شرایط نماز خواندن برای بیماران ،ناتوانان جسمی،جانبازان عزیز

[nafas]

برادران مسلمان! بدانید که از بزرگترين نعمتهاي الهي سلامتی وعافيت است، سلامتي دين وبدن، دنيا و آخرت.

هر چند الله بدون درخواست به بندگان خود سلامتي مي‌دهد امّا بايد با دعا كردن هم عافيت دين و آخرت خود را بخواهد وهم باعث بقاي آن تا آخر عمر باشند، تا مبادا در طول زندگي اين عافيت از بين برود وعاقبت انسان با بي‌دينی وذلت دنيا وآخرت همراه باشد.



بدانید نماز از شخص بیمار ساقط نمی شود وبايد عمل طهارت را با آب انجام دهد. در نتيجه براي رفع حدث أصغر وضوء گرفته، وجهت رفع حدث أكبر غسل مي كند. واگر بعلت عجز، ويا ترس از بيشتر شدن بيماري، ويا خوف از تاخیر بهبودي نمي توانست با آب طهارت بگيرد، پس بايد تيمم كند.
كيفيت تيمم به اين صورت است كه با كف دستهاي خود بر زمين طاهر يكبار ضربه زده، وبا آن همه صورت خود را مسح كند، وسپس كف وپشت دستهايش را با يكديگر مسح كند.


اگر شخص از طهارت خودش عاجز بود، پس بايد شخص ديگري او را وضوء ويا تيمم دهد. اگر در قسمتهائي از اعضاي طهارت زخم وجرح وجود داشت، آن را با آب مي شويد.

واگر شستن با آب باعث وخامت زخم شود، بايد دست خود را با آب تركرده، وبا آن روي زخم مسح كند. واگر مسح كردن نيز باعث عفونت زخم مي شد، پس بايد تيمم كند. اگر در بعضي از اعضاي طهارت شكستگي وجود داشت، ومحل اين شكستگي با گچ ويا پارچه پوشيده شده بود، بايد به جاي شستن اين اماكن، آن را با آب مسح كند، وهيچ احتياجي به تيمم نيست. چون مسح جاي شستن را مي گيرد. شخص مي تواند بر ديوار ويا هرچيز طاهر ديگري كه بر آن گرد نشسته است تيمم كند. واگر ديوار بوسيله چيزي همانند رنگ كه از جنس زمين نيست پوشيده شده باشد، نمي توان بر آن تيمم كرد، مگر اينكه برآن گرد نشسته باشد. اگر تيمم گرفتن بر زمين، ديوار، ويا هر چيز ديگري كه بر آن گرد نشسته است غيرممكن بود، ميتوان خاك را در ظرف ويا دستمالي نگهداري كرده، وبا آن تيمم نمود. در صورتي كه شخص براي اداي نماز تيمم نموده وتا نماز بعدي بر اين طهارت باقي بماند، مي تواند به همين تيمم اكتفا نموده ونماز بعدي را نيز به همين تيمم ادا كند، واحتياجي به تيمم دوباره ندارد. چون او هنوز بر طهارت خود باقي بوده، واين طهارت باطل نشده است.


برشخص بيمار واجب است كه بدن خود را از نجاست طاهر كند.

واگر بر انجام طهارت توانائي نداشت، به همان حالت نماز مي خواند ونمازش صحيح بوده واحتياجي به اعاده آن نيست. برمريض واجب است كه با لباسي طاهر نماز بخواند. ودر صورت نجاست لباسش بايد آنرا شسته و يا با لباس طاهري عوض كند. و اگر اين أمر نيز امكان نداشت به همان حالت نماز مي خواند، ونماز او صحيح بوده واحتياجي به إعاده آن نيست.

شخص بيمار بايد در مكان طاهري نماز بخواند.

ودر صورت نجاست اين مكان يا شي بايد آنجا را شسته، ويا آن شي را با شي طاهر ديگري عوض كند. يا اينكه بايد بر آن، دستمال، وياشيئ طاهر ديگري فرش كرد.
واگر اين امور امكان نداشت، به همان صورت نماز مي خواند، ونماز او هيچ اشكالي ندارد، واحتياجي به اعاده نماز نيست.


شخص بيمار نمي تواند به دليل عجز از طهارت، نماز خود را از وقت محدد آن عقب بياندازد.

بلكه بقدر امكان طهارت گرفته ونماز را در وقت خود أدا ميكند. حتي اگر در بدن، لباس، ومكان نمازش نجاستي باشد كه قادر به زودودن آن نيست.



اگر كسي بعذر بيماري وامثال آن نتوانست نماز فرض را، ايستاده بخواند، جايز است ‌كه نشسته آن را بخواند، واگر نشسته نيز نتوانست آن را بخواند، بر پهلو خوابيده وآن را بخواند وبا اشاره ‌ركوع وسجود را بجاي آورد وبراي سجده بيشتر از ركوع خم شود، چون

الله فرموده است‌: { فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ } [النساء: 103]

«در همه احوال بر ذكر الله مداومت داشته باشيد، ايستاده ونشسته وبر پهلو خوابيده‌..».



