نقد و تحلیل فیلم عطر : داستان یک آدمکش

[Admirer]

بنام خدا

نام فیلم : Perfume : The Story Of A Murderer
کارگردان : Tom Tykwer
تهیه کننده : Bernd Eichinger
نویسندگان : Tom Tykwer and Bernd Eichinger , Andrew Birkin
موسیقی : Tom Tykwer and Johnny Klimek , Reinhold Heil
بازیگران : Karoline Herfurth and Rachel Hurd-Wood , Alan Rickamn , Dastin Hoffman, Ben Whishaw
محصول سال 2006 آلمان
فیلمبرداری شده در : آلمان ، اسپانیا و فرانسه
ژانر : درام
زبان : انگلیسی ( با ته لهجه ی فرانسوی و البته استفاده ی کم و بیش از اصطلاحات فرانسوی )
بودجه : 63.7 میلیون دلار ( پر خرج ترین فیلم تاریخ آلمان )
فروش کل : 136 میلیون دلار
امتیاز در IMBD : هفت و نیم
مدت زمان : 146 دقیقه
جوایز : برنده ی جوایز بهترین کارگردانی و بهترین طراحی تولید در جشنواره ی فیلم باواریا و نامزد در هشت رشته در جشنواره ی فیلم آلمان

_این فیلم اقتباس شده از رمان معروف Perfume نوشته شده به وسیله ی Putrick Sunkind نویسنده ی آلمانی و منتشر شده در سال 1985 می باشد. در این نقد فیلم به مثابه اثری مستقل از رمان در نظر گرفته شده است.


نقد و تحلیل فیلم عطر : داستان یک آدمکش _ قسمت اول ( پیش فرض های موجود ) :

_Jean-Baptiste یک نام فرانسویست ، که انگلیسش John The Paptist ( به معنای جان تعمید دهنده ) است همان یوحنا معمدان یعنی حضرت یحیی (علیه السلام) ( پسر ذکریا ) می باشد.

_ ارتباطاتی می توان بین شخصیت اول داستان و ویژگی های بارز یحیی پیدا کرد :

1.بزرگترین ویژگی حضرت یحیی (علیه السلام) تعمید دهنده بودن اوست. اما تعمید به چه معناست؟
تعمید معانی مختلفی دارد که در اینجا منظور غسل تعمید است. غسل تعمید یکی از فرامین اصلی آیین مسیحیت است که در آن بچه ی تازه متولد شده ی مسیحی و یا فردی که تازه مسیحی شده است باید توسط شخصی که خود قبلا تعمید داده شده است غسل داده شود. که معمولا این عمل در کلیسا و به دست اسقف انجام می شود. می گویند که حضرت یحیی (علیه السلام) اولین کسی بوده است که دستور تعمید را برای مردم تشریح کرده است و حتی خود حضرت عیسی (علیه السلام) را تعمید داده است. به هر حال تعمید در مسیحیت نشان عصمت و پاکی است. اما می رسیم به شخصیت داستان! او هم تعمید می دهد و زندگی می بخشد اما کمی متفاوت تر! اجازه بدهید که در طول داستان این موضوع را موشکافانه تر بررسی کنیم.

2. دیگر ویژگی بارز حضرت یحیی (علیه السلام) زهد ، تقوای زیاد و دوری از آمیزش با زنان بوده است. البته در اینجا نویسنده کمی روابط علت و معلولی را تغییر داده است! مثلا علت این که شخصیت اول داستان تنهاست و هیچ گاه مورد لطف دیگران قرار نمی گیرد را عدم برخورداری از بو می داند. ( البته در نقد اصلی بیشتر درباره ی این قضیه صحبت خواهیم کرد. ) و جالب تر این که هیچ گاه در برخورد با زنان و دختران جوان ( حتی در بهترین موقعیت ها ) هیچ احساس جنسی ای نسبت به آنها ندارد!!؟؟

3. حضرت یحیی (علیه السلام) به عقیده ی همه ی آیین های ابراهیمی از پیامبران الهی بوده است و ازآن مهم تر این که در سنین پایین به مقام نبوت رسیده است. در جایی از فیلم اشاره به این که هدف Jean-Baptiste موجب خشنودی خدا می شود شده است ( به نوعی در راستای اطاعت از خدا گام بر می دارد.) در اصل نویسنده می خواهد با استفاده از این ترفند کارهای قهرمانش را توجیه کند!! موضوع جالب تر این که اتفاقا در سنین نوجوانی ( و در آستانه ی جوانی حدودا 16 الی 20 سالگی ) سودای رسیدن به هدفش را دارد. و از این حیث هم شباهت با حضرت یحیی (علیه السلام) دارد.

4. ماجرای مرگ حضرت یحیی (علیه السلام) : می گویند حضرت یحیی (علیه السلام) در پی مبارزه با ازدواج نا مشروع هرودیس ( یکی از پادشاهان آن زمان ) با یکی از محارم خویش به نام هیرودیا به زندان فرستاده شد و سرانجام به فرمان هیرودیا سر بریده شد. در اینجا البته نویسنده داستان را وارونه کرده و قصد دارد عقاید انحرافی خود را به طور نا ملموسی وارد فضای درام کند و جزء انگیزه های شخصیت اول داستان قرار دهد. ( توضیح بیشتر در ادامه . . . )

5. یحیی به معنای زندگی بخش است. این ویژگی اتفاقا خیلی شباهت به رسالت شخصیت اول داستان دارد که به نوعی در ژست یک منجی قرار می گیرد.

در مجموع نویسنده چندان به شخصیت حضرت یحیی (علیه السلام) وفادار نیست! و برخی ویژگی های دیگری به آن افزوده است که حتی گاهی مواقع او را به مسیح شبیه تر می بینیم . . .

