بسم الله الرحمن الرحیم
این متن از کتاب مفاتیح الحیاة نوشته آیت الله جوادی آملی می باشد؛
آتش، در ایران قدیم، مقدس و همپایه فرزند اهورا مزدا شمرده می شد، از این رو پیش از نوروز به آتشکده ها میرفتند و آتش می افروختند و چون طبق برخی نقل ها در ایران هفته نبود، این مراسم در سیصدو شصتمن روز سال(روز26اسفندماه) برگزار میشد و معتقد بودند در این روز ارواح نیاکان به زمین فرود می آیند و این آتش برای راهنمایی آنهاست. ولی آتش افروختن و جستن از آن و شادی کردن در کار آن، ترقه زدن و منفجر کردن مواد منفجره در چهارشنبه آخر سال، نه برهان عقلی دارد نه دلیل نقلی و نه ملی و جز خرافه و در موارد زیانباری غیر قابل جبران چیز دیگری نیست.
در هیچ یک از متون باقی مانده اسلام اشاره ای به جشن چهارشنبه سوری نشده است. در اوستا، کتیبه های ایلامی، هخامنشی، اشکانی، ساسانی، و نیز در متون پهلوی و حتی در روایت های مورخان یونانی درباره جشن چهارشنبه سوری مستند و سخنی در دست نیست.
متون دوران پس از اسلام نیز در این باره تقریبا ساکت بوده اند. حتی در آثار محقق دقیقی چون ابوریحان بیرونی درباره آن توضیحی داده نشده.
نخستین و کهن ترین کتابی که در آن به آتش افروزی در جشن چهارشنبه سوری اشاره شده کتاب تاریخ بخارا، اثر ابوبکر محمدبن جعفر نَرشَخی (286-358ق) است که وقتی امیرمنصور بن نوح سامانی در ماه شوال سیصدوپنجاه قمری به تخت نشست دستور داد که هنوز سال تمام نشده، در شب چهارشنبه چنانکه عادت قدیم است، آتش عظیم افروختند.
دومین متن کهن شاهنامه فردوسی است:
زخنجر همی آتش افروختند هوا و زمین را همی سوختند
پس این کار سنت سیئه و ظلم به فرهنگ مردم بزرگ ایران است و نه تنها مبنای عقلی و نقلی ندارد بلکه برخلاف نظم و امنیت و آسایش افراد و همنوعان است و آزادی آنان را سلب میکند و آسیبها و تلفات فراوان در پی دارد...
زیبنده کشور اسلامی این است که از این سنت زشت دست بردارد و سنت های الهی مانند عیدفطر، عید قربان، نماز جمعه و...را زنده کند.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند: " خداوند رحمت کند کسی را که امر (سنت) ما را زنده کند " و در ادامه افزودند: " اگر مردم زیباییهای سخن ما را بدانند از ما پیروی خواهند کرد. "
منبع: مفاتیح الحیاة / آیت الله جوادی آملی / صفحه 756
[b]نظر مراجع معظم در خصوص "چهارشنبه سوری"
حضرت آیتالله العظمی خامنهای: چهارشنبه سوری مبنای عقلایی ندارد.
آیت الله العظمی مکارم شیرازی: منفعت حاصل از خرید و فروش مواد محترقه حرام است
آیت الله العظمی مکارم شیرازی با تأکید بر اینکه چهارشنبه سوری یک مراسم خرافی برگرفته از آیین غلط گذشتگان است و در فرهنگ اسلامی هیچ جایگاهی ندارد، یادآور شد: باید سنتهایی چون دید و بازدید، صله رحم، کمک به دیگران ترویج شود و نباید تسلیم سنتهای خرافی گذشتگان شویم. خرید و فروش، حمل و نقل مواد محترقه که به منجر به ایجاد حادثه و مصدوم شدن دیگران میشود جایز نبوده و منفعت حاصل از آن نیز حرام است.
آیتالله العظمی شیخ محمدتقی بهجت: این کارها مشروعیت ندارد.
آیتالله العظمی شیخ لطف الله صافی گلپایگانی: اشکال دارد.
آیتالله العظمی سید علی سیستانی: اموری که به جامعه ضرر میزند و موجب ایذاء مردم است مانند استعمال ترقه و خرید و فروش آن جایز نیست.
آیتالله العظمی فاضل لنکرانی: در فرض مزبور که دارای خطرات جانی و مالی است و موجب اذیت و آزار دیگران است و مخالف مقررات و قانون و نظم جامعه است جایز نیست.
آیتالله العظمی شیخ میرزا جواد تبریزی: هیچ یک از این امور، رجحان شرعی ندارد و تشویق مردم به این مورد تشویق به دنیا و غافل کردن از آخرت است و این که تصور میکنند این امور مردم را به حفظ وطن و عزت وا میدارد، تصوری باطل است. آنچه مردم را به عزت میرساند و به حفظ وطن وا میدارد ایمان است و بس.
ــــــــــــــــــــــ
یاعلی(علیه السلام)