۲/مهر/۹۰, ۱۳:۰۱
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
بسم الله الرحمن الرحیم
![[تصویر: nasraddorar.jpg]](http://mahdingroup.persiangig.com/image/site/nasraddorar.jpg)
آنچه در ادامه مطالعه می فرمایید، قسمتی از سخنان گهربار امام صادق علیه السلام است که در کتاب شریف تحف العقول در 87 بند بیان شده که گزیده ای از آنها تقدیم می گردد.
جالب است که «ابومحمدالحسن بن علی بن الحسین بن شعبة الحرّانی» مؤلف این کتاب، این حدیث را با این عنوان ذکر کرده:
«و من کلامه علیه السلام سمّاه بعض الشّیعة نثرالدرر؛ قسمتی از سخنان آن حضرت که برخی از شیعیان آنرا «درفشانی» نامیده اند.»
جالب است که «ابومحمدالحسن بن علی بن الحسین بن شعبة الحرّانی» مؤلف این کتاب، این حدیث را با این عنوان ذکر کرده:
«و من کلامه علیه السلام سمّاه بعض الشّیعة نثرالدرر؛ قسمتی از سخنان آن حضرت که برخی از شیعیان آنرا «درفشانی» نامیده اند.»
سعی شده تا جهت روانی و خوانایی احادیث از سه ترجمه (جنتی، جعفری و کمره ای) استفاده گردد تا بهترین عبارات برگزیده شود. امیدوارم که این مقصود حاصل شده باشد.
و اما احادیث:
1. ریزبینی و دقت در حساب باعث جدایی است. انتقاد موجب دشمنی است. کم صبری رسوایی است. افشاگری سقوط است. سخاوت زیرکی است. خسّت بی خبری است.
2. سه چیز است که هرکه بدانها چنگ زند به خواسته های دنیا و آخرت نائل شود: پناه بردن به خدا، رضایت به تقدیر خدا و خوش گمانی به او.
3. سه چیز است که هرکه در آنها کوتاهی کند، محروم می ماند: درخواست از بخشنده، همنشینی عالم و جلب توجه مافوق.
4. سه چیز مهرانگیز است: دین، تواضع، بخشش.
5. هرکه از سه چیز دوری کند به سه چیز نائل شود: هرکه از شر دور باشد، به عزت می رسد، هرکه از تکبر دور باشد، محترم شود و هرکه از بخل مبرا باشد، شرف یابد.
6. سه چیز باعث دشمنی است: دورویی، ظلم و خودپسندی.
7. هر كه در او يكى از اين خصلت نباشد نجيب به شمار نيايد: خردى كه در سايه آن آراسته گردد، يا ثروتى كه در سايه آن توانگر شود، يا دودمانى كه او را يارى نمايند.
8. سه خصلت از قدر و مرتبه مرد بكاهد. حسادت، سخن چينى، و سبك مغزى (نادانى).
9. سه كس جز در سه موقعيّت شناخته نشوند: بردبار جز به هنگام خشم، شجاع جز به هنگام جنگ و برادر جز به هنگام نياز به او.
10. هر كس سه خصلت در او باشد منافق است، هر چند روزه گيرد و نماز بخواند: چون زبان گشايد دروغ بگويد و هنگامى كه وعده دهد تخلّف كند و چون بدو اعتماد شود خيانت نماید.
11. چهارچیز از چهارچیز سیر نشود: زمین از باران، چشم از نگاه، زن از مرد و عالِم از علم.
12. سه خوی مایه آقایی است: فرو خوردن خشم، گذشت از بدرفتار و پیوند(بامردم) به جان و مال.
13. نجات در سه چیز است: زبانت را نگه داری، خانه ات گنجایشت را داشته باشد(بتوانی در خانه بمانی و از شر معاشران ناجنس در امان باشی) و از گناهت پشیمان شوی.
14. جهالت در سه چیز است: عوض کردن برادران[هم کیش]، کناره گیری[از دوستان] بدون ذکر سبب، کاوش در امور بی ثمر.