اما پسوندی که در انتهای نام او می آید Jean-Baptiste Grenouille ) Grenouille ) در زبان فرانسوی معنای قورباغه را می دهد. اما چرا قرباغه؟

این سوالی است که جواب دادن به آن مستلزم تحقیق در ارتباط با زندگی قورباغه هاست. مواردی که از نظر نگارنده در زندگی قورباغه ها مرتبط با فیلم هستند عبارت اند از :

1.قورباغه ها جانورانی خونسرد هستند. البته خونسردی صفتی است که در انسان ها معنایی متفاوت دارد که جزء ویژگی های اصلی شخصیت اول داستان است.

2.قورباغه ها داری خواب زمستانی می باشند. بنابراین می توانند مدت زمان زیادی در برابر شرایط سخت ( مانند سرما ، بی غذایی و بی آبی و . . . ) دوام بیاورند. این ویژگی را هم می توان در سکانس های کلیدی فیلم برای شخصیت اول فیلم دید. که در ادامه توضیح داده خواهد شد.

3.زندگی قورباغه ها و به طور کلی دوزیستان دارای چند مرحله تغییر و تحول می باشد که این سیر تغییر رو هم می توان در زندگی شخصیت اول فیلم دید.

4.قورباغه ها معمولا چندان مورد توجه انسان ها قرار نمی گیرند. یعنی شکل ظاهری ، پوست سخت و بوی نه چندان خوشایند آنها باعث می شود که کم تر کسی پیدا شود که به آنها علاقه مند شود. که شخصیت اصلی ماجرا هم از این ویژگی مبرا نیست. و البته با توجه به این که این اسم برایش انتخاب شده است نمی تواند بی ربط به محل تولدش ( که در ادامه توضیح می دهم ) باشد.

5. قورباغه در اکثر فرهنگ ها نماد زندگی و باروری است. و این هم گواهی دیگر بر منجیت شخصیت اول داستان.

6.پرش و جست و خیزهای شخصیت داستان در طول فیلم برای رسید به هدفش هم بی شباهت به قورباغه نیست!

7. قورباغه خطاب شدن فرانسوی ها توسط اکثر مردم اروپا ( به خصوص انگلیس ) هم نمی تواند بی تاثیر در دیدگاه نویسنده باشد.

به هر حال Jean-Baptiste Grenouille با پیش فرض های موجود قرار است قهرمان ( یا شاید هم ضد قهرمان ) ما در فیلم Perfume باشد.


_در ارتباط با پیش فرض ها نوبت می رسد به Perfume! با این کلمه می توان حدس زد که قرار است با چه فیلمی رو به رو باشیم! فیلمی متفاوت که قرار است مبتنی بر حس بویای انسان باشد و بعید می دانم اینقدر جدی تا به حال در دنیای سینما به سراغش آمده باشند. موفقیت این فیلم هم یقینا به دلیل وجود بن مایه ی قوی ایست که در دست Tykwer Tom جوان قرار گرفته است.
شاید بد نباشد که ابتدا نگاهی گذرا به تاریخچه ی پیدایش عطر و نحوه ی عطر سازی و همچنین انواع عطرها و تاثیرات آن بیندازیم :



_تاریخچه ی پیدایش عطر :

تاریخچه ی پیدایش عطر احتمالا به مصریان باستان بر می گردد. آنها از این عطر ها در کنار مومیایی کردن برای خوشبو شدن اجساد استفاده می کردند. و یا در مراسم های مذهبی در کنار روشن کردن آتش از عطر استفاده می کردند و معتقد بودند که با این کار بوی خوش عطر بر دود آتش می نشیند و به و این دود به روح مرده می پیوندد و بوی ناخوش جسد از روح پاک می شود. از همین رو آن را Per + Fume نامیدند. Per به معنای درون و Fume به معنای دود می باشد.
بعد از مصر عطرهای گوناگون در سراسر اروپا رواج پیدا کرد که با ورود به قرون وسطی استعمال عطر در سراسر اروپا به فراموشی سپرده شد و اعراب و مسلمانان در زمینه های نگه داری و ساخت عطرهای گوناگون پیشرفت های زیادی کردند و این را باید مدیون اسلام دانست! تا آنجا که پیامبر در حدیثی معروف به اهمیت عطر پرداخته است و مسلمانان را همواره به استفاده از عطرهای خوشبو تشویق می کرد. در پی وقوع دوره ی رنسانس اروپا و مخصوصا فرانسه شروع به ساخت و تولید عطرهای گواناگون کردند. در اوایل قرن هفدهم اولیان صنف عطر سازان در فرانسه تاسیس شد و اولین گونه های عطر بعد از سال ها دوباره مورد استفاده ی مردم ( البته قشر ثروت مند ) قرار گرفت.

_مواد سازنده ی عطر :

هر عطر از نظر مدت زمان ماندگاری به سه بخش تقسیم می شود :

جزء اول : Top Note نام دارد که دوامش به یک ساعت هم نمی رسد و خوشبو ترین بخش عطر می باشد.

جزء دوم : Middle Note نام دارد که ماندگاریش چند ساعت می باشد و ملایم تر می باشد. بوی این بخش از عطر حاوی اهمیت زیادی است.

جزء سوم : Base Note نام دارد که تا چندین روز بر روی لباس باقی می ماند.

_انواع عطر ها از نظر غلظت :

1.Perfume ( پرفیوم ) : غلظت عصاره های خوشبو در آن بین 15 تا 40 درصد می باشد. این نوع غلیظ ترین و گرانترین نوع عطر می باشد.

