بسیار بسیار مهم
بسم الله الرحمن الرحیم
در صحبت هایی که با برخی از طرفداران احمد حسن داشتیم متوجه شدیم که برخی از آنها توسط خواب پیامبر که آنها را دعوت به اطاعت و همراهی با احمد حسن کرده است ایمان آورده اند و برخی دیگر نیز می گفتند که دوستشون در خواب دیده است .
ما در این مطلب می خواهیم این موضوع بسیار مهم را بررسی نماییم.
اول از همه به متن زیر توجه فرمایید:
I saw in my friend's weblog that you followed a man named "Ahmad Al-hassan Al-yammani",so i were visited your website and saw all thing.
----
Yes, the Ahlul Bayt a.s. informed me in my dreams to follow Imam Ahmed Al Hassan the Yamani a.s.
ترجمه نامه:
مکاتبه گر: من در وبلاگ دوستانم دیده بودم که شما از فردی با نام احمد حسن یمانی پیروی می کنید ، و من به سایت شما (عبدالله هاشم)مراجعه کردم و همه چیز را دیدم!
---
پاسخ هاشم : بله ، اهل بیت علیه السلام من را در خواب به اطاعت از احمد حسن یمانی مطلع کردند.
این متن مربوط می شود به قسمتی از ایمیلی که یک نفر به عبدالله هاشم داده بود و هاشم هم در قبال آن به دوستمون پاسخ داده بود.
الان دو موضوع می باشد که بایستی بررسی شود که شامل:
1- دیدن پیامبر و یا اهل بیت در خواب
2- دادن تکلیف و مسئولیت در خواب
دیدن خواب پیامبر یا اهل بیت در خواب
ابتدا به حدیثی از پیامبر در رابطه با دیدن ایشان در خواب مراجعه می کنیم:
پیامبر اکردم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) : « مَنْ رَآنِي فِي مَنَامِهِ فَقَدْ رَآنِي لِأَنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي ؛ هر کس مرا در عالم رویا دید حتما خودم را دیده است، زیرا شیطان به شکل من در نمی آید.(1)
از امام هشتم – امام رضا - علیه السلام نقل شده : رسول خدا فرمود:
"مَنْ رآنی فی منامه فقد رآنی لأنّ الشیطان لا یتمثّل فی صورتی و لا فی صورة أحد مِن أوصیائی، و لا فی صورة أحد من شیعتهم"
کسی مرا در عالم رؤیا ببیند، بیترید درست دیده است، زیرا شیطان به صورت من و به صورت هیچ یک از اوصیای من و به صورت هیچ یک از شیعیان من نمودار نمیشود.(2)
همانطور که می بینید حدیثی آمده که گفته اجنه و شیاطین نمی توانند به شکل پیامبر در بیایند.
چیزی که از این روایت می توان برداشت کرد این است که شیطان می توان خود را به موجودات زیادی از جمله انسان تغییر شکل دهد.
حال یک سوال پیش می آید و آن سوال این است که (پیامبر گفته است شیطان به شکل من در نمی آید)
آیا ما می دانیم سیمای پیامبر چگونه است؟!
آیا ما می دانیم که آن فرد شیطان است یا پیامبر؟!
آیا ما میدانیم که آن دستوری که داده می شود از پیامبر است یا شیطان؟!
آیا شیطان نمی تواند خود را زیبا نمایان کند و پیامبر جا بزند؟!
.....
و هزاران سوال دیگر.
بله ما باید اثبات کنیم که اون فردی را که در خواب دیده ایم پیغمبر بوده است یا خیر !!!
اين روایت فرع بر اين است که فرد قبلا پيامبر را ديده باشد و حالا بگويد اين که من ديدم پيامبر است.
این موضوع قبلا در کتابی بررسی شده است ، من متن را از کتاب در اینجا برای شما قرار میدهم:
بر اساس روایتی که نقل شد، امکان تمثل شیاطین به صورت این بزرگواران وجود ندارد اما باید توجه داشت مشکل اساسی این جا است که ما امام معصوم را ندیده ایم. اگر شخص ناشناسی را ببینیم که ادعای امامت می کند، تشخیص این امر که آیا واقعاً امام است یا خیر، امری مشکل است. بر این اساس اگر چه اجنه و خصوصاً شیطان نمی توانند به شکل معصومین در آیند اما بدان معنا نیست که نتوانند ادعای دروغین امامت کنند، همچنان که این امر در بین انسان ها ممکن است اتفاق بیافتد و کسی خود را امام زمان معرفی کند.(3)
و اما موضوع دوم :
دادن تکلیف و مسئولیت در خواب
همانطور که مشاهده نمودید عبدالله هاشم گفت که اهل بیت رو در خواب دیده است که به او گفته اند بایستی از احمد حسن اطاعت و پیروی کنی.