15. دوراندیشی در سه چیز است: خدمت مافوق، اطاعت پدر و فروتنی در برابر کسی که بر تو ولایت دارد.
16. كسى كه از سه چيز بهرمند گشته به ثروتى عظيم رسيده: قناعت نمودن بدان چه داده شده، و قطع امید از اموال مردم، و ترك هر چيز ما زاد بر نياز و حاجت.
17. مردم را در سه مورد هيچ عذر و بهانه اى نيست: مشورت با فرد خيرخواه، کنار آمدن و مداراى با حسود و اظهار دوستى و محبّت به مردم.
18. خردمند تا سه رفتار را [در خود] كامل نكند عاقل نيست: در حال خشنودى و خشم رعايت حقّ ديگران را بكند، آنچه براى خود مىپسندد براى ديگران نيز همان را بخواهد و هنگام لغزش و خطا حلم و بردبارى را بكار گيرد.
19. كسى كه سه چيز را نخواهد گرفتار سه چيز ديگر شود: هر كس مسالمت جو نباشد بی ياور شود، كسى كه احسان نكند پشيمان شود و هر كس بر تعداد دوستانش نيفزايد زيان بيند.
20. سه چيز نشانه بزرگوارى است: خوش اخلاقى، فرو بردن خشم و فرو پوشيدن چشم[با حیا بودن].
21. سه چيز مايه ناكامى است: پافشارى در تقاضا، غيبت كردن و مسخره نمودن.
22. هرکه سه خصلت دارد ایمانش کامل است: هنگام غضب از جاده حق بیرون نرود، وقت خشنودی به باطل نگراید و در حال قدرت گذشت کند.
23. هرکه سه خصلت داشته باشد احساس غربت نکند: تربیت خوب، بی آزاری و اجتناب از بدبینی.
24. سه چیز بطور کامل در یک نفر جمع نشود: ایمان، عقل و کوشش طاقت فرسا [در امور علمی]
25. علم سه گونه است: [فهم] آیات محکم، [شناخت] واجبات عادلانه و [آگاهی از] سنت استوار.
و اما احادیث:
1. ریزبینی و دقت در حساب باعث جدایی است. انتقاد موجب دشمنی است. کم صبری رسوایی است. افشاگری سقوط است. سخاوت زیرکی است. خسّت بی خبری است.
2. سه چیز است که هرکه بدانها چنگ زند به خواسته های دنیا و آخرت نائل شود: پناه بردن به خدا، رضایت به تقدیر خدا و خوش گمانی به او.
3. سه چیز است که هرکه در آنها کوتاهی کند، محروم می ماند: درخواست از بخشنده، همنشینی عالم و جلب توجه مافوق.
4. سه چیز مهرانگیز است: دین، تواضع، بخشش.
5. هرکه از سه چیز دوری کند به سه چیز نائل شود: هرکه از شر دور باشد، به عزت می رسد، هرکه از تکبر دور باشد، محترم شود و هرکه از بخل مبرا باشد، شرف یابد.
6. سه چیز باعث دشمنی است: دورویی، ظلم و خودپسندی.
7. هر كه در او يكى از اين خصلت نباشد نجيب به شمار نيايد: خردى كه در سايه آن آراسته گردد، يا ثروتى كه در سايه آن توانگر شود، يا دودمانى كه او را يارى نمايند.
8. سه خصلت از قدر و مرتبه مرد بكاهد. حسادت، سخن چينى، و سبك مغزى (نادانى).
9. سه كس جز در سه موقعيّت شناخته نشوند: بردبار جز به هنگام خشم، شجاع جز به هنگام جنگ و برادر جز به هنگام نياز به او.
10. هر كس سه خصلت در او باشد منافق است، هر چند روزه گيرد و نماز بخواند: چون زبان گشايد دروغ بگويد و هنگامى كه وعده دهد تخلّف كند و چون بدو اعتماد شود خيانت نماید.