2.Eau De Perfume ( ادو پرفیوم ) : با غلظتی در حدود 7 تا 15 درصد به دلیل مناسب تر بودن قیمت رایج ترین نوع عطر می باشد.

3.Eau De Cologn ( ادو کلن ) : غلظتش بین 1 تا 6 درصد است که ماندگاری فوقاالعاده کمی دارد.

_منابع اولیه :

منابع اولیه به طور کلی به سه دسته تقسیم می شوند :

1.منابع حیوانی : مانند آهو

2.منابع گیاهی : مانند انواع گل های خوشبو و یا صمغ برخی درختان

3.منابع مصنوعی


_مورد دیگری که در ارتباط با پیش فرض ها باید به آن اشاره کرد اصلی ترین شعار تبلیغاتی فیلم است یعنی :

" HE LIVED TO FIND BEAUTY. HE KILLED TO POSSESS IT " - - - " او زندگی کرد تا زیبایی را پیدا کند. او کشت تا آن را صاحب شود "

با توجه به اسم فیلم ( داستان یک آدمکش ) و این شعار تبلیغاتی می توان حدس زد که شخصیت اول ما علاوه بر ویژگی های ذکر شده مرتکب جنایت وحشتناکی مثل قتل هم می شود. که این مورد برای شخصیت اول یک فیلم می تواند مخاطب را به چالش بکشد و او را بر سر دو راهی ها قرار دهد. اما انگیزه ی وی از انجام این قتل ها و قضاوت کارگردان در مورد تایید یا عدم تایید این جنایات بحث های مهمی هستند که ناگزیر در پیش فرض ها نمی توان به آنها پرداخت و در ادامه به این موضوع مهم می پردازیم. نکته ی دیگری که در این شعار به چشم می خورد به حرص قدرتمند شدن شخصیت اول داستان می باشد که این طور که پیداست باید با قتل به این موهم برسد . . . !!


_آخرین موردی که در ارتباط با پیش فرض های موجود باید به آن اشاره کرد ماجرای به فیلم تبدیل شدن رمان Perfume است. نویسنده ی آن یعنی Putrick Sunkind آلمانی در همان بدو انتشار رمانش بارها با پیشنهاد های مختلفی برای به فیلم تبدیل شدن رمانش رو به رو شد اما هیچ کدام از آنها را نپذیرفت و مقاومت خیلی زیادی نشان داد تا اینکه بالاخره در سال 2001 پیشنهاد 10 میلیون یورییه هموطنش Eichinger را پذیرفت. Eichinger هم ابتدا سراغ کارگردان ها بزرگی همچون مارتین اسکورسیزی ، ریدلی اسکات و تیم برتون می رود که با جواب های منفی این کارگردانان بزرگ رو به رو می شود. حتی گفته می شود که سال ها قبل هم کوبریک کارگردان نام آشنای تاریخ سینما ابتدا در صدد ساختن فیلم این رمان بوده است اما پس از مطالعه ی دقیق تر رمان به این نتیجه می رسد که نمی تواند بسیاری از سکانس های فیلم را به تصویر در بیاورد و اذعان داشته است که دنیای خلق شده توسط نویسنده را نمی توان به درستی به تصویر در آورد. اما نهایتا Eichinger شهامت به خرج داده و به سراغ هموطن گمنامش یعنی Tom Tykwer می رود. Tykwer با توجه به سابقه ی کاری اش اثری قابل قبول ارئه داده است اما به عقیده ی اکثر منتقدین فیلمش قائم به ذات نیست و نتوانسته چندان از فضای قصه جدا شود.

ادامه دارد . . .

موفق بمانید

محمد

[ضد ماسون]

آقا محمد تا اینجاش که عالی بود و نقد قابل تحسینی بود.اگه متونید لینک مدیا فایر از فیلم قرار دهید چون تا خودم هم فیلمو نبینم بهتر متوجه نمیشوم.
استاد عباسی بارها برای شناخت فرهنگ غرب از جوانان خواسته که اساطیر یونانی رو بشناسند و الان با نام بردن از Amor And Psyche فهمیدم منظور ایشان چه بوده.
امیدوارم در ادامه همینطور نقد فیلم ادامه پیداکنه

[Reza2035]

نقل قول:اگه متونید لینک مدیا فایر از فیلم قرار دهید

متاسفانه از قرار دادن لینک فیلم معذوریم و هر گونه لینکی برای فیلم و اهنگ و بازی حذف میشه به غیر لینک هایی که ناظرها تائیدش کنن.

[Admirer]

سلام بر همگی!

شماها واقعا همه ی نقد رو خوندید؟! من اون موقعی که داشتم پست رو آماده می کردم با خودم می گفتم که کسی احتمالا حوصله نداره این همه رو بخونه! می خواستم بی خیال بشم ولی الان امیدوارتر شدم!

نقل قول:سعی کنید چند تا عکس رو به هم بچسبونید و با سایز کوچکتر برای نمایش بذارید.

در رابطه با چسبوندن عکس ها پیشنهاد خوبیه! ولی فقط چند مورد رو میشه اینجوری کرد و اتفاقا جالب تر هم میشه! ولی خیلیاش رو نمیشه! چون کنارشون توضیح مربوط به خودشون آورده شده و توضیحات با هم قاطی میشن!

در رابطه با کوچک تر شدن سایز عکس ها هم تا اون جایی که میشد کوچک شدن. واقعا اشکم در اومد تا همه رو درست کنم! کلا سر این پست فکر کنم 3 تا 4 ساعت وقت گذاشتم خواهشا دیگه پیشنهاد تغییر ندید!:s

نقل قول:خواهشا در آخر این نقد را به طور خلاصه قرار دهید!

