زمینه سازی دموکراسی _ سه کلید حقوق بشر در اسلام

[دوست حقیقت]

کلید نخست: حکومت «ملک مشاع» همه شهروندان است.

برخی از فقها به این نکته اشاره کرده‌اند که حکومت «ملک مشاع» (مشترک) همه شهروندان است. کسی بدون اجازه مالک، حق تصرف در ملک را ندارد و حکومتی که برقرار می‌شود باید از جانب همه مردم باشد و حقوق همه‌ی شهروندان را فارغ از دین و مذهب، به رسمیت بشناسد؛ زیرا در صورتی حاکم می‌تواند وکالت مردم را بپذیرد که همه موکلان به تصرف او در حکومت راضی باشند و این امر بدون رضایت و دادن حقوق اقلیّت‌های مختلف، امکان‌پذیر نیست.

آقای مهدی حائری در کتاب «حکمت و حکومت» و آقای محسن کدیور در بخش دوم کتاب «در محضر فقیه آزاده» و بخش چهارم کتاب «شریعت و سیاست» این نظریه را مطرح کرده‌اند.


کلید دوم: تقدّم عدالت بر دیانت

آیه ۲۵ از سوره حدید در قرآن نشان می‌دهد که عدالت از اهداف اصلی بعثت پیامبران الهی بوده است. «لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط…»؛ ما پیامبران خویش را با دلایل روشن فرستادیم و با آنها کتاب و معیار فرود آوردیم تا مردم عدل و قسط را به پا دارند.

لااقل در میان فقهای شیعه، اجماع بر این است که اصول دین قابل تقلید نیست و حتماً باید به‌وسیله‌ی عقل، اصول دین را پذیرفت. عدالت به عنوان یکی از اصول دین اسلام (مذهب شیعه) در میان فقهای شیعه همواره مطرح بوده است. تقدّم اصول بر فروع، امری بدیهی است. فروع دین در سایه‌ی اصول و پس از اصول دین پذیرفته و شناخته می‌شوند. درواقع، سپهر عقلانیت و عدالت همواره مقدّم بر دیانت (که غالباً با فروع شناخته می‌شود.) بوده است.



م ک نیز در دو سخنرانی خود با عنوان «امامت و اعتدال دینی» و «ممیزات تشیع» می‌گوید که دین تابع عدالت است و نه عدالت تابع دین.

چنان‌که م ک در بخش اول کتاب «حق الناس» با عنوان «مبادی بحث اسلام و حقوق بشر» می‌نویسد: «از آنجا که عدالت مقیاس دین است و نه دین مقیاس عدالت، و از آن‌جا که عقلایی بودن مقیاس حوزه اجتماعیات و فقه معاملات است، می‌توان نتیجه گرفت که احکام فقهی تا زمانی که بر مقتضای عدالت باشند و سیره عقلا بر خلاف آن ها نباشد، دارای اعتبار و حجیت هستند. آیا در مذهب عدلیه می‌توان احکامی برخلاف سیره عقلا و منافی ضوابط عدالت را شرعی و دینی دانست؟ مخالفت یقینی حکمی با سیره عقلا یا تنافی با ضوابط عدالت یا اثبات بیشتر بودن مفاسد از مصالح، کاشف از موقت بودن و غیردائمی بودن چنین احکامی است. یعنی چنین احکامی از تشریعات متناسب با مقتضیات عصر نزول بوده است نه از تشریعات دائمی و ثابت شارع. فلسفه وجود چنین احکامی در متن کتاب و سنت لزوم حل مشکلات عصر نزول و زمان‎های مشابه است.»

آقای م.ک چنین ادامه می‌دهد: «اگر افرادی این گونه احکام مقید به مقتضیات زمان و مکان عصر نزول را احکام دائمی و ثابت اسلامی بپندارند، معنای دین، هدف بعثت و روح اسلام را درک نکرده اند. اسلام معنوی یعنی توجه جدی به اهداف و غایات متعالی دین و معنای اسلام. یعنی این‌که احکام و قالب‌های عملی را برتر از اهداف و غایات دین ندانیم و یقین بدانیم که احکام مطلوب، بالعرض و غایات، مطلوب بالذات هستند.»

مرحوم مرتضی مطهری نیز به همین مساله اشاره داشته است. او می‌نویسد: «ای عجب که دیگران به روح اسلامی نزدیک می‌شوند ولی فقهای ما توجه ندارند که اصل «إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ» به منزله روح و مشخص سایر مقررات حقوق اسلامی است و لهذا بر ظواهر و قوالب جمود می‌کنند و روح را از دست می‌دهند.»۱

عقلانیّت در اندیشه آیت‌الله محمدحسین طباطبایی نیز جایگاه ویژه خود را داشته و سبب شده است که او نگرش اخباری علامه مجلسی را، مورد انتقاد قرار دهد.۳,۲

در این‌جا فقط و یه یک پرسش و پاسخ بین هانری کُربن (Henry Corbin)، فیلسوف، شرق‌شناس، ایران‌شناس و اسلام‌شناس فرانسوی و علامه طباطبایی در مورد تعارض عقل و نقل بسنده کرده و مطالعه بیشتر را به خواننده واگذار می‌کنم.

