.::دقایقی با قرآن کریم::

[میلاد.م]

بسم الله
.
.
در این تاپیک قصد داریم که نکته هایی رو بر گرفته از کتاب های "تفسیر نور" حجت الاسلام قرائتی قرار بدیم ....
(در کتاب "دقایقی با قرآن" ایشون هم به صورت مختصر این نکات آورده شده اند)
.
.
.
نکات کوتاه و خواندنی و کاربردی رو اینجا قرار میدیم ان شاء الله....
دوستانی که حال خوندن کل مطالب رو ندارین حداقل قسمت های قرمز رنگ رو بخونید...
باشد که با قران مانوس شویم....
.
.
.
.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

.
1

« بِسْمِ اللَّه الْرَّحْمَنِ الْرَّحِيمِ‏ »

.

::::.حضرت على عليه السلام فرمود: «بسم ‏اللَّه»، مايه بركت كارها و ترك آن موجب نافرجامى است.

::::.همچنين آن حضرت به شخصى كه جمله ‏ى «بسم ‏اللَّه» را مى‏نوشت، فرمود: «جَوِّدها» آنرا نيكو بنويس.

::::.در حديث مى‏خوانيم: «بسم ‏اللَّه» را فراموش نكن، حتّى در نوشتن يك بيت شعر. و رواياتى در پاداش كسى كه اوّلين بار «بسم ‏اللَّه» را به كودك ياد بدهد، وارد شده است.

::::.امام صادق‏عليه السلام نقل شده است: «بسم‏ اللَّه» تاج سوره‏هاست.

.

.

.

::.«بسم ‏اللَّه» رمز خروج از تكبّر و اظهار عجز به درگاه الهى است.
::.«بسم ‏اللَّه» گام اوّل در مسير بندگى و عبوديّت است.
::.«بسم ‏اللَّه» مايه فرار شيطان است.

::.«بسم ‏اللَّه» كلامى كه سخن خداوند با مردم و سخن مردم با خدا، با آن شروع مى‏شود.

.

.

.
شايد معناى اينكه مى‏گويند: تمام قرآن در سوره حمد، و تمام سوره حمد در بسم ‏اللَّه، و تمام بسم‏اللَّه در حرف (باء) خلاصه مى‏شود، اين باشد كه آفرينش هستى و هدايت آن، همه با استمداد از اوست. چنانكه رسالت پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله نيز با نام او آغاز گرديد. «اقرأ باسم ربّك».

.

.

[مصباح]

شکست جبهه کفر و استکبار

"وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً

وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِيقاً

وَ أَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَ دِيارَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُها وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيراً" (احزاب، 25-27)

***

و خداوند کسانی را که کفر ورزیدند، با دلی پر از خشم برگرداند، بدون آنکه هیچ خیری(پیروزی و غنیمتی) به دست آورند، وخداوند مومنان را از جنگ بی نیاز ساخت(و آنان را پیروز کرد) و خداوند توانای شکست ناپذیر است. و خداوند کسانی از اهل کتاب (یهودیان) را که از مشرکان عرب پشتیبانی می کردند، از برج و قلعه های مرتفعشان پایین کشید و در دل های آنان، ترس و وحشت افکند (که در نتیجه شما مسلمانان) گروهی (از آنان) را کشتید و گروهی را اسیر کردید. بعد از کشته شدن واسارت آنان، اراضی و خانه ها و اموال آنان و سرزمینی را که تا آن روز قدم در آن ننهاده بودید، به ملک شما در آورد و خداوند قادر بر همه چیز است.

از آنجا که نزول این آیات در بحبوحه ی جنگ احزاب، جنگی که در آن تمام سران کفر، نفاق و یهود حضور داشتند، و به هنگام به پایان آمدن کار آخرین گروه یهودیان در مدینه یعنی یهودیان بنی قریظه بوده، می توان پیام های زیر را استنباط نمود :

1. از همبستگی دشمنان نهراسیم و خدا را کافی بدانیم و بر او توکل کنیم. با اینکه در جنگ احزاب، سه گروه مشرکان، یهودیان و منافقان علیه مسلمین متحد شدند، ولی بدون دستیابی به پیروزی و غنائم برگشتند : " رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا"

2. فراز و نشیب جنگ ها از تحت اراده ی الهی خارج نیست : " رَدَّ اللَّهُ ... كَفَى اللَّهُ"

3. گاهی باید از نگاه مخالف سخن گفت : " لَمْ يَنالُوا خَيْراً" : پیروزی بر اسلام و گرفتن غنائم، از دیدگاه کفار خیر بود(همان امتیازها).