در رابطه با این قضیه قبلا هم کمی توضیح دادم! فکر می کنم اونقدر اهمیت داشته باشه که همه ی سکانس هاش تحلیل بشن. کلا توی سه بخش دیگه نقد فیلم تموم میشه! یه بخش هم در آخر برای نتیجه گیری نهایی قرار میدم تا موارد مهم تری که در بیشتر در راستای اهداف تالاره برجسته تر بشن. و اگر کسی حوصله نداره میتونه فقط بخش نهایی رو بخونه!

نقل قول:خواهشا کمی از سرعت قرار دادن قسمت های بعدی کم کنید تا این جوری نباشه که با حجمه ی کلی از اطلاعات برخورد کنیم.

والا من که با سرعت خیلی کمی دارم نقد رو قرار میدم تا همه بتونن تاپیک رو ببینن! فکر کنم 10 روز از قرار دادن بخش اول گذشته باشه!

نقل قول:دوست عزیز من این فیلمو دو سال پیش دیدم.

نقل قول:تا خودم هم فیلمو نبینم بهتر متوجه نمیشوم.

من که متوجه نشدم که شما بلاخره فیلم رو دیدید یا نه!

ولی من در کل سعی کردم عکس های زیادی بذارم تا کسانی که ندیدن یا خیلی وقت قبل دیدن بتونن کاملا داستان رو متوجه بشن! و از زیادی مطلب خسته نشن!

نقل قول:اگه متونید لینک مدیا فایر از فیلم قرار دهید.

در رابطه با این قضیه هم رضا جان توضیح دادن! من فکر می کنم باعث تبلیغ فیلم میشه و این جزء اهداف تالار نیست! اما اگر سرچ کنید راحت پیدا میشه!
راه های راحت تر دیگه ای هم وجود داره! ماشالله چیزی که زیاده فیلم زیرنویس و بدون سانسور!

در آخر این رو هم بگم که خودم به شخصه چندان این نقد برام رضایت بخش نبود؟! دوست داشتم که اطلاعاتم بیشتر بود و می تونستم بهتر این فیلم رو تحلیل کنم و از دوستان عذر خواهی می کنم! بضاعت من در همین حد بود.

اگر بقیه ی دوستان کمک می کردن بهتر می شد!

موفق بمانید و در پناه حق

[ضد ماسون]

دوست عزیز من تو این چند روز زیاد دقت نکرده بودم و پستتان را ندیدم.اینم بگم که از نظر من خیلی خوب نقد شده.
دوست عزیز من این فیلمو دیدم ولی اون موقع زیاد متوجه این علائم نمیشدم و الان میگم که برای درک بهتر دوباره نگاش کنم تا اگه چیزی هم شما جا انداختید و نقد نکردید خودمم متوجه شوم.

[Admirer]

سلام به دوستان!

سه مورد از عکس ها رو بهم چسبوندم و فکر می کنم که بهتر شدن!

از بابت دیر کردم هم عذر خواهی می کنم! این هفته درگیر یه سری کارهای دیگه بودم و یه مقداری از فضای قصه

جدا شدم! ولی انشالله در طی 3 الی 4 روز آینده ادامه اش رو خواهم گذاشت و سعی می کنم قسمت های بعدی

رو هم زودتر قرار بدم!

التماس دعا و یا علی

[Secret]

واقعا نقد خیلی خوبی بود.
مخصوصا که همراه نقد تصاویری از فیلم رو هم گذاشته بودین.
خسته نباشین.

[EMPERATOR]

سرعت کار خیلی پایینه آقا محمد یک مقدار به کار سرعت نمیدی؟!!!

[Admirer]

(۳۰/مرداد/۹۰ ۰:۲۳)EMPERATOR نوشته است:  سرعت کار خیلی پایینه آقا محمد یک مقدار به کار سرعت نمیدی؟!!!

خودم هم متوجه این قضیه هستم. و توی پست قبلی هم عذر خواهی کردم.

اول این که من از اول همه رو ننوشته بودم. بخش بخش نوشتم تا یه فیدبکی هم از شماها داشته باشم و توی

قسمت های بعدی اونا رو در نظر بگیرم. پس باید کمی هم به من فرصت بدید تا هم مطالب رو جمع و جور کنم.

دوم این که اگر توی نت هم یه چرخی بزنید هیچ نقد به درد بخوری پیدا نمیشه. مطالب هم همشون کپی پیستی

هستن که سر جمع 2 خط مطلب درست و حسابی هم داخلشون نیست. پس کمی به من حق بدید. چون باید

کاملا به خودم متکی باشم.

سوم این که من بیشتر به کیفیت کار اهمیت میدم. وگرنه باور کنید که برای من هم سر و ته مطلب رو زدن و از

سر خود وا کردن خیلی راحت تره!! که میتونم توی نیم ساعت همه ی نقدم رو تموم کنم و خلاص بشم. من

فقط یکی دو روز سر عکس گرفتن از فیلم وقت گذاشتم. که هم بهترین سکانس ها باشن و هم کیفیت

عکس ها خوب باشه! که البته انجام وظیفه بود و خدایی نکرده منتی سر شما نیست. من باب اطلاع گفتم.

چهارم این که اجازه بدید یه منبع خوبی توی نت برای این فیلم باشه و یه بار برای همیشه کارش رو تموم کنیم.

شاید باعث بشه که کسانی که این فیلم رو دیدن از خواب خرگوشی بیرون بیان و دنبال مفهوم ارزشی عجیبی

توی این فیلم و فیلم هایی از این دست نباشن! حالا چه هالییودی باشه و چه اروپایی!