از عمران بن حصين رضی الله عنه روايت است كه فرموده است‌:من به بيماري بواسير مبتلا بودم‌، درباره نماز از پيامبر صلي الله عليه وسلم سوال ‌كردم‌، فرمود:«‌صل قائما فإن لم تستطع فقاعدا، فإن لم تستطع فعلى جنبك» به روايت همه محدثين جز مسلم‌. ونسائي بدان افزوده است‌:«فإن لم تستطع فمستلقيا {لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا } [البقرة: 286]

« ‌ايستاده نماز بخوان‌، چون نتوانستي نشسته بخوان‌، چون نتوانستي بر پهلو بخوان‌، چون نتوانستي بر پشت خوابيده‌، بخوان‌«، «الله بقدر وسع وتوانايي هركس‌ وي را مكلف می‌سازد»‌. از جابر رضی الله عنه روايت است كه‌:پيامبر صلي الله عليه وسلم از يك بيماري عيادت می‌كرد وديد كه او بر روي بالشي نماز می‌خواند، پيامبر صلي الله عليه وسلم بالش را دور انداخت وفرمود:

«صل على الارض إن استطعت، وإلا فأومئ إيماء واجعل سجودك أخفض من ركوعك» ‌بيهقي آن را روايت كرده وابوحاتم وقف آن را تصحيح ‌كرده است‌. «‌بر روي زمين (‌نشسته‌) اگر می‌تواني نماز بخوان در غير آنصورت با ايماء واشاره‌، نماز بخوان‌، ‌كه براي سجده‌، بيشتر از ركوع خم شو»‌.


آنچه ‌كه معيار عدم استطاعت می‌باشد، عبارت است از مشقت يا ترس ونگراني وزياد شدن بيماري يا دير خواب شدن آن يا نگراني از سرگيجه‌. اگر كسي نتوانست ايستاده نماز بخواند، چهار زانو نشسته وآن را بخواند.



ادامه دارد..

[nafas]

اگر كسي نتوانست ايستاده يا نشسته نماز بخواند، بر پهلوي راست خوابيده وآن را بخواند، واگر نتوانست‌، بر پشت بخوابد وبقدر امكان پاهايش را به طرف قبله دراز بكشد.

ابن المنذر اين‌ كيفيت را انتخاب‌ كرده است‌. بر بيمار واجب است كه در نماز خود، ركوع وسجود كند. ودر صورت عدم توانائي، اين اعمال را با حركت واشاره سرش انجام ميدهد، كه در حالت سجود، سرخود را پائينتر از حالت ركوع قرار مي دهد. واگر شخص مي توانست ركوع كند واز سجود عاجز بود، در هنگام ركوع، ركوع خود را انجام داده، ودر هنگام سجود با سر خود به سجود اشاره مي كند، ودر صورتيكه شخص مي توانست به سجود برود، اما از ركوع عاجز بود، در هنگام سجود، سجده كرده، ودر هنگام ركوع با سر خود به ركوع اشاره مي كند.
واگر اشاره كردن به سر نيز در هنگام ركوع وسجود برايش غير ممكن بود، با چشمان خود به اين اعمال اشاره مي كند.

پس براي ركوع كمي چشمان خود را بر هم گذاشته، وبراي سجود چشمان خود را بيشتر مي بندد.

***واما اشاره كردن با انگشتان دست در هنگام سجود وركوع كه برخي از بيماران آنرا انجام مي دهند، هرگز صحيح نبوده، ودر كتاب وسنت هيچ اصل ونشاني از آن نمي شناسيم. ***وأهل علم نيز بدان اشاره اي نكرده اند.


واگر اشاره كردن به سر وچشم نيز براي بيمار امكان نداشت، به قلب خود نماز مي خواند. در نتيجه تكبير گفته وآيات را قرائت مي كند، وسجود، ركوع، قيام وقعود (نشستن) را به قلب خود نيت مي كند.

بر شخص بيمار واجب است كه همه نمازها را در اوقات محدد خود بخواند، وهمه واجبات آن را تا حد استطاعت انجام دهد. واگر به جاي آوردن نمازها در وقت مكتوب آن برايش با مشقت همراه بود، ميتواند بين نمازهاي ظهر وعصر، وهم چنين مغرب وعشاء جمع بسته واين نمازها را به صورت جمع بخواند.


در نتيجه اين نمازها يا بصورت ((جمع تقديم)) خوانده مي شوند، يعني نماز عصر را پس از نماز ظهر ودر وقت نماز ظهر، ونماز عشاء را پس از نماز مغرب، ودر وقت نماز مغرب أدا مي كند. ويا اينكه اين نماز ها را بصورت ((جمع تأخير)) مي خواند. يعني نماز ظهر را قبل از نماز عصر، ودر وقت نماز عصر، ونماز مغرب را قبل از نماز عشاء، ودر وقت نماز عشاء به جاي مي آورد. وبايد شخص ببيند كه كداميك از اين حالات جمع براي او راحت تر مي باشد. اما نماز صبح را نمي توان به صورت جمع با نمازهاي ديگر خواند. در صورتيكه شخص بيمار مسافر بوده وبراي معالجه به ديار ديگري غير از شهر خود مسافرت كرده باشد، بايد نمازهاي چهار ركعتي را به صورت ((قصر)) بخواند. يعني نمازهاي ظهر، ‌عصر، وعشاء را به جاي چهار ركعت، دو ركعت أدا مي كند، تا اينكه به شهر خود باز گردد. حال خواه اين سفر طولاني ويا كوتاه باشد.

همچنان بر پزشکان وپرستاران بیماران در بیمارستان ها لازم است بیماران را از اوقات نماز ها وجهت قبله آگاه سازند ودر عمل وضو یا تیمم با آنان همکاری نمایند زیرا مساله نماز مهمتراز هر چیز دیگری است وهمان طور که دارو را به بیماران در اوقات معین تقدیم می نمایند

در مورد نماز نیز باید توجه جدی داشته باشند واین خود همکاری در نیکی است چنانکه الله دستور میدهد: { وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ } [المائدة: 2]«در راه نیکی وپرهیزگاری همدیگر را یاری وپشتیبانی نمایید، وهمدیگر را در راه تجاوز وستمکاری یاری وپشتیبانی نکنید.».