4. هدف جنگ های دشمن، رسیدن به پیروزی و یا حفظ منافع خود است، ولی هدف جنگ های اسلامی، " إِحدَی الحُسنَیینِ" (توبه،52) است. یعنی، یا انجام وظیفه ی دینی و دعوت و ارشادِ ناآگاهان و رفع موانع گسترش حقّ و یا رسیدن به شهادت و لقای حق.

5. سرچشمه ی عزت و قدرت مسلمین خداست :" كَفَى اللَّهُ... كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً" (نه اینکه بگوییم تکیه بر شرق و غرب)

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 10 از سوره مبارکه زمر
متن آیه:قُلْ يَا عِبَادِ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُمْ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَأَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةٌ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ
معنی آیه:بگو: «اى بندگان من كه ايمان آورده‏ايد! از پروردگارتان پروا كنيد. براى كسانى كه در اين دنيا نيكى كرده‏اند نيكى است، و زمين خدا بزرگ است، (پس اگر در منطقه‏اى براى حفظ ايمان و تقوا و كار نيك در فشاريد، هجرت نماييد). همانا صابران پاداش خود را بى حساب به طور كامل دريافت مى‏دارند.
تفسیر آیه:در دعوت ديگران به كار نيك، به مخاطب كرامت دهيد. «يا عباد»
ايمان به تنهايى كافى نيست و بايد همراه تقوا و دورى از گناه باشد. «آمنوا - اتّقوا»
كار نيكى ارزش دارد كه از اهل ايمان و تقوا باشد. «آمنوا اتّقوا... احسنوا»
خداوند، در كارهاى نيك مقابله به مثل مى‏كند. «للّذين احسنوا... حسنة» (چنانكه در آيات ديگر نيز مى‏فرمايد: «اِن احسنتم احسنتم لانفسكم»(12) اگر نيكى كنيد به خودتان نيكى كرده‏ايد. «هل جزاء الاحسان الاّ الاحسان»(13) آيا پاداش احسان جز احسان است.)
گاهى حفظ تقوا مستلزم هجرت است. «آمنوا اتّقوا... ارض اللّه واسعة»
هجرت، مقدّمه‏ى دريافت الطاف الهى است. «ارض اللّه واسعة... اجرهم بغير حساب»
هجرت، صبر و مقاومت لازم دارد. «ارض اللّه واسعة انّما يوفّى الصابرون»

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 18 از سوره مبارکه زمر
متن آیه:الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ
معنی آیه:آنان كه سخن را با دقّت مى‏شنوند و بهترين آن را پيروى مى‏كنند، آنانند كه خداوند هدايتشان نموده و آنانند همان خردمندان.
تفسیر آیه:انسان بايد تحمّل شنيدن سخنان ديگران را داشته باشد و داراى سعه صدر باشد. «يستمعون القول...»
اسلام از طرح شدن سخنان ديگران دلهره‏اى ندارد. «يستمعون القول»
عقل، حجّت باطنى است و تقليد كوركورانه ممنوع است. «يستمعون القول فيتّبعون احسنه»
انتخاب احسن مورد توجّه قرآن است. «يتبعون احسنه»
كسانى حقّ شنيدن هر سخنى را دارند كه از نظر علمى و منطقى قدرت تشخيص احسن را داشته باشند. «يستمعون... فيتّبعون احسنه»
سخنى كه حُسن و خوبى ندارد، شايسته استماع و شنيدن نيست. «يستمعون القول فيتبعون احسنه»
به خوب بودن قانع نباشيم، بهتر بودن را دنبال كنيم. «يتّبعون احسنه»
انتخاب احسن بدون توفيق الهى ممكن نيست. «اولئك الّذين هداهم اللّه»
هدايت الهى را تنها كسانى دريافت مى‏كنند كه براى دست يابى به حقيقت وقت بگذارند و سخنان را گوش دهند. «اولئك الّذين هداهم اللّه»
كسانى كه چشم و گوش بسته مكتبى را مى‏پذيرند، در حقيقت عاقل نيستند. «اولوا الالباب»