و آخر هم این که من از اول این هفته درگیری یه سری مسائل دیگه ای شدم که کلا از فضای داستان فاصله گرفتم.

وگرنه باور کنید که اولویت اول من نوشتن و اتمام این نقده! و اگر هم کوتاهی داشته باشم وجدانم راحت نیست.

و کلا هر کاری رو دوست دارم به نحو احسنت انجام بدم.

به هر حال باز هم بابت این دیر کرد خیلی خیلی عذرخواهی می کنم.

ما رو هم توی این شب ها از دعای خیر خودتون محروم نکنید.

در پناه خدا

[Admirer]

ابتدا از همه ی دوستان بابت این دیرکرد عذرخواهی می کنم و امیدوارم حقیر را عفو کنید!

بعد هم شما عزیزان را به خواندن ادامه ی نقد که به مراتب برای خودم از بخش قبلی رضایت بخش تر از آب در آمد، دعوت می کنم :


نقد و تحلیل فیلم عطر : داستان یک آدمکش _ قسمت دوم ( لحظه به لحظه همگام با داستان _ فاز دوم ) :

فاز دوم_ تحول :

قسمت 1_کشف استعداد : فردای آن شب بسته ای را برای یک عطرفروش به نام Giuseppe Baldini ( با بازی Dastin Hoffman هنر پیشه ی نام آشنای هالیوود ) می برد.

Baldini که اصالتا ایتالیایی است، در گذشته نام و آوازه ای در صنف عطر فروشان پاریس داشته است اما دیگر اعتبار گذشته را ندارد و سخت در صدد به دست آوردن فرمول عطر جدید شهر یعنی Amor And Psyche می باشد.

Jean-Baptiste بعد از تحویل بسته، از Baldini تقاضا می کند تا اجازه دهد شانسش را در ساختن عطر امتحان کند و سپس نه تنها عطر معروف یعنی Amor And Psyche را می سازد :

بلکه موفق به ساختن عطری بهتر از آن می شود که Baldini پس از استشمام احساس می کند که در بهشت قرار دارد!!

Baldini تصمیم می گیرد که او را از Grimal بخرد. Grimal هم بعد ازMadame Gaillard و مادر Grenouille سومین نفری است که نتیجه ی جدا شدنش از Jean-Baptiste خوشایند نیست و حاصلی جز مرگ برایش به همراه ندارد.

از طرفی Baldini فضایی را مهیا می کند تا Jean-Baptiste نه تنها برای اولین بار استعدادش را بپروراند بلکه در کنار آن هنر عطرگیری و عطرسازی را به وی آموزش می دهد و از طرفی دیگر شهرت از دست رفته ی خود را هم به دست می

آورد. در واقع یک همکاری دو طرفه صورت می گیرد.


Baldini از ساختمان هر عطر صحبت می کند. این که هر عطر ( همانطور که در مقدمه گفته شد ) سه chord ( یا همان بخش ) دارد و هر chord دارای 4 note می باشد. که مجموعا 12 اسانس مختلف در هر عطر موجود است.

و سپس از اعتقاد مصریان باستان مبنی بر اضافه شدن اسانس 13 ام می گوید که گویا این عطر فقط جایی در معبد فرعون وجود دارد و بعد از رها شدنش همه ی افراد روی کره ی زمین برای چند دقیقه تصور می

کنند که در بهشت قرار دارند!!!

و در آخر هم یکی از روش های عطر گیری که بر اساس تقطیر گل هاست را به او آموزش می دهد.

تحلیل :

اولین مورد اضافه شدن Baldini به داستان است. که گویا نویسنده می خواهد ما را بیشتر با صنف عطر سازان آشنا کند. از ظاهر و پوششش ( به خصوص کلاه گیسش ) مشخص است که فردی با اصالت است.

پرانتز باز :

اختراع کلاه گیس به مصریان باستان بر می گردد. و بعد از آنکه وارد اروپا می شود، نحوه ی استعمال آن هم تغییر می کند.

در قرون وسطی خاندان های سلطنتی از آن استفاده می کردند. بعد تر در اوایل رنسانس استفاده از آن کمی گسترش می یابد و علاوه بر افراد با اصالت، بیشتر مورد استفاده ی صنف قانون گذار و وکلا قرار می گیرد.

در این دوره به طور کلی استفاده از این نوع کلاه گیس نشان اصالت است.

در اواخر قرن نوزده و همچنین قرن بیستم هم استفاده از کلاه گیس فقط محدود به صنف وکلا و قانون گذاران می شود.

پرانتز بسته

در برخورد با قهرمان قصه اولین کسی است که مودبانه رفتار می کند. تا جایی که همیشه او را Jean-Baptiste صدا می زند. ( درست بر خلاف Grimal که او را Grenouille صدا می زد )

پرانتز باز :

در مقدمه مفصلا در ارتباط با اسم شخصیت اول داستان صحبت کردیم. مطلبی که در مقدمه به وضوح به آن اشاره نشد وجود یک کنتراست هنری بین دو بخش این اسم می باشد.

که بخش اول در طول داستان همیشه برای ستایش قهرمان به کار می رود و بخش دوم برای تحقیر او!

جالب تر این که این دو گانگی در حس مخاطب هم همیشه تا انتهای داستان وجود دارد. طوری که هیچ گاه نمی تواند او را به طور قطعی قهرمان یا ضد قهرمان داستان بداند.

این قضیه باعث می شود تا نویسنده بهتر بتواند پیام داستان را در لایه های زیرین مخفی کند.