لطفا به این حدیث زیر توجه فرمایید:
در روايت حسنه "ابراهيمبن هاشم" وارد شده كه امام صادق عليه السلام در جواب سوالى كه از افسانه خوابِ "ابىّبن كعب" نموده ، فرموده است :
"كذبوا و الله، ان دين الله تبارك وتعالي اعزّ من ان يري في النوم"
بخدا دروغ می گویند ، دين خداوند تبارک و تعالی عزيزتر و گرامی تر از اين است كه در خواب دیده شود و با خواب ثابت گردد .(4)
روایت بالا می خواهد این موضوع را برساند که اگر دستوری و یا فرمانی بخواهیم به کسی دهیم که تکلیف بر او شود در خواب این کار را نمی کنیم.
لطفا به ادامه توضیحات توجه فرمایید:
در مسائل شرعي خواب حجيت ندارد و امر و نهي در خواب لازم الاجرا نيست و براساس آن نمي شود تصميم گرفت و اقدام به کاري کرد اين هم دليلش اين است که خواب از مسائلي نشات مي گيرد که مربوط به عالم مثال است!!!
پس اگر دستوری در خواب داده می شود آن موضوع کاملا رد می شود ، به داستان زیر توجه فرمایید:
معروف است که مرحوم محقق حلی - از اکابر فقهای شیعه - چند شب پشت سرهم در خواب میدید که به او گفته میشود: فردا دیوانهای وارد مسجد میشود، او را از مسجد اخراج نکن.
مرحوم محقق بر خلاف آنچه در خواب میدید، وقتی آن دیوانه وارد مسجد میشد، طبق دستورات دینی عمل میکرد و او را از مسجد اخراج مینمود و به خواب خود اعتنا نمیکرد و میگفت: اگر پنجاه مرتبه هم این خواب تکرار شود، چون خواب حجّت شرعی نیست به آن اعتنا نمیکنم و طبق حجّت شرعی که در دست هست (روایات معتبره) دیوانه را از مسجد بیرون خواهم کرد. از آن زمان به او لقب محقق داده شد. (5)
ادامه توضیحات :
و در حدیث دیگر وارد شده است که رؤیا بر سه بخش است: بخشی بشارت از خدا است برای مؤمن؛ و بخش دیگر به وحشت افکندن مؤمن توسط شیاطین است؛ و بخش سوم تجسّم خیالات نفسانی است (اضغاث احلام*(
* اصغات احلام : ما در خواب با عالم مثال در ارتباطيم . عالم مثال دو گونه موجودات دارد:
1- موجوداتي که صورتي از حقائق اين عالم هستند که ما در بيداري در آن زندگي مي کنيم که به این موجودات می گویند مثال منفصل.
2-یک سری دیگر از موجودات نشات گرفته از خیالات و اوهام ما است که هيچ اصل و اساسي جز خيالات و اوهام خواب بيننده نداره ، به اين موجودات هم مثال متصل گفته مي شود.
شخص احتمال داره که در خواب با هرکدام از این دو گونه روبرو شود که به گونه اول رویای صادقه و به گونه دوم اضغاث احلام گفته می شود.
مشکل اينجاست که ما چون نمي دونيم کدام است اينها برامون مشتبه مي شه خيالات رو به جاي واقعيات ميگيريم و این ممکن است برای هر فردی به وجود بیاید.(برگرفته از کتاب پرسش و پاسخ علامه محمد حسین تهرانی)
آیه قرآنی:
قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ
گفتند : خواب های پریشان و آشفته است و ما به تبیر خواب های آشفته دانا نیستیم. آیه 44 سوره یوسف
اضغاث احلام در تفسیر نمونه به این گونه توضیح داده شده است :
اضـغاث جمع ضغث (بر وزن حرص ) به معنى يك بسته از هيزم يا گياه خشكيده يا سبزى يا چيز ديگر است و احلام جمع حلم (بر وزن نهم ) به معنى خواب و رؤ يا است ، بنابراين اضـغـاث و احـلام بـه مـعـنـى خـوابـهـاى پـريـشـان و مـخـتـلط اسـت ، گـوئى از بسته هاى گـونـاگـونـى از اشـيـاء مـتـفـاوت تـشـكـيـل شـده اسـت و كـلمـه الاحـلام كـه در جـمله ما نحن بـتـاويـل الاحـلام بـعـالمـيـن آمـده بـا الف و لام عـهـد اشـاره بـه ايـن اسـت كـه مـا قـادر به تاويل اينگونه خوابها نيستيم ،
ذكـر ايـن نـكـتـه نـيـز لازم اسـت كـه اظهار ناتوانى آنها واقعا به خاطر آن بوده كه مفهوم واقعى اين خواب براى آنها روشن نبود، و لذا آن را جزء خوابهاى پريشان محسوب داشتند، چـه ايـنـكـه خـوابـهـا را بـه دو گـونـه تـقـسـيـم مـى كـردنـد: خـوابـهـاى مـعـنـيـدار كـه قـابل تعبير بود، و خوابهاى پريشان و بى معنى كه تعبيرى براى آن نداشتند، و آن را نـتـيـجـه فـعـاليـت قـوه خـيـال مـى دانـسـتـنـد، بـخـلاف خـوابـهـاى گـروه اول كه آن را نتيجه تماس روح با عوالم غيبى مى ديدند.