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 20 از سوره مبارکه زمر
متن آیه:لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِّن فَوْقِهَا غُرَفٌ مَّبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ
معنی آیه:ولى كسانى كه از پروردگارشان پروا دارند، برايشان غرفه‏هايى (در بهشت) است كه بالاى آن غرفه‏ها، غرفه‏هاى ديگرى بنا شده و از زير آنها نهرها جارى است، (اين،) وعده‏ى الهى است و خداوند در وعده‏اش خلاف نمى‏كند.
تفسیر آیه:در بشارت و وعده‏هاى الهى خلافى نيست، ولى در هشدار و وعيدهاى خدا شايد عفو و لطفى پيش آيد و به آنها عمل نشود. «وعداللّه لايخلف اللّه الميعاد»

[مصباح]

"وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ" (آل عمران، 178)

آنها که کافر شدند ( وراه طغیان پیش گرفتند) تصور نکنند اگر به آنها مهلت می دهیم، به سودشان است! ما به آنها مهلت می دهیم فقط برای اینکه بر گناهان خود بیفزایند؛ و برای آنها عذاب خوار کننده ای (آماده شده) است.

----

قرآن واژه ی گمان نکنید را بارها خطاب به کفار و منافقین و افراد سست ایمان به کار برده و این به خاطر آن است که این افراد از واقع بینی و تحلیل درست محرومند. آنها آفرینش را بیهوده، شهادت را نابودی، دنیا را پایدار، عزت را در گرو تکیه به کفار و طول عمر خود را مایه ی خیر و برکت می پندارند که قرآن بر همه ی این پندارها قلم بطلان کشیده است.

در تاریخ می خوانیم که وقتی یزید امام حسین (علیه السلام) را به شهادت رساند، خاندان آن حضرت را همراه زینب کبری (علیها السلام) به اسارت شام بردند. یزید در مجلس خود با غرور تمام خطاب به حضرت زینب گفت :

دیدید که خدا با ماست !

حضرت در پاسخ او، این آیه را خواند و فرمود :

من تو را پست و کوچک و شایسته ی هرگونه تحقیر می دانم ! هر آنچه می خواهی انجام بده، ولی به خدا سوگند که نور خدا را نمی توانی خاموش کنی.

آری برای چنین افراد خوشگذرانی، عذاب خوارکننده آماده شده تا عزت خیالی و دنیایی آنان، با خواری و ذلت در آخرت همراه باشد.

------

پیام آیه :

1.کفر مانع شناخت حقیقت است : لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ

2.کوتاه یا بلند بودن عمر و زمان رفاه، به دست خداست : نُمْلِي لَهُمْ.... نُمْلِي لَهُمْ

3.همه ی انسان ها دنبال خیر هستند، لکن بعضی در مصداق اشتباه می کنند : لا يَحْسَبَنَّ... خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ

4.مهلت های الهی، نشانه ی محبوبیت نیست : لا يَحْسَبَنَّ... خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ

5.نعمت ها به شرطی سودمند هستند که در راه رشد و خیر قرار گیرند، نه شر و گناه

6. طول عمر مهم نیست، بهره از عمر مهم است.

امام سجاد (علیه السلام) در دعای مکار الاخلاق چنین می فرمایند : خدایا! اگر عمر من چراگاه شیطان خواهد شد، آن را کوتاه بگردان !

7.زود قضاوت نکنید، پایان کار و آخرت را نیز به حساب بیاورید : أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ.... وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ

8.رفاه و حاکمیت ستمگران، نشانه ی رضای خداوند از آنان نیست، چنانکه دلیلی بر سکوت ما در برابر آنان نمی باشد : أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ.... وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 22 از سوره مبارکه زمر

متن آیه:أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِّن رَّبِّهِ فَوَيْلٌ لِّلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكْرِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

معنی آیه:آيا كسى كه خداوند سينه‏اش را براى (پذيرش) اسلام گشاده است، پس او از طرف خداوند بر (فراز مركبى از) نور است (مثل كسى است كه در تنگناى تعصّب و لجاجت و غرور است؟ نه) پس واى بر آنان كه از سنگدلى ياد خدا نمى‏كنند. آنان در گمراهى آشكارند.