پرانتز بسته

این که افرادی که با عطر سر و کار دارند اینقدر در رفاه و لذت باشند چندان بعید نیست. اما اغراق در این موضوع و باز هم استفاده از سوررئال ( مثلا جایی که Baldini احساس می کند که در بهشت قرار دارد!!! ) در راستای همان هدف

قبلی است. ریشه ی این قضیه در جایی است که Baldini از افسانه ی مصر باستان می گوید که نشان می دهد نویسنده تا حد زیادی تحت تاثیر عقاید تمدن های کهن به ویژه مصریان بوده است.

پرانتز باز :

مصریان باستان و عطر

استفاده از روغن های معطر گیاهی حتی به قبل از مصر باستان می رسد ولی می توان گفت که بیشترین کوشش را برای پرورش گیاهان معطر داشته اند. و تلاش زیادی برای گسترش مقدار و انواع عطرها انجام داده اند.

حتی اختراع عطر درمانی به آنها بر می گردد.

در آن زمان سه قشر از مردم از عطر استفاده می کردند.

_یکی درباریان و ثروتمندان که استفاده ی آرایشی و تشریفاتی داشتند.

_گروه بعدی پزشکان درباری بودند که به منظور مصارف طبی و تجویزات پزشکی از آن استفاده می کردند.

_دسته ی آخر هم روحانیون معابد بودند که از عطر در مراسم های راز آلود و یا برای مومیایی اجساد و . . . استفاده می کردند.

در این میان نگاه گروه سوم برای ما با اهمیت تر است. زیرا هم به ریشه ی کلمه ی Perfume بر می گردد و هم به نگاه نویسنده نزدیک تر است.

در مراسم های راز آلود عطر را از طرفی برای با ارزش کردن پیشکشی اهدایی به خدایان استفاده می کردند و از طرفی دیگر برای سوار شدن روح مرده بر دود معطر و از بین رفتن بوی تعفن روح که از جسد بد بو به جا مانده به کار می

گرفتند.

به همین جهت آن را Perfumum به معنای "در میان دود" گذاشتند. نکته ی قابل توجه این است که این دسته عطر را عجین با روح انسان و باعث تزکیه ی جسم می دانستند.

البته فلسفه ی احترام به دود به قبل تر ها هم بر می گردد و در تمدن های دیگر هم مورد تکریم بوده است که توضیح آنها خارج از بحث ماست.

اما افسانه ای که Baldini مطرح می کند به هیچ وجه سندیتی ندارد و زاییده ی تخیلات نویسنده است. تنها موردی که در طی تحقیقات به آن برخوردم مربوط به موضوع کشف چند شیشه ی عطر هنگام واکاوی جسد توتن

خامون بود که بیانگر توجه ویژه ی قشر درباری به استعمال عطر بوده است.

پرانتز بسته

[Admirer]

قسمت 2_ناامیدی، شکست و سپس تحول : پس از آنکه Grenouille روش عطرگیری تقطیری را از Baldini فرا می گیرد، به خیال خودش به تمام آرزویی که از آن شب در سر داشته، رسیده است.

یعنی "گرفتن بوی اشیا در جهت مالک شدن آنها"!

دوام این تصور زیاد نیست!

Grenouille پس از آن که تصمیم می گیرد بوی اجسامی غیر از گل و گیاهان خوشبو ( حتی بوی یک حیوان جاندار! ) را به دست آورد با شکست مواجه می شود.

و پس از یک شوک مهلک که چند ساعتی او را در کما می برد تصمیم به ترک Baldidi و سفر به شهر Grass برای رسیدن به سودای اولیه اش را می گیرد.

سرنوشت Baldidi هم مانند چهار نفر قبلی مرگ است!!!

در راه ابتدا به کوهستانی در نزدیکی شهر و در منطقه ی Provence می رود و در غاری سرشار از تاریکی با تنهایی و سکوت دم می گیرد.

پس از شست و شوی تن و بدنش عازم Grass می شود. تا تحول بزرگش را در غالب ایدئولوژی به مردم عرضه کند.

در میان راه و در نزدیکی شهر به دومین دختر در طول زندگی اش بر می خورد . . .

تحلیل :

در نماهای عطرگیری نکته ی جدید و قابل توجهی به چشم نمی خورد. فقط در چند دیالوگ Baldini به وضوح می گوید که بو، ماهیت و روح یک جسم است.

و البته پا را فراتر می گذارد و به تکریم مقام عطرسازان هم می پردازد و با روحانیون مذهبی مقایسه می کند.

پرانتز باز :

نکته : از منظری دیگر هم می توان به مساله ی "بو، ماهیت اجسام است" نگاه کرد . . .

این که بو را به عنوان استعاره از روح یک جسم برای بیان افکار نویسنده در نظر گرفت.

و باز هم چندان تفاوتی در اصل ماجرا ندارد زیرا دغدغه های اصلی نویسنده را باید در لایه های پایین تر داستان جست و جو کرد.

عطر و بو و عطرسازی و . . . همه و همه بهانه هایی هستند که نویسنده فقط از آنهای به عنوان نماد استفاده می کند.

یادمان باشد که خلق موقعیت ها در یک درام قوی هیچ کدام بی دلیل نیستند.

البته از طرفی اسیر کشمکش های شخصیت های داستان هم نباید شد، تا بتوان لایه های زیرین را کشف کرد.

پرانتز بسته

اما مرگ Baldini . . .

با توجه به این که این چهارمین مرگ اشخاصی است که Grenouille آنها را ترک می کند ابتدا مساله ی مهمی به نظر می رسد اما به شخصه معتقدم که این یکی از ضعف های آشکار فیلم نامه است!