ايـن احـتـمـال نـيـز وجـود دارد كه آنها از اين خواب ، حوادث ناراحت كننده اى را در آينده پيش بينى مى كردند و آنچنان كه معمول حاشيه نشينان شاهان و طاغوتيان است تنها مسائلى را بـراى شاه ذكر مى كنند كه به اصطلاح مايه انبساط خاطر عاطر ملوكانه ! گردد و آنچه ذات مـبـارك را نـاراحـت كـنـد از ذكـر آن ابـا دارنـد، و هـمـيـن اسـت يـكـى از علل سقوط و بدبختى اينگونه حكومتهاى جبار!.(6)
داستانی دیگر :
روزی یک مردی عاشق یک خانم مومنه ای به خاطر چهره زیبایش شد و هرچه به خواستگاری آن خانم می رفت با جواب خیر آن روبرو می شد.
آن مرد با اجنه ارتباط داشت و با استفاده از آنها کاری عجیب میکنه!! جنی را به خواب اون خانم میفرسته.
آن خانم در خواب می بیند که زنی زیبا و محجبه به خوابش آمده و به او می گوید من حضرت زهرا هستم ، چرا دل بنده خوب ما رو شکستی؟! آن مردی که به خواستگاریت آمده مردی پاک و از عزیزان ماست ، او روز دیگر به خواستگاری تو می آید و تو نبایستی او را رد کنی؟!
مرد به خواستگاری او می رود و آن خانم هم ، جواب مثبت به آن می دهد و با آن ازدواج می نماید.
بعد از چند وقت روزی صدایی از اتاق شوهرش می شنود و شک می کند و وقتی در اتاق را باز میکند می بیند که شوهرش با جنیان در ارتباط هست و متوجه موضوع شده و از آن خانه می رود.
ممکن است این قضیه دروغ باشد ولی دور از واقعیت هم نیست!!!
سخنرانی آیت الله خاتمی (یکی از علمای ایران) :
در كجاي معارف اسلامي داريم كه اهل بيت: كسي را با خواب و رؤيا هدايت كرده باشند، در كجاي سيره اهل بيت: ملاقات با وليالله الاعظم به اين ابتذالي درآمده است كه هم اينك در كتابها نوشته می شود و یا اینکه بعضی ها به آن ایمان می آورند!
آیا تمام کسانی که امام زمان را دیده اند درخواب بوده یا بیداری؟!در کدام روایت آمده که در رویا اهل بیت کسی رو هدایت کردن؟!
خواب و مكاشفه براي خود بيننده حجت نيست تا چه رسد به ديگران. مرحوم ملااحمد نراقي كه از اساتيد شيخ انصاري است ميفرمايد:
"بعضي از علماي اماميه قول و فعل معصوم: را كه در خواب صادر شود حجت دانستهاند، اما اكثريت قريب به اتفاق علما بر خلاف اين قول مشي نمودهاند."(7)
"آنچه مسلم است حجيت كلام معصوم در بيداري است و وضع عادي نه در خواب و رؤيا و روايات ديگر را هم توجيه كرده و سرانجام قول مشهور ﴿عدم حجيت﴾ را پذيرفته است. اينجانب براين باورم خواب شخص معصوم حجت است و نيازي نيست كه معصوم شاهدي در بيداري بر آن بيابد زيرا كه شيطان را راهي بر معصومين نيست."(8)
ممكن است رؤيا صادقه باشد، ولي حجت شرعي ندارد.(9)
و همچنین مرحوم ميرزاي قمي نيز در کتاب قوانين مسئله را طرح و حجيت آن را مردود دانسته است.(10)
شاید این سوال بخواهد برای شما پیش بیاید که حضرت ابراهیم خواب دیدند که سر پسر خود ، اسماعیل را بایستی ببرند و بعد از بیداری عزم بر انجام این کار در آمدند!!!
