگاهى قرار ده، براستى كه تو بر هر چيز توانايى.

ادب حضور (ترجمه فلاح السائل)، ص: 298

البته زیادی حافظه فقط خاصیت این دعا نیست، بصیرت و نورانیت قلب طلب می شود

----------------------------------

در کتاب رشحات الانس (پرسش ها و پاسخها مرحوم آیت الله محمد شاه آبادی) که از بزرگان و علما بودند،یکی از علل موفقیات خودشون رو خوندن این دعا ذکر کردن، و توصیه زیادی هم به خواندن آن داشتند.

دانشجویی از آیت الله بهجت(رحمة الله علیه) پرسید:« دانشجو هستم و می خواهم دعایی به حقیر تعلیم نمایید تا حافظه ام قوی شود زیرا بسیار فراموش کار هستم؟
ایشان در پاسخ به این دانشجو فرمود: برای پیشرفت در تحصیلات، ملتزم به دعای مذکور باشند.

[محمدهادی]

حُمَيْدُ بْنُ زِيَادٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِيثَمِيِّ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:

لَمَّا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَذِهِ الْآيَاتِ أَنْ يَهْبِطْنَ‏ إِلَى‏ الْأَرْضِ‏ تَعَلَّقْنَ بِالْعَرْشِ‏ وَ قُلْنَ أَيْ رَبِّ إِلَى أَيْنَ تُهْبِطُنَا إِلَى أَهْلِ الْخَطَايَا وَ الذُّنُوبِ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِنَّ أَنِ اهْبِطْنَ فَوَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَا يَتْلُوكُنَّ أَحَدٌ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ شِيعَتِهِمْ فِي دُبُرِ مَا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ مِنَ الْمَكْتُوبَةِ فِي كُلِّ يَوْمٍ إِلَّا نَظَرْتُ إِلَيْهِ بِعَيْنِيَ الْمَكْنُونَةِ فِي كُلِّ يَوْمٍ سَبْعِينَ نَظْرَةً أَقْضِي لَهُ فِي كُلِّ نَظْرَةٍ سَبْعِينَ حَاجَةً وَ قَبِلْتُهُ عَلَى مَا فِيهِ مِنَ الْمَعَاصِي وَ هِيَ أُمُّ الْكِتَابِ وَ- شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ‏ وَ آيَةُ الْكُرْسِيِّ وَ آيَةُ الْمُلْكِ.

حضرت صادق عليه السّلام فرمود:

چون خداى عز و جل باين آيات (كه در آخر حديث بيايد) فرمان داد كه بزمين فرود آيند، آنها بعرش در آويختند و گفتند: پروردگارا بكجا ما را فرو ميفرستى؟ بسوى‏ خطاكاران و گنه‏كاران؟

پس خداى عز و جل به آنها فرمود:

فرود شويد كه بعزت و جلال خودم سوگند كه هيچ كس از آل محمد (عليهم السلام) و شيعيان آنها شما را در هر روز دنبال نماز واجبش نخواند جز اينكه به نظر مخصوصى در هر روز هفتاد بار باو نظر كنم و در هر نظر هفتاد حاجت او را برآورم، و او را با آنچه گناه دارد بپذيرم و آن آيات عبارت است از ام الكتاب (يعنى سوره مباركه حمد) و آيه: «شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ» و آية الكرسى‏، و آيه ملك‏ قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ‏ ... (ظاهرا دو تا آیه مقصوده) الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 620

---------------
امام راحل در تعقیباتشون این آیات را می خواندند.

[سیمرغ]

بسم الله الرحمن الرحیم

دعایی هست که از امام صادق(علیه السلام) روایت شده که برای دنیا و آخرت و رفع درد چشم این دعا را بعد از نماز صبح و مغرب بخوانند.
من هربار خوندم به طور معجزه آسایی جواب گرفتم

لّلهُمَّ اَنِّی اَسئَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیکَ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَاِجعَلِ النُّورَ فی بَصَرِی وَ البَصیرَةَ فی دینی وَالیَقینَ فی قَلبی وَالاِخلاصَ فی عَمَلی وَالسَّلامَةَ فی نفسی وَالسِّعَةَ فی رِزقی وَ الشُّکرَ لَکَ اَبَداً ما اَبقَیتَنی

[محمدهادی]

(۱۷/بهمن/۹۳ ۲۲:۳۵)سیمرغ نوشته است:  دعایی هست که از امام صادق(علیه السلام) روایت شده که برای دنیا و آخرت و رفع درد چشم این دعا را بعد از نماز صبح و مغرب بخوانند.
من هربار خوندم به طور معجزه آسایی جواب گرفتم

لّلهُمَّ اَنِّی اَسئَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیکَ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَاِجعَلِ النُّورَ فی بَصَرِی وَ البَصیرَةَ فی دینی وَالیَقینَ فی قَلبی وَالاِخلاصَ فی عَمَلی وَالسَّلامَةَ فی نفسی وَالسِّعَةَ فی رِزقی وَ الشُّکرَ لَکَ اَبَداً ما اَبقَیتَنی[/i]

بنده هم یکبار از یکی از بزرگان درخواست دعایی برای یقین کردم، فرمودند این دعا را بخوانم

[سیمرغ]

بسم الله الرحمن الرحیم

یه دعای بسیار زیبا هم هست تو تعقیبات مشترکه در مفاتیح اومده

اَللّهُمَّ اِنَّ مَغْفِرَتَكَ اَرْجى‏ مِنْ عَمَلى‏،
وَاِنَّ رَحْمَتَكَ اَوْسَعُ مِنْ ذَنْبى‏،
اَللّهُمَّ اِنْ‏ كانَ ذَنْبى‏ عِنْدَكَ عَظيماً،
فَعَفْوُكَ اَعْظَمُ مِنْ ذَنْبى‏،
اَللّهُمَّ اِنْ لَمْ‏ اَكُنْ اَهْلاً اَنْ اَبْلُغَ رَحْمَتَكَ فَرَحْمَتُكَ اَهْلٌ اَنْ تَبْلُغَنى‏ وَ تَسَعَنى لِأَنَّها وَسِعَتْ كُلَّشَىْ‏ءٍ،
بِرَحْمَتِكَ‏ يااَرْحَمَ الرَّاحِمينَ.

خدايا البته به آمرزش تو بیشتر امیدوارم تا به عمل خود و البته رحمت تو وسيع تر از گناه من است.
خدایا اگرچه گناهانم نزد تو بزرگ است، اما عفو تو بزرگ تر از گناه من است!
خدايا اگر من سزاوار و لایق رسيدن‏ رحمتت نيستم، ولى رحمت تو شايستگى رسيدن و فراگرفتن مرا دارد؛ زيرا كه رحمت تو همه ی عالم را فراگرفته
به (اميد) رحمتت‏ ای مهربانترین مهربانان.


التماس دعای فرج