حسادت،تمناي سلب نعمت است از ديگري كه به صلاح او باشد،يعني حسود دوست دارد نعمتها از طرف مقابل گرفته شود،خواه آن نعمت به حسود برسد! يا نرسد.
حضرت اميرالمؤمنين علي(علیه السلام) در اين باره ميفرمايد:«منشأ و ريشه رزايل حسادت است».1
البته يك حالتي هم نزديك به حسادت وجود دارد، كه پسنديده و مايه ترقّي و پيشرفت است،و آن حالت غبطه است.
امام صادق(علیه السلام) ميفرمايند:«به راستي مؤمن غبطه ميخورد،ولي حسادت نميورزد اما منافق حسادت ميورزد و غبطه نميخورد».2
راستي ميدانيد نخستين حسدي كه از سوي انسان در روي زمين صورت گرفت چه زماني بود؟ كه بود؟براي چه بود؟ و نتيجهاش چه شد؟
نخستين حسد،حسادت قابيل نسبت به برادرش هابيل بود،آن هم به جهت اينكه خداوند قرباني هابيل را پذيرفت ولي قرباني قابيل را نپذيرفت،و اين موضوع براي قابيل انگيزهاي براي كشتن برادرش شد.
«و اتل نبأ ابني آدم بالحقّ اذا قرّباً قرباناً…».(سوره مائده،آيه 27)
در اين آيه كريمه داستان حسادت قابيل نسبت به هابيل بيان شده است. در قرآن نمونههايي از اين قبيل ذكر شده است.مانند:داستان برادران يوسف،پسر نوح، هابيل و قابيل .
نشانههاي حسد
1.ناراحتي از رسيدن نعمت به ديگري، بدون نشان دادن عكس العمل.
2.غيبت و عيب جويي.
3.دشمني،عداوت و كارشكني.
4.بيمهري يا قطع رابطه از شخص،و پنهان كردن صفات برجسته او به طوري كه حتي نميخواهد سخني از او بشنود.
آثار حسد
الف: آثار اجتماعي
1.نابسامانيهاي اجتماعي
حسود تمام يا بيشتر نيرو و انرژي بدني و فكري خود را صرف حسادت ميكند، لذا اين كار منشأ نابسامانيهاي اجتماعي است.
قرآن مجيد ميفرمايد:و كساني كه بعد از آنها آمدند،ميگويند:پروردگارا ما و برادرانمان را كه در ايمان به ما پيشي گرفتند بيامرز و در دلهايمان كينه و حسدي نسبت به مؤمنان قرار مده…(سوره حشر،آيه 10)
2.قتلها و جنايتها:چنان كه در داستان هابيل و قابيل ملاحظه كرديد.
3.از بين رفتن دوستيها.
4.عقب ماندگي اجتماعي؛اشخاص حسود و تنگ نظر ميكوشند ديگران را به عقب بكشند.
5.هرج و مرج،پيامبر اكرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) حسد را به بيماري بزرگ امتها تشبيه كرده و ميفرمايند:«…در اثر اختلاف و نفاق و حسد نسبت به يكديگر،سرانجام به ظلم و ستم و سپس به هرج و مرج مبتلا ميشوند».3
ب: آثار معنوي حسد
1.نابود كننده ايمان، 2.آفت دين، 3.نابود كننده نيكيها، 4.رسيدن به كفر و تفكرات كفر آميز، 5.غيبت، 6. حسرت زياد،(گناه زياد)، 7.حجاب ضخيمي در برابر شناخت حقايق ميافكند، 8.مانع رشد و تعالي ـ روحي فكري،معنوي خانوادگي و اجتماعي ميگردد.
ج: آثار جسماني حسد
افراد حسود معمولاً افرادي رنجور،حساس،عصبي،پرخاشگر و افسرده ميباشند.دستگاههاي مختلف بدن تحت تأثير اين حالت روحي دچار بيماري ميگردد.
حضرت علي(علیه السلام) ميفرمايد:«شگفتا كه حسودان از سلامتي خود غافل ماندهاند».4
د: آثار اخروي حسد
1.بدون حساب به جهنم ميرود، 2.بدبختي و شقاوت دنيا و آخرت
ويژگيهاي حسود
1.دشمن خير و طالب شر است، 2.خواهان زوال نعمت از ديگران،3.به بدي گرايش دارد، 4.منافق است، 5.غيبت،شماتت و تملّق ميكند،قرآن كريم ميفرمايد:«انّ تصبك حسنة تسؤهم و إن تصبك مصيبة…».(سوره توبه،آيه 50) ، 6.در حال خوشي ديگران غمگين است، 7.رفيق بدي است،8.دشمن نعمتهاي خدا است، 9.به خود ظلم ميكند،10.زود عصباني ميشود.
1.غررالحكم،5242.
2.اصول كافي،2،307.
3.المحجة البيضاء،5،326.
4.غررالحكم،1803.