برای پاسخ این سوال ابتدا آیات 101 تا 109 سوره صافات قرآن عظیم را مطالعه نمایید:
فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلَامٍ حَلِيمٍ(101) فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْي قَالَ يا بُنَي إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يا
أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ(102) فَلَمَّا أَسْلَمَا وَتَلَّهُ لِلْجَبِينِ(103) وَنَادَينَاهُ أَنْ يا
إِبْرَاهِيمُ(104) قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا إِنَّا كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ(105) إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْبَلَاءُ الْمُبِينُ(106) وَفَدَينَاهُ بِذِبْحٍ
عَظِيمٍ(107) وَتَرَكْنَا عَلَيهِ فِي الْآخِرِينَ(108) سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ(109)
ما او [= ابراهيم] را به نوجواني بردبار (و صبور) [= اسماعیل] بشارت داديم! (101) هنگامي که با او به مقام سعي و کوشش (وحد رشد) رسيد، گفت: «پسرم! من در خواب ديدم که تو را ذبح ميکنم، پس نظر بنگر رای تو چیست؟» گفت «پدرم! هر چه دستور داري اجرا کن، به خواست خدا مرا از صابران خواهي يافت!» (102) هنگامي که هر دو تسليم (فرمان الهی) شدند و ابراهيم پیشانی او را بر خاک نهاد... (103) او را ندا داديم که: "اي ابراهيم"! (104) آن رؤيا را تحقق بخشيدي (و به مأموريت خود عمل کردي)!» ما اين گونه، نيکوکاران را جزا ميدهيم! (105) به یقین این همان امتحان آشکار است! (106) ما قربانی عظيمي را فداي او کرديم،(107) و نام نيک او را در امتهاي بعد باقي نهاديم! (108) سلام بر ابراهيم! (109)
---
تفسیر آیه قرآنی (الصافات 101 الی 110) را از قلم استاد مکارم شیرازی از تفسیر نمونه برایتان در این مکان یادداشت می نمایم (لطفا دقت بفرمایید) :
----
ابراهيم خواب عجيب و شگفتانگيزى مىبيند كه بيانگر شروع يك آزمايش بزرگ ديگر در مورد اين پيامبر عظيم الشان است ، در خواب مىبيند كه از سوى خداوند به او دستور داده شد تا فرزند يگانهاش را با دست خود قربانى كند و سر ببرد .
ابراهيم وحشتزده از خواب بيدار شد ، مىدانست كه خواب پيامبران واقعيت دارد و از وسوسههاى شيطانى دور است ، اما با اين حال دو شب ديگر همان خواب تكرار شد كه تاكيدى بود بر لزوم اين امر و فوريت آن.
مىگويند نخستين بار در شب ترويه ( شب هشتم ماه ذى الحجه ) اين خواب را ديد ، و در شبهاى عرفه و شب عيد قربان ( نهم و دهم ذى الحجه ) خواب تكرار گرديد ، لذا براى او كمترين شكى باقى نماند كه اين فرمان قطعى خدا است.
ابراهيم كه بارها از كوره داغ امتحان الهى سرافراز بيرون آمده بود ، اين بار نيز بايد دل به دريا بزند و سر بر فرمان حق بگذارد ، و فرزندى را كه يك عمر در انتظارش بوده و اكنون نوجوانى برومند شده است با دست خود سر ببرد !
از یک سو او با فرزند خود این موضوع را مطرح می نماید زیرا او نمی خواهد فرزندش را بفریبد و کورکورانه کاری را انجام نمی دهد .(11)
----
و اما مهمتر از همه پاسخ این سوال که چگونه خواب ابراهيم مىتوانست حجت باشد؟! :
آنچه در اينجا لازم است به آن توجه شود اين است كه چگونه ابراهيم خواب را حجت دانست و آن را معيار عمل خود قرار داد ؟ در پاسخ اين سؤال گاه گفته مىشود كه خوابهاى انبياء هرگز خواب شيطانى ، يا مولود فعاليت قوه واهمه نيست بلكه گوشهاى از برنامه نبوت و وحى آنها است.
و به تعبير ديگر ارتباط انبياء با مصدر وحى گاهى به صورت القاء به قلب است.
و گاه از طريق ديدن فرشته وحى.
و گاه از راه شنيدن امواج صوتى كه به فرمان خدا ايجاد شده .