هانری کُربن: «در صورت پیدایش اختلاف میان عقل و میان کتاب و سنت چه می کنید؟»
محمد حسین طباطبایی: «در صورتی که کتاب صریحاً نظر عقل را امضا و تصدیق نموده و به آن حجیت داده است، هرگز اختلاف نظر در میان آن‌ها پیدا نخواهد شد و برهان عقلی نیز در زمینه فرض حقیقت کتاب و واقع بینی عقل صریح، همین نتیجه را می دهد؛ زیرا فرض دو امر واقعی متناقض، متصور نیست و اگر احیانا فرض شود که دلیل عقلی قطعی با دلیل نقلی، معارض بیفتد، چون دلالت دلیل نقلی، از راه ظهور ظنی لفظ خواهد بود، با دلیل قطعی الدلاله معارضه نخواهد نمود و عملا نیز موردی برای چنین اختلافی وجود ندارد.» ۵,۴

جمله علامه طباطبایی به روشنی نشان می‌دهد که در صورت تعارض احتمالی عقل و نقل، دلیل نقلی نمی‌تواند بر دلیل قطعی‌ که عقل باشد، معارضه کند. با توضیحات بالا تقدّم عدالت بر دین و هم‌چنین تقدّم دلایل عقلی بر دلایل نقلی به اختصار نشان داده شد. طبیعتاً بسیاری از مسائل حقوق بشری ریشه در درک انسان امروز از عدالت دارد. انسانی که علی‌رغم احترام به پیشینیان خود، نمی‌خواهد همچون آن‌ها بیندیشد. طبیعتاً انسان امروز درک متفاوتی از عدالت دارد و شریعت نیز با انعطاف‌پذیری ذاتی خود، می‌تواند درک انسان امروز از عدالت را به رسمیت بشناسد.

[عمار94]

ببينيد جناب ميرزا بنده در مورد شخصيت جناب عالي بحث يا خداي ناكرده ادعايي نكردم ، بنده ادعا كردم شما اصول بحث كردن را بلد نيستيد ، و اين ندانستن عيب نيست بلكه در ندانستن ماندن عيب است . بنده در اين تاپيك هيچ ادعايي نكرده ام تا بخواهم اثباتش كنم يا رد ان را قبول كنم ، بنده هم فقط فقط و فقط ميخواهم بدانم دموكراسي همان مدينه ي فاضله ي مورد ادعاست يا معجوني از حقه بازي و فريب است ، اصلا قرار نيست من چيزي را مطرح كنم تا بترسم مبادا نتوانم ثابت كنم !

اين هم براي عوض شدن جو تاپيك :
در يك كلاس استاد يك مسئله رياضي مطرح ميكند و شاگرد از معلم ميخواهد ان را ثابت كند ، معلم به جاي اثبات مسئله ميگوييد اقاي دانش اموز تو كه در اينده قرار است مهنس شوي و مغازه هاي بابابزرگ را تبديل به پاساژ كني ! اول خودت ثابت كن چرا از اسكلت فلزي استفاده كردي نه بتوني تا من هم اين مسئله رياضي را ثابت كنم !

شايد هم برعكس پايه هاي سست دموكراسي باعث شده شما هراسان و نگران شويد ! و با فرار به جلو ميخواهيد از آن گذر كنيم.
در مورد مذاكراتم از تيم گفتگو سوال كنيد ؟فقط توصيه ميكنم نگيد منتقديد!
در مورد امكان تضاد نظر مراجع هم در بخش اصول و عقايد تاپيك بزنيد اقايان با سوادي هستند جواب خواهند داد.

....................

جناب دوست حقيقت بنده همچنان منتظر جواب شما به مثال استخر هستم

[mirza47824]

با تشکر از تغییر جو .. سوال ما درباره امکان تضاد نظر مراجع نبود .

درباره این بود هر فردی یا افرادی امکان دارد از یکی از این نظرها تبعیت کند

این فرد و افراد چطور می تواند به حقوق دیگری تعدی نکند(بهم زدن کنسرت ها با وجود مجوز شکستن الات موسیقی و سینه زنی روی سن و...) چون افراد دیگر از نظر مخالف آن تبعیت می کنند .

حال باید چه کرد؟

و این مثل همان مثال استخر هست و بعضی به طرز ظریفی می خواهند از کنار این سوال یواشکی رد شوند .

شاید من در بحث ناشی باشم و نکته هایی را ندانم اما از بزرگان یاد میگیرم . تا بحال هم از مطالب همه استفاده کرده ام (رفته ام تحقیق اندکی انجام داده ام بابت مطالب دوستان) خوب این باعث شده به دانسته هایم بیافزایم .

[عمار94]

نقل قول:حال باید چه کرد؟

دقيقا بايد برگرديم نقطه ي صفر و حداقل ببينيم دموكراسي چاره است يانه ؟ اگر چاره بود بپذيريم اگر چاره نبود اسيرش نباشيم!

[دوست حقیقت]

بچه ها سلام خسته نباشید


فردا صبح میبینمتون


موفق باشید دوستان

[میکا]

سلام
در مسئله استخر، کافیه بهش اجازه بدن که به جای حضور در کلاسهای شنای مدرسه، در کلاسهای خصوصی شنا شرکت کنه.

شاید بشه گفت که دموکراسی در این مورد به خوبی اجرا نشده، نه اینکه بگیم دموکراسی بده.

[عمار94]

مشكل اينه كلاس شنا اونجا