احادیث روزانه(شرط ورود=تفکر در احادیث)

[شهیدطیبه واعظی]

هرکس چهل حديث حفظ کند . .

در روايت آمده است: "هرکس چهل حديث حفظ کند، خداوند وي را فقيه محشور مي‌کند". آيا اگر حافظ عامل به احاديث نبود، باز هم جزء فقها محشور مي‌شود يا بايد عامل باشد؟ کلام علامه طباطبايي که فرمود" عامل بودن شرط نيست" چيست؟ آيا تقوا در حديث، شرط فقيه محشور شدن است؟


در مورد حفظ چهل حديث هم از پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم روايت وجود دارد و هم از برخي ائمه ديگر عليه السّلام[sup]1[/sup] .

البته اين احاديث در برخي از کلمات و واژه‌ها با يکديگر اختلاف دارند. علامه مجلسي در بحار الانوار نقل کرده است که پيامبر اسلام صلّي الله عليه و آله و سلّم فرمود: "هرکس چهل حديث براي امت من حفظ کند، تا از آن بهره ببرند، خداوند روز قيامت او را در شمار فقيهان و عالمان برمي‌انگيزد".[sup]2[/sup]

بي‌ترديد پيام اصلي اين حديث تشويق و ترغيب به حفظ احاديث پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل‌بيت است. هرکس چهل حديث از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ و اهل‌بيت عليه السّلام حفظ کند، به همان اندازه با معارف پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل‌بيت آشنا شده است و آشنايي با معارف اهل‌بيت موجب تأمين سعادت دنيا و آخرت مي‌شود. حال بايد بررسي نمود که مقصود از حفظ حديث در اين روايات چيست؟ مرحوم علامه مجلسي چند احتمال بيان کرده است:

احتمال اول آن است که به تدوين حديث بپردازد تا ديگران از آن استفاده نمايند.

احتمال دوم آن است که احاديث را حفظ کند که از بين نرود و به ديگران گزارش دهد؛ حال حفظ اين حديث در قلب باشد و يا به صورت نوشتن.

احتمال سوم آن است که انسان حديث را حفظ کند و پيرامون آن تفکر کند و بدان عمل کند و با آن احکام را استنباط کند.

عبارت "خداوند او را فقيه و عالم محشور مي‌‌کند" نيز ناظر به همين احتمال مي‌باشد.

حديث ديگري از پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم نيز همين احتمال را تأييد مي‌کند.[sup]3[/sup]

اگر مقصود از حفظ حديث، احتمال اول و دوم باشد، لازم نيست انسان خود عامل به آن باشد، زيرا در اين دو احتمال هدف آن است که احاديث پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم و ائمه عليه السّلام حفظ شود و به ديگران انتقال يابد. البته اگر کسي درصدد کسب ثواب بيشتري است، بايد عامل به آن باشد، زيرا حفظ احاديث، مراتبي دارد و ثواب اين عمل نيز به حساب آن مراتب، تفاوت پيدا مي‌کند.[sup]4[/sup]

اگر مقصود از حفظ حديث احتمال سوم باشد، بي‌ترديد عامل بودن به احاديث شرط است، زيرا اگر کسي خود عامل به احاديث نباشد، با فلسفه حفظ حديث که عمل به آن و استنباط احکام است، منافات دارد.

گرچه در روايت مورد بحث يکي از شرايط حفظ حديث تقوا شمرده نشده، ولي رعايت تقواي الهي بنابر هر سه احتمال لازم است، زيرا روايات ديگر و آموزه‌هاي ديني رعايت تقواي الهي را در همه ابعاد زندگي لازم مي‌داند. بدون شک، کسي که مي‌خواهد با حفظ حديث، با فقيهان محشور گردد، بايد تقوا داشته باشد.

● چگونه ممکن است کسي در زمره فقهاي دين در قيامت محشور شود و از ويژگي شاخص و صفت بارز فقيهان که همان رعايت تقواي الهي و پايبندي به حدود و دستورات شريعت نوراني است بي‌نصيب باشد؟

با تحقيقاتي که انجام شد، به مبناي مرحوم علامه طباطبايي در خصوص اين که در حفظ حديث، عامل بودن شرط نيست، دست نيافتيم. لطفاً در پرسش‌هاي بعد منبع ديدگاه ايشان را بيان نماييد تا مورد بررسي قرار گيرد.