و گاه از طريق خواب است.
و به اين ترتيب در خوابهاى آنها هيچگونه خطا و اشتباهى رخ نمىدهد ، و آنچه در خواب مىبينند درست همانند چيزى است كه در بيدارى مىبينند.
و گاه گفته مىشود كه ابراهيم (عليهالسلام) در حال بيدارى از طريق وحى آگاهى يافت كه بايد به خوابى كه در زمينه ذبح مىبيند عمل كند.
و گاه گفته مىشود : قرائن مختلفى كه در اين خواب بود ، و از جمله اينكه در سه شب متوالى عينا تكرار شد ، براى او علم و يقين ايجاد كرد كه اين يك ماموريت الهى است و نه غير آن.
به هر حال همه اين تفسيرها ممكن است صحيح باشد و منافاتى با هم ندارد و مخالف ظواهر آيات نيز نمىباشد . (12)
در پایان این قضیه این را هم اضافه کنم که این امتحان آن چنان بزرگ است که خدا می فرمایند:
وَتَرَكْنَا عَلَيهِ فِي الْآخِرِينَ(الصافات/108)
و نام نيک او را در امتهاي بعد باقي نهاديم!
سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ(الصافات/109)
سلام بر ابراهيم!
---
خیلی مقام بزرگی است که خداوند بر یک نفر آن هم در قرآن بر یک نفر درود بفرست و جدا زا آن باید این مطلب را بگوییم که گفتهاند حلیم كسى است كه در عين توانائى در هيچ كارى قبل از وقتش شتاب نمىكند ، و در كيفر مجرمان عجلهاى به خرج نمىدهد و قابل توجه اينكه واژه حليم پانزده مرتبه در قرآن مجيد تكرار شده ، و غالبا وصفى است براى خداوند جز در دو مورد كه به صورت توصيفى براى ابراهيم و فرزندش در كلام خدا آمده است ، و در يك مورد توصيفى است براى شعيب از زبان ديگران.(13)
نتیجه گیری کلی :
1- با توجه به روایت هایی که دربالا نقل شد شیطان به هیچ عنوان نمی تواند خود را شبیه پیامبر ، جانشینانش و شیعیانش تبدیل نماید ولی مشکل در این است که ما اهل بیت و پیامبر را ندیده ایم و ما زا کجا متوجه شویم که آن کسی را که دیدیم شیطان نبوده است.
2- با توجه به روایت امام صادق که فرمودند :" امر دين عزيزتر و والاتر از اين است كه بخواهيم با خواب آن را سامان دهيم" متوجه می شویم که به هیچ عنوان در خواب اهل بیت تکلیفی بر روی دوش ما نمی گذارند و در نهایت نتیجه می گیریم که خواب هیچگونه حجتی ندارد.
3- خواب پیامبر عزیزمان –ابراهیم علیه السلام- حجت شرعی داشت زیرا خواب پيامبران واقعيت دارد و از وسوسههاى شيطانى دور است و همچنین این خواب را در سه شب پشت سرهم دیده و شک از آن برطرف شده است.
منابع :
1- منلايحضرهالفقيه ج2 ص584
2- بحار الانوار، ج 49، باب 19، ص 283، نشر دار احیاء التراث العربی، بیروت ـ 1403
3- جوادی آملی، توصیه ها -پرسش ها و پاسخ ها، چ معارف،بی تا، ج 2،ص 69
4- محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، بحار ج 18 ص 354 - کافي ج 3 ص 482 ( کافی هشت جلدی) - بحار ج 79، ص 238 ـ 237.
5- حسین کریمی قمی ، آیینه اسرار ، واحد تحقيقات مسجد مقدس جمکران ، بخش خواب و مکاشفه با عنوان داستانی از محقق حلی
6- آیت الله مکارم شیرازی ، تفسیر نمونه ، جلد نهم ، صفحه 423
7- مناهج الاحکام، آخرِ بحث خبر واحد.
8- مناهج الاحکام، آخرِ بحث خبر واحد.
9- نامه جامعه ، شماره چهاردهم ، مدیر مسئول : مرضیه معینی ، سال دوم شماره 14 آبان ماه 1384و شوال 1426 ، صفحه 70
10- قوانين، آخرِ جلد اول، قطع رحلي.
11- تفسیر نمونه جلد 19صفحه 110 تا 118
12- تفسير نمونه ج : 19ص :123
13- تفسير نمونه ج : 19ص :123
پژوهشگر: محمدرضا ربیعی
برای مشاهده همین مطلب به صورت بسیار مرتب می توانید به سایت اندیشه و بصیرت مراجعه نمایید.