عقلانیت وعروه الوثقی

[aliabad]

بنام خدا
برای کشف حقایق دین کلا چهار حجت وجودارد.قرآن-روایات- اجماع و عقل.
در امور نظری یا بنیادین مهمترین حجت عقل است ودرامور عملی یا احکام هرچهار حجت مورد استفاده قرار میگیرد.
قرآن را کتاب صامت وروایات را کتاب ناطق می نامند واین دوبراساس حدیث ثقلین جدا ناپذیرند وریشه وحیانی دارند اما اجماع وعقل که اولی اراده جمعی ودومی فردی است ریشه زمینی دارد .آنچه ثابت است ولایتغیر دوتای اولی است وآنچه پویا ومتحرک است دوتای آخری است .بنابراین مفاد کتاب خدا وروایات صحیح (میزان الحکمه) پس از قطع وحی وغیبت امام عصر مسدود ولایتغیر است وآنچه موجب پویائی در دریافت های دینی وغیر دینی میشود عقل فردی وجمعی است وتمامی پیشرفتهای بشر درسایه همین دو حجت پویاست وجامعه ای پویاست که عقلانیت پویا داشته باشد .
عروه الوثقی یا محکمترین ریسمان همان دو مورد اول است که ازآسمان آویزان است ومایه نجات انسان .اما با عقلانیت میتوان از این ریسمان آسمانی بالا رفت وتا بی نهایت ادامه داد قطعا تعطیلی عقلانیت مارا درهمان اول راه باز میدارد وجمود وتحجر را نصیب ما میکند . باید باستقبال هر پدیده جدیدی رفت وآنرا آزمود وبا عروه الوثقی انطباق داد. این ما هستیم که حقایق عالم را چه در برون ویا دردرون کتاب صامت وناطق کشف میکنیم والا بدون پویائی نتیجه ای بدست نمیاید. دو حجت اولی هدیه آسمانی خداوند ودو حجت بعدی ارمغان زمینی خداوند به انسان است .

[aliabad]

بنام خدا
سلام وشب بخیر
1- موافقید که همه ی مراتب ترتیب دارند و در طول عقل کل قرار می گیرند؟ یعنی هستی و ماهیت خود را از عقل کل می گیرند؟ بله

2- آیا عقلی بجز عقل کل می تواند به همه ی حقایق متناهی و نامتناهی و به همه ی جوانب یک امر مسلط می شود و هیچ خطایی وجود ندارد؟خیر
3- دو مرتبه ی آخری که نام بردید به تنهایی می توانند حوائج و حقایقی که بشر به دنبالش هست رو نمایان کنند؟(یا به پیش ماده ها و ابزارهایی نیاز دارند؟)
این سوال را دقیقا نفهمیدم اما پاسخش خیر حتما نیاز دارد

[m.hossein]

- دو مرتبه ی آخری(عقل فردی و جمعی) که نام بردید به تنهایی می توانند نیاز و حقایقی که بشر به دنبالش هست رو به طور تمام و کمال دریافت کند؟(یا به پیش ماده ها و ابزارهایی نیاز دارند؟)(بعبارتی عقل ناقصه؟)

بعنوان مثال اسناد مکتوب یا حواس یا پدیده های اطراف همگی و... و همچنین علوم منطق و سخنان عقل کل پیش ماده و ابزار هستن

- فرمودید همه ی عقول در طول عقل کل قرار می گیرند و همه ی عقول بجز عقل کل و معصوم {به اراده ی خدا} دچار خطا می شوند
پس
1- می توان گفت این عقول بیهوده گویی درشان راه ندارد؟
2- می توان گفت دستورات عقل کل و معصوم ناسخ دستورات تمام عقول است؟
3- پس قبول دارید عقل انسان ها برای بسیاری از امور نقص و اشتباه می کنه؟

[aliabad]

بنام خدا
سلام وشب بخیر
مگر بنده در پستم خلاف این امر را نوشته ام که میپرسید ؟ معلوم است که عقل فردی وجمعی قادر به همه امور نیست بویژه برای امور عملی(احکام)
ضمنا حکما فرموده اند
کلما حکم به العقل حکم به الشرع وبالعکس
بنابراین بند دوم نتیجه گیری غلط است چون ممکن است منطبق باشد

[m.hossein]

نقل قول: کلما حکم به العقل حکم به الشرع وبالعکس

نقل قول:مقصود کل ما حکم به العقل حکم به الشرع و کل حکم به الشرع حکم بالعقل، که در عبارات فقها آمده است، این است که در احکام دینی رمزی و حکمتی وجو
د دارد که اگر آن
حکمت بر عقل عرضه شود عقل هم تصدیق و تأیید می کند ولو هنوز عقل درباره این حکم به نتیجه قطعی نرسیده است.
همین اساس استاد مطهری معتقد است عقل در مواردی میتواند اکتشاف کننده ی قانون دینی باشد و هم می تواند یک قانون عام و مطلقی را تخصیص و تقیید بزند و هم می تواند قانونی را تعمیم بدهد و هم می تواند در استنباط از سایر منابع و مدارک مددکار خوبی باشد.

- من فی المجلس میگم عقلم بهم حکم می کنه لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام
من چون دانشجوم و فردا امتحان دارم و اگر امتحان رد شم ضرر بزرگی بهم می خوره پس روزه نمی گیرم چون خدا گفته لا ضرر
عقلم اینو می گه
یا میگم قصاص جلوه ی بدی داره و با عقل نمیخونه

آیا منظور از عقل اینجا عقلی نیست که ابزار درست و قواعد منطقی و علم کافی داشته باشه؟ ینی عقل ناطق؟ اگر منظور عقل ناطق نیست پس علت وجود چندین تفسیر متضاد چیست؟(چون حقیقت که بالاخره یکی هست)

2- می توان گفت دستورات عقل کل و معصوم ناسخ دستورات تمام عقول است؟
قبول ندارید اگر دستوری از خداوند برسد و عقل ما توانایی درک آن را نداشته باشد باید دستور خدا را بپذیریم؟
آیا عقل شما نمی گه باید از عقل کل تبعیت کرد؟

[Islam]

بسم تعالی

ان چهار موردی که گفتید ، راه های استخراج فروع دین هستند. یعنی راه های استخراج احکام و نه حقایق دین!