11. چهارچیز از چهارچیز سیر نشود: زمین از باران، چشم از نگاه، زن از مرد و عالِم از علم.
12. سه خوی مایه آقایی است: فرو خوردن خشم، گذشت از بدرفتار و پیوند(بامردم) به جان و مال.
13. نجات در سه چیز است: زبانت را نگه داری، خانه ات گنجایشت را داشته باشد(بتوانی در خانه بمانی و از شر معاشران ناجنس در امان باشی) و از گناهت پشیمان شوی.
14. جهالت در سه چیز است: عوض کردن برادران[هم کیش]، کناره گیری[از دوستان] بدون ذکر سبب، کاوش در امور بی ثمر.
15. دوراندیشی در سه چیز است: خدمت مافوق، اطاعت پدر و فروتنی در برابر کسی که بر تو ولایت دارد.
16. كسى كه از سه چيز بهرمند گشته به ثروتى عظيم رسيده: قناعت نمودن بدان چه داده شده، و قطع امید از اموال مردم، و ترك هر چيز ما زاد بر نياز و حاجت.
17. مردم را در سه مورد هيچ عذر و بهانه اى نيست: مشورت با فرد خيرخواه، کنار آمدن و مداراى با حسود و اظهار دوستى و محبّت به مردم.
18. خردمند تا سه رفتار را [در خود] كامل نكند عاقل نيست: در حال خشنودى و خشم رعايت حقّ ديگران را بكند، آنچه براى خود مىپسندد براى ديگران نيز همان را بخواهد و هنگام لغزش و خطا حلم و بردبارى را بكار گيرد.
19. كسى كه سه چيز را نخواهد گرفتار سه چيز ديگر شود: هر كس مسالمت جو نباشد بی ياور شود، كسى كه احسان نكند پشيمان شود و هر كس بر تعداد دوستانش نيفزايد زيان بيند.
20. سه چيز نشانه بزرگوارى است: خوش اخلاقى، فرو بردن خشم و فرو پوشيدن چشم[با حیا بودن].
21. سه چيز مايه ناكامى است: پافشارى در تقاضا، غيبت كردن و مسخره نمودن.
22. هرکه سه خصلت دارد ایمانش کامل است: هنگام غضب از جاده حق بیرون نرود، وقت خشنودی به باطل نگراید و در حال قدرت گذشت کند.
23. هرکه سه خصلت داشته باشد احساس غربت نکند: تربیت خوب، بی آزاری و اجتناب از بدبینی.
24. سه چیز بطور کامل در یک نفر جمع نشود: ایمان، عقل و کوشش طاقت فرسا [در امور علمی]
25. علم سه گونه است: [فهم] آیات محکم، [شناخت] واجبات عادلانه و [آگاهی از] سنت استوار.
*مرحوم فيض كاشانى- رحمة اللَّه علیه- در شرح اين روايت گويد:
« علم حقيقى آنست كه دانستنش براى معاد و قيامت مفيد و سودمند باشد، و عدم آگاهى بدان موجب زيان در آن روز شود، آنگاه پس از بيان علم سودمند از نظر شرع؛ آن را به سه قسم منحصر نموده است:
1- آيه محكمه: كه اشاره به اصول عقائد دارد، زيرا براهين آن آيات محكمات جهان و قرآن كريم است. و در قرآن دلائل مبدء و معاد بلفظ« آيه» و« آيات» بسيار ذكر شده است.
2- فريضه عادلانه: اشاره به علم اخلاق است كه خوبش از لشكر عقل و بدش از لشكر جهل است، و بر انسان واجب است كه داراى لشكر عقل و عارى از لشكر جهل باشد، و عدالت آن كنايه از حدّ وسط بين افراط و تفريط است.
3- و سنّت پابرجا: اشاره به احكام شريعت؛ يعنى مسائل حلال و حرام دارد».
و لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم
و لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم
یاعلی
التماس دعا