تفسیر آیه:مقتضاى ربوبيّت الهى هدايت افراد حقّ‏پذير و داراى سعه‏ى صدر است. «هو على نور من ربّه»

دين باورى و تسليم بودن در برابر حقّ، به روحى بلند نياز دارد كه هديه‏اى الهى است. «شرح اللّه صدره للاسلام»
کسى كه شرح صدر دارد، با نور الهى حقّ و باطل را تشخيص مى‏دهد. «هو على نور من ربّه»
قساوت قلب، مانع تابش نور الهى بر قلب است. «القاسية قلوبهم»
اهل تسليم، همگى يك هدف و يك راه دارند ولى منحرفان هر كدام هدفى دارند.
نور دل و سعه‏ى صدر از خداست. «شرح اللّه صدره للاسلام فهو على نور من ربّه» ولى گمراهى را خود انسان به وجود مى‏آورد. «للقاسية قلوبهم من ذكر اللّه»

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 23 از سوره مبارکه زمر
متن آیه:اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَمَن يُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ
معنی آیه:خداوند بهترين سخن را در قالب كتابى نازل كرد (كه آياتش) متشابه (و مشابه يكديگر است). از (تلاوت آيات) آن پوست كسانى كه از پروردگارشان مى‏ترسند به لرزه مى‏افتد، سپس (با ايمان و اُنس) به ياد خدا پوست‏ها و دل‏هاى آنان نرم و آرام مى‏شود، اين است هدايت خداوند كه هر كه را بخواهد به آن هدايت مى‏كند و هر كه را خداوند (به خاطر فسق و فسادش) گمراه نمايد، پس هيچ هدايت كننده‏اى براى او نيست.
تفسیر آیه:قرآن، بهترين گفتارهاست. «احسن الحديث» (زيرا صادق‏ترين سخن‏هاست، «و من أصدق من اللّه حديثا»(20) و حرف آخر و فصل الخطاب است. «فبأىّ حديث بعده يؤمنون»(21))
تمام آيات قرآن به يكديگر شباهت دارند و هيچ ناهماهنگى و تضادّى در آنها نيست. «متشابهاً»
خداترسى، در ظاهر جسم و بدنِ مؤمنان نمايان است و صورت آنان بيانگر سيرت آنان است. «تقشعرّ منه جلود الّذين يخشون ربّهم»
مؤمن، با شنيدن آيات عذاب خوف دارد، «تقشعرّ» و با شنيدن آيات رحمت اميدوار مى‏شود. «ثمّ تلين جلودهم»
قرآن، كتاب هدايت الهى است. «كتاباً... ذلك هدى اللّه»
خداوند، اسباب هدايت را براى همه فراهم كرده است، امّا تنها گروهى اين هدايت را مى‏پذيرند. «ذلك هدى اللّه... يهدى... يضلل»

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 38 از سوره مبارکه زمر

متن آیه:وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَفَرَأَيْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ

معنی آیه:و اگر (از مشركان) سؤال كنى: «چه كسى آسمان‏ها و زمين را آفريد؟» قطعاً خواهند گفت: «خدا» بگو: «پس آيا در آن چه از غير خدا مى‏خوانيد نظر و انديشه كرده‏ايد؟! (راستى) اگر خداوند نسبت به من ضررى را اراده كند آيا اين بت‏ها مى‏توانند آن ضرر را برطرف كنند، يا (اگر) خداوند براى من لطف و رحمتى را بخواهد، آيا آنها مى‏توانند مانع آن رحمت شوند؟» بگو: «خداوند براى من كافى است. اهل توكّل تنها بر او توكّل مى‏نمايند.»