کارگردان نمی تواند دلیل محکمه پسندی برای این مرگ ها ارئه کند. شاید در رابطه با سه نفر قبلی که با او رفتار جالبی نداشتند منطقی باشد و به نوعی کارگردان بخواهد کینه توزی او را نشان دهد.

ولی برای مورد آخر یعنی Baldini به هیچ وجه توجیه پذیر نیست!! و باید به عنوان اولین نقطه ضعف فیلم در نظر گرفت.


مطلب مهم بعدی مقصد Grenouille است. او از شهر Paris زادگاهش قصد دارد به شهر همسایه یعنی Grass برود تا آمال واهدافش را در آنجا پی بگیرد.

این که چرا Grass محل استقرار آرمانشهر قهرمان قصه باشد ابتدا به نظر مساله ی چندان مهمی نمی آید. اما از چند منظر که بررسی شود به عمق نماد گرایی فیلم بیشتر پی می بریم :

1.سابقه ی فوق العاده درخشانی در ساخت عطر دارد. و هم اکنون به پایتخت عطر جهان معروف است.

از اوایل قرن شانزدهم تا همین سال های اخیر در راس تولید عطر بوده است. و امروزه هم صادرات زیادی را به کلیه ی نقاط دنیا انجام می دهد.

بزرگترین کارخانه ی عطر سازی یعنی ژان نیل با سه قرن تجربه، هم اکنون در آنجا قرار دارد و . . . بگذریم!


2.در استان Provence که جنوبی ترین و شرقی ترین منطقه ی آن کشور است قرار دارد و با ایتالیا مرز خاکی هم دارد.

یکی از خوش آب و هواترین شهرهای اروپاست که از یک سو به سواحل فوق العاده ی مدیترانه ختم می شود و از سوی دیگر کوه های زیبای آلپ محاصره اش کرده اند.

دشت ها و جنگل های زیادی دارد و در پرورش گیاهان خوشبو بسیار مستعد است و . . .

این که بهترین شکوفه ها در فیلم در این شهر وجود دارند و قهرمان قصه هم اقدام به چیدن آنها می کند تا به هدفش برسد هم متاثر از همین ویژگی هاست.


3.هر ساله چندین فستیوال گل و گیاه (مانند Rose Festival ) و جشن های مختلف در این شهر برگزار می شود. در مجموع شهر توریستی محبوبی است که مکان مناسبی برای خوش گذرانی و تفریح است.


4.استان Provence یکی از استان های 27 گانه ی فرانسه است که به عنوان نمادی از عشق و هنر یاد می شود. فراز و فرود های تاریخی زیادی داشته است ولی در مجموع در طول تاریخ مقر فرماندهی پادشاهان زیادی

بوده است.


گمان می کنم این دلایل برای اتنخاب این شهر و برتری آن نسبت به پاریس برای ما کافی باشند.


هنگامی که Grenouille از Baldini جدا می شود برای اولین بار در زندگی اش آزاد شده است و این آزادی با استفاده از رنگ های روشن ( به ویژه سفید ) نشان داده می شود.

پرانتز باز :

به طور کلی برای تحلیل رنگ ها در یک اثر هنری باید دو موضوع مد نظر قرار گیرند:

_اولین مطلب روانشناسی رنگ مورد نظر است که میان همه ی انسان ها یک مفهوم را دارد و یک تاثیر واحد در ضمیر ناخودآگاه همه ی انسان ها دارد.

_دومین مطلب مربوط به پذیرش یک رنگ در یک فرهنگ به عنوان یک نماد خاص است. که ممکن است در میان فرهنگ های مختلف تفاوت ها بسیار زیاد باشد تا جایی که کاملا متضاد باشند.

در مجموع در تحلیل یک فیلم مطلب اول از اهمیت بیشتری برخوردار است. چون یک زبان واحد دارد و مورد اختلاف قرار نمی گیرد.

پرانتز بسته

در راه رسیدن به Grass دو راه پیش رو دارد که یکی از میان شلوغی هاست و دیگری از میان تنهایی ها!

او تنهایی را انتخاب می کند. سر به کوه های آلپ می گذارد تا به قول راوی بزرگترین Solitude ( تنهایی عرفانی را بیشتر گویند! ) تاریخ را تجربه کند.

در میان انبوهی از تاریکی و تنهایی در میان غاری به خواب زمستانی فرو می رود تا برای انجام رسالت خویش آماده شود.

خودش اقدام به تعمید خویش در میان طبیعت می کند تا نویسنده نزدیکی او به طبیعت و خود محوری اش را بیشتر نشان دهد.

این عزلت و گوشه گیری و این خود تعمیدی او را بیش از پیش به یحیی (علیه السلام) شبیه می کند.

این جا برای اولین بار متوجه می شود که بویی ندارد و به همین دلیل از سوی دیگران مورد توجه قرار نمی گرفته است.

این تقدیر گریزناپذیر تبدیل به علت می شود تا قهرمان داستان به سمتش بی اختیار حرکت کند.

ناکامی علت در برابر معلول و تسلیم در برابر سرنوشت!

با توجه به روند داستان می توان فهمید که یکی از دغدغه های اصلی نویسنده است.

پرانتز باز :

علیت به عنوان یکی از اصول بنیادین فلسفه از آغاز پیدایش آن بوده است. و بحث های زیادی از ابتدا در این باب بوده است که اگر بخواهیم وارد آنها بشویم خود نیازمند مقاله ای طولانی است.

نکته ای که در اینجا باید به آن توجه شود تاکید بر انسان گرایی و نفی رابطه ی علیت از سوی اندیشمندان غربی ( مانند جان لاک ) می باشد.