یک فردی بدون بودن زیر سایه ی قران و احادیث چگونه می تواند مثلا با عقلانیت یا اجماع به توحید برسد؟ دور هم جمع شوند و بگویند مثلا خدا فلان جور است و با هم اجماع کنند؟!! و این شود دین آن ها! یک عده با همین اجماع ها بت پرست شدند!

علاوه بر این حتی اجماع برای احکام هم باید زیر سایه ی قران و احادیث باشد.

مثلا قران وامام معصوم در مورد یک موضوعی نظر صریحی در منابع ندارند. فقها و علمای مجتهد، تکرار می کنم فقها و علمای مجتهد دور هم جمع می شوند و مثلا بنا بر چند روایت دیگر و چند ایه ی قران می گویند که اقوی چنین است یا چنین بر می اید و حکمی می دهند.

اما راه های رسیدن به حقایق را علم می نامیم. علوم به چهار دسته تقسیم می شوند. علوم وحیانی که منظور وحی خداوند است بر پیامبر. علوم مکاشفه ای ( اسمش دقیق یادم نیست) که در اثر مکاشفات افراد بزرگ بدست می اید و جنبه ی شخصی دارد. علوم عقلانی که با فلسفه هم انرا می شناسیم و علوم تجربی و حسی که در اثر تجربیات افراد بدست می اید و مادی است.

علوم تجربی می توانند دچار اشتباه بشوند. به عنوان مثال بارها شده است که در اخبار بشنویم که دکتر در مورد چیزی فلان نظر را دارند و چند ماه دیگر دقیقا خلاف ان را بشنویم. بنده خودم شنیده ام که چای مفید است و هم از دیگری شنیده ام که چای مضر است! خلاصه اینکه علوم تجربی و حسی برای رسیدن به حقایق قابل اتکا نیستند.

علوم عقلی هم جای بحث دارد. باید زیر نظر دین و علمای دینی باشد. مثلا تاکید فیلسوفان بزرگ اسلامی این است که فلسفه را تحت نظر یک استاد توانا بیاموزیم. چرا که فلسفه هم می تواند سکولار باشد و بی دین درست کند و هم می تواند اسلامی باشد و ملاصدرا درست کند.

اما دو علم دیگر یعنی مکاشفه ای و وحیانی کاملا قابل اتکا است و برای کشف حقایق بهترین راه هستند. البته علوم عقلی هم اگر در مسیر درست استفاده شوند انسان را به حقایقی می رسانند همانطور که اشاره شد.

علوم مکاشفه ای که حقایقی هستند که به لطف خداوند بر دل افراد سالک نازل می شود و راه را به او نشان می دهد و حقایق را بر او فاش می کند.

علوم وحیانی هم که قران نازل شده بر پیامبر است و ائمه که قران ناطق هستند و در واقع همان حرف خدا روی زمین است.

این یک تقسیم بندی کلی و شناختی بود و بخش های مختلف به هم ربط دارند. مثلا معصومین علیهم السلام نه تنها کلی حرف فلسفی دارند بلکه خود جامع تمام چهار نوع علوم هستند.

در پناه حق

[aliabad]

بنام خدا
سلام
ببینید جمله اتان را اصلاح کنید
2- می توان گفت دستورات عقل کل و معصوم ناسخ دستورات تمام عقول است؟
چرا که همه موارد مکشوف برانسان اولا در کتاب وروایت نیست تا نسخ شود وثانیا بعد ازاین هم دیگر وحی وروایتی نیست ودر عصر غیبت بناچار یکی از ابزارها عقل است
ضمنا ما درعمل میبینیم که مثلا غربیان حقیقتی را کشف میکنند وسپس ما آنرا با کتاب وروایت منطبق میکنیم اینها بهترین دلیل بر استقلال عقل است البته اگر حکمی خلاف آن بدست آید باید بررسی مجدد شود
--------------------------------
درباره مطالب دوست دیگر عرض کنم که کتاب ووحی خود باید عقلا اثبات شود وآن هم منوط به اثبات عقلانی خداست .البته درباره صفات خداوند بعدا میتوان پس از اثبات قرآن ازآن بهره برد

[Islam]

نقل قول:

2- می توان گفت دستورات عقل کل و معصوم ناسخ دستورات تمام عقول است؟

بسم تعالی

دستورات معصوم معیار است. اگر سایر عقول به نتایجی مغایر با معصومین رسیدند ان ها در اشتباه هستند اما گر به نتایجی تابع نظرات معصوم رسیدند صحیح است. نظر معصومین همچون نظر خداوند روی زمین است.

بنده علمی در مورد مباحث عقلی ندارم و در همه زمینه ها هم عالم نیستم!!! پس وارد این بحث نمی شوم.

هوالهادی

[aliabad]

بنام خدا
سلام وتشکر ممنونم که در مباحثه شرکت کردید ومنطقی رفتار نمودید بگذارید برایتان یادگاری بگذارم قرآن کریم شاید بیش از 30 بار درباره تعقل تدبر تفقه تامل تذکر ومواردی مشابه فرمان داده است وروایتی ازمعصوم هست که فرموده اند روایات مارا با عقل بسنجید اگر خلاف آن بود بزنید برسینه دیوار موفق باشید.