تفسیر آیه:بت پرستان خالقيّت خداوند را قبول داشتند. (لكن براى بت‏ها نقش ربوبيّت و شفاعت را قائل بودند). «ليقولنّ اللَّه»

بت‏ها هيچ نقشى در برابر اراده‏ى خداوند ندارند. «هل هنّ كاشفات - هل هنّ مُمسِكات»
کسى لايق پرستش است كه قدرتِ رساندن سود و دفع زيان را داشته باشد. «هل هنّ كاشفات - هل هنّ مُمسِكات»
دفع ضرر مهم‏تر از جلب منفعت است. («كاشفات ضُرّ» قبل از «مُمسِكات رحمته» آمده است).
توكّل تنها بر خداوند جايز است. (كلمه‏ى «عليه» قبل از «يتوكّل» آمده كه بيانگر انحصار است).
خداوند از هر جهت پيامبرش را تكفّل و كفايت مى‏كند. «حَسْبى اللّه»(كلمه «حَسْبى» مطلق آمده كه شامل همه چيز مى‏شود).

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 49 از سوره مبارکه زمر

متن آیه:فَإِذَا مَسَّ الْإِنسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِّنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

معنی آیه:پس چون سختى و ضررى به انسان رسد ما را مى‏خواند، سپس همين كه از جانب خود نعمتى به او عطا كنيم گويد: «بر اساس علم و تدبيرم نعمت‏ها به من داده شده» (چنين نيست) بلكه آن نعمت وسيله‏ى آزمايش است، ولى بيشتر مردم نمى‏دانند.

تفسیر آیه:انسان به قدرى عاجز است كه به مجرّد رسيدن خطر فرياد مى‏زند. «مَسّ الانسان ضُرّ دَعانا»

تلخى‏ها، نتيجه‏ى عملكرد انسان و مايه‏ى آزمايش است، ولى نعمت‏ها لطف الهى است. «مسّ الانسان ضُرّ... خوّلناه نعمة منا»
فشارها و حوادث انسان را به ناتوانى خود معترف و فطرت خداجويى را در انسان بيدار و شكوفا مى‏كنند. «فاذا مسّ الانسان ضُرّ دعانا»
نيايش خالصانه سبب جلب رحمت خداست. «دعانا... خوّلناه نعمة»
رفاه و آسودگى، بستر غفلت و غرور است. «خوّلناه نعمة... انّما اوتيته على علمٍ»
انسان، موجودى ناسپاس است. «خوّلناه نعمة... انّما اوتيته على علمٍ»
آنچه مورد انتقاد است ناديده گرفتن لطف خداست، نه آنكه علم و دانش در رشد و توسعه زندگى بى‏اثر است. «قال انّما اوتيته»
بيشتر مردم نمى‏دانند كه نعمت‏ها و تلخى‏ها وسيله آزمايش هستند تا سپاسگزار و ناسپاس از هم شناخته شوند. «بل هى فتنة ولكن اكثرهم لا يعلمون»

[شهیدطیبه واعظی]

آيه شماره 53 از سوره مبارکه زمر
متن آیه:قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
معنی آیه:بگو: «اى بندگان من كه بر نفس خويش اسراف (و ستم) كرده‏ايد! از رحمت خداوند مأيوس نشويد، همانا خداوند همه‏ى گناهان را مى‏بخشد، زيرا كه او بسيار آمرزنده و مهربان است.»
تفسیر آیه:در تمام كلمات اين آيه لطف و مهر الهى نهفته است:
1. پيام بشارت را رسول خدا صريحاً اعلام كند. «قل»
2. خداوند انسان را مخاطب قرار داده است. «يا»
3. خداوند همه را بنده‏ى خود و لايق دريافت رحمتش دانسته است. «عبادى»
4. گناهكاران بر خود ستم كرده‏اند و به خدا ضررى نرسانده‏اند. «اسرفوا على انفسهم»
5. يأس از رحمت، حرام است. «لا تقنطوا»
6. رحمت او محدود نيست. «رحمة اللّه» («رحمة اللّه» به جاى «رحمتى» رمز جامعيّت رحمت است، چون لفظ «اللّه» جامع‏ترين اسم اوست).
7. وعده‏ى رحمت قطعى است. «انّ اللّه»
8. كار خداوند بخشش دائمى است. «يغفر»
9. خداوند همه‏ى گناهان را مى‏بخشد. «الذنوب»
10. خداوند بر بخشش همه‏ى گناهان تأكيد دارد. «جميعاً»
11. خدا بسيار بخشنده و رحيم است. «انّه هو الغفور الرحيم»