نویسنده ابتدا ناکامی انسان در برابر سرنوشت خویش را نشان می دهد و سپس از آن در جهت محدود کردن روابط علیت در گستره ی مادیات استفاده کند که ریشه اش را می توان در فلسفه دانانی همچون هیوم و دکارت

پیدا کرد. مثلا هیوم معتقد بود هیچ مرجع فرا انسانی در علیت وجود ندارد و کاملا خواستگاهش تجربی است.

"روابط علت و معلولی را محدود به طبیعت اطراف انسان و تصمیمات انسان در برابر این پدیده ها را برخواسته از غریزه ی وی دانستن" ، چکیده ی فلسفه ی غرب است.

که تبلیغش در فیلم های جدید را به وضوح می توان دید و در بخش آخر نقد بیشتر مورد بررسی قرار می گیرند.

پرانتز بسته

سپس به سمت Grass حرکت می کند تا نویسنده اتوپیایش را به دست قهرمان داستان برپا کند. استفاده از لانگ شات برای اولین بار در فیلم دیده می شود تا کارگردان درگیر شدن پیش از پیش او با محیط اطراف را نشان

دهد.( در انتها مفصلا راجع به شات های سینمایی توضیح داده شده است! )

راوی در میان کلماتش اشاره می کند که کار او منجر به لبخند خدایان شده است.

این شیطنتش در مورد چندگانگی خدایان را می توان به حساب تاثیر پذیری از اساطیر یونان و روم باستان دانست که پیش تر هم در مواردی مانند Amor & Psyche دیده می شد.

البته از طرفی هم قصد دارد قهرمانش را دارای رسالت پیامبری نشان دهد که در آینده منظورش را متوجه خواهیم شد.

در اینجا البته یک اتفاق مهم رخ می دهد. به دومین دختر در طول زندگی اش بر میخورد:

چند نکته ی مهم در به تصویر کشیدن وی وجود دارد:

1.مهم ترین نکته این است که در اولین نما صلیبی که به گردنش است، نمایش داده می شود تا فیلم او را به عنوان سمبلی از مسیحیت نشان دهد. در ادامه بیشتر با شخصیت او آشنا می شویم.

2.لباس هایش نارنجی و قرمز است. چشمانش آبی و موهایش طلایی است. در ارتباط با روانشناسی رنگ ها در بخش بعدی نقد مفصلا توضیح می دهیم.

3.اکستریم کلوزآپ های زیادی از صورت، چشم ها، مو ها و بدن او می بینیم.

که مانند دختر قبلی کارگردان قصد دارد زیبایی و لطافت او را به تصویر بکشد. اما نکته ی مهم استفاده از اکستریم کلوزآپ به جای کلوزآپ است که هم در مورد قبلی وجود داشت و هم در این مورد!

و کلا در فیلم زیاد استفاده می شود که به شخصه در هیچ فیلمی این تعدد را ندیده بودم. و لازم است تا کمی تخصصی تر شات های سینمایی را بررسی کنیم.


پرانتز باز :

shot ( شات ) : در فارسی همان نما یا پلان است.

و در علوم سینمایی به کوچکترین واحد تصویر برداری ( در واقع برشی از یک Location ) گفته می شود.

shot از نظر فاصله تا subject ( سوژه ) به سه دسته ی اصلی تقسیم می شود :

1.Close-Up ( کلوزآپ ) : نمای بسته ای از سوژه که در تصویر به غیر از آن چیز دیگری مشاهد نمی شود. مانند صورت یک انسان از شانه تا نوک سر!

در این نما کارگردان بیننده را مجاب می کند تا فقط روی سوژه تمرکز کند. و این از نظر روانشناسی باعث ایجاد پیوندی عاطفی بین بیننده و سوژه می شود تا بیننده را به همذات پنداری سوق دهد.

در این گونه مواقع اگر سوژه انسان باشد احساسات با کمک میمیک ( حالت ) صورت کارکتر برجسته تر می شوند تا هم مخاطب بیشتر درگیر شود و هم حس مد نظر کارگردان بهتر منتقل شود.

نکته : در سینما نمای دیگری هم به نام Extreme close-up ( اکستریم کلوزآپ ) وجود دارد. در اینجا نمای بسته جلوتر می رود و روی یک جزئی از سوژه زوم می کند. مثلا نمایی از دو چشم یا یک چشم انسان!

از این نما معمولا برای به تصویر کشیدن زیبایی آن جزء استفاده می شود.

2.Long Shot ( لانگ شات ) : نمای عمومی و باز که سوژه را از فاصله ای دور در میان طبیعت نشان می دهد.

در این نما کارگردان قصد دارد رابطه ی سوژه با محیط اطرافش را به تصویر بکشد و معمولا برای شروع یا پایان فیلم استفاده می شود.

نکته : Exterme Long Shot ( اکسریم لانگ شات ) نما را عقب تر می برد. تا جایی که حتی گاهی سوژه در طبیعت ناپدید می شود.

این نما معمولا در پایان های غم انگیز کاربرد دارد.

3.Medium Shot ( مدیوم شات ) : چیزی میان نمای دور و نزدیک است. مانند نمای نیم قد یک انسان!

این نما ضمن تاکید بر سوژه علاوه بر آن که اطلاعات بیشتری از آن می دهد نیم نگاهی هم به فضایی که درسوژه در آن است دارد. که معمولا برای نشان دادن روابط بین دو یا چند نفر استفاده می شود.

نکته : نماهای زیاد دیگری در سینما استفاده می شود که ذکر همه ی آنها مدنظر ما نیست و به درد اهل فن می خورد. اما این چند نما برای تحلیل آماتور یک فیلم راه گشا هستند.

پرانتز بسته

ادامه دارد . . .

موفق بمانید

محمد