اگر مرحوم علامه طباطبائي چنين سخني را فرموده باشد شايد مرادشان اين باشد که در خود حفظ چهل حديث اثر و خاصيتي است که موجب مي‌گردد انسان در روز قيامت فقيه و عالم دين‌شناس محشور گردد. البته اين اثر و ويژگي به صورت زمينه و اقتضا است يعني چنين فردي اگر ساير شرايط براي محشور شدن به صورت فقيه را داشته باشد و موانع موجود بر سر اين امر را برطرف سازد، در قيامت به صورت فقيه محشور مي‌گردد. منظور از شرط نبودن عمل به اين احاديث در صورت ثبوت آن اين نيست که عمل به شرائط کلي و اساسي مثل تقوا و عمل به واجبات و پرهيز از محرمات نيز شرط نيست، بلکه عمل به خود اين روايات شرط محشور شدن در صف فقها و عالمان دين نمي‌باشد.

---

1. بحار الانوار، ج 2، ص 153.

2. همان، ص 156؛ چهل حدیث امام خمینی، ص 1.

3. بحار الانوار، ج 2، ص 154 ـ 156.

4. بحار الانوار، ج 2، ص 157

[Night_World]

به نام خدا

امام علي (علیه السلام) :

إيّاكَ أن تُكرِّرَ العَتبَ ؛ فإنّ ذلكَ يُغري بالذَّنبِ ، و يُهَوِّنُ العَتبَ . ( غررالحكم، 3748)

از سرزنش كردنهاى مكرّر بپرهيز؛ زيرا اين كار شخص را بر انجام گناه جرى مى كند و سرزنش را بى ارزش مى سازد.

[شهیدطیبه واعظی]

امام رضا(علیه السلام): لا يعدم المـرء دائره السـوء مع نکث الصفقه , و لا يعدم تعجيل العقــوبه مع ادراء البغى.( بحارالانوار,ج78,ص349) : آدمى نمى تـواند از گردابهاى گرفتارى با پيمان شکنى رهايى يابد ؛ و از چنگال عقـوبت رهـايـى نـدارد کسـى که بـا حيله به ستمگـرى مـى پــردازد.

[ali.khm]

امام حسین(علیه السلام) :
« مَن عَبَدَ اللهَ حَقَّ عِبادَتِهِ آتاهُ اللهُ فَوقَ أمانِیهِ وَ کفایتِهِ »
هر که خدا را ، آن‌گونه که سزاوار اوست ، بندگی کند ، خداوند بیش از آرزوها و کفایتش به او عطا کند.
(بحار الأنوار، ج 71، ص 183)
[/font]


امام حسين عليه ‏السلام :
إنَّ حَوائِجَ النّاسِ اِلَيكُم مِن نِعَمِ اللّه‏ِ عَلَيكُم فَلاتَمَلُّوا النِّعَمَ ؛
نياز مردم به شما از نعمت هاى خدا بر شما است ؛ از اين نعمت افسرده و بيزار نباشيد .


امام حسين عليه ‏السلام :
لاتَقولُوا بِألسِنَتِكُم ما يَنقُصُ عَن قَدرِ كُم ؛
چيزى را بر زبان نياوريد كه از ارزش شما بكاهد .

امام حسين عليه ‏السلام :
بادِروا بِصِحَّةِ الأجسامِ في مُدَّةِ الأعمارِ ؛
در مدّت عمر ، در حفظ سلامت تن بكوشيد .

[font=B Nazanin]
از سایت بیتوته beytoote.com

[شهیدطیبه واعظی]

امام علي (علیه السلام) : إيّاكَ أن تُكرِّرَ العَتبَ ؛ فإنّ ذلكَ يُغري بالذَّنبِ ، و يُهَوِّنُ العَتبَ . ( غررالحكم، 3748): از سرزنش كردنهاى مكرّر بپرهيز؛ زيرا اين كار شخص را بر انجام گناه جرى مى كند و سرزنش را بى ارزش مى سازد.

[Night_World]

به نام خدا

امام جواد (علیه السلام) :

ثلاث من کن فيه لم يندم : ترک العجلة ، و المشورة ، و التوکل علي الله عند العزم (مسند الامام الجواد ، ص 247)

سه چيز است که هر کس آن را مراعات کند ، پشيمان نگردد : اجتناب از عجله ، مشورت کردن و توکل بر خدا در هنگام تصميم گيري .

[ali.khm]

امام علی علیه السلام در حدیثی گهربار نه چیز زشتی را که وجود و بروز آن در نه گروه قبیح است را بیان فرموده‌اند.
مشرق- امیرالمومنین امام علی علیه السلام فرمودند: نُه چيز زشت است، اما از نه گروه زشت‏‌تر: درماندگى و ناتوانى از دولتمردان؛ بخل از ثروتمندان؛ زود خشمى از دانشمندان؛ حركات بچگانه از ميانسالان؛ جدايى حاكمان از مردم؛ دروغ از قاضيان؛ بيمارى كهنه از پزشكان؛ بدزبانى از زنان؛ و سختگيرى و ستمگرى از قدرت‌مندان.


متن حدیث:

تِسعَةُ اَشياءَ قَبيحةٌ وَ هِىَ مِن تِسعَةِ اَنفُسٍ اَقبَحُ مِنها مِن غَيرِهِم: ضيقُ الذَّرعِ مِنَ الـمُلوكِ وَ البُخلُ مِنَ الغنياءِ وَ سُرعَةُ الغَضَبِ مِنَ العُلَماءِ وَ الصِّبا مِنَ الكُهولِ وَ القَطيعَةُ مِنَ الرُّؤوسِ وَ الكِذبُ مِنَ الـقُضاةِ وَ الزَّمانَةُ مِنَ الطِبّاءِ وَ البَذاءُ مِنَ النِّساءِ وَ الطَّيشُ مِن ذَوِى السُّلطانِ؛


«دعائم الإسلام،جلد 1، صفحه83»


حدیث روز از سایت وعده صادق alvadossadegh.com
[/b]

[mahdy30na]

امام علی (ع ) :
بنی آدم چقدر نادان است !
اکنون خود را تباه میکند در حالی که نگران آینده است
و در آینده به افسوس گذشته خود اشک میریزد !

[Night_World]

به نام خدا

رسولُ اللّه ِ (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ـ لَمّا نَزلتْ آيةُ المُباهَلة:

تعالَوا نَدْعُ أبناءنا و أبناءكم ... و أخذَ بيدِ عليٍّ و فاطمةَ و الحسنِ و الحسينِ عليهم السلام ـ : هؤلاءِ أهْلي(ميزان الحکمه،ج 2،ص 76)

پيامبر خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) ـ وقتى آيه مباهله: «بياييد ما فرزندانمان و شما فرزندانتان ... را حاضر آوريم» نازل شد و پس از آن كه دست على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام را گرفت ـ فرمود : اينان خانواده منند.

[ali.khm]

مشرق- امیرالمومنین امام على عليه‏ السلام فرمودند: شيعيان ما كسانى هستند كه؛
در راه ولايت ما بذل و بخشش مى‏‌كنند.
در راه دوستى ما به يكديگر محبت مى‏‌نمايند.
در راه زنده نگه داشتن امر و مكتب ما به ديدار هم می‌روند.
چون خشميگين شوند، ظلم نمى‌‏كنند.
چون راضى شوند، زياده روى نمی‌كنند.
براى همسايگانشان مايه بركت هستند.
و نسبت به هم‏نشينان خود در صلح و آرامش اند.

متن حدیث:

شيعَتُنَا المُتَباذِلونَ فى وِلايَتِنا، اَلمُتَحابّونَ فى مَوَدَّتِنا اَلمُتَزاوِرونَ فى اِحياءِ اَمرِنا اَلَّذينَ اِن غَضِبوا لَم يَظلِموا وَ اِن رَضوا لَم يُسرِفوا، بَرَكَةٌ عَلى مَن جاوَروا سِلمٌ لِمَن خالَطوا؛


«اصول كافى،جلد 2، صفحه 236»


حدیث روز از سایت وعده صادق alvadossadegh.com

[Night_World]

به نام خدا

امام رضا (علیه السلام) :

لاتدعوا العمـل الصالـح و الاجتهاد : فى العباده اتکالا على حب آل محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و لا تدعوا حب آل محمـد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) لامرهـم اتکـالا علـى العبـاده فـانـه لايقـبل احـدهـمـا دون الاخر.( بحار الانوار،ج 78،ص 348)

مبادا اعمال نيک را به اتکاى دوستى آل محمد رها کنيد و مبادا دوستى آل محمد را به اتکاى اعمال صالح از دست بدهيد. زيرا هيچ کدام از ايـن دو به تنهايى پذيرفته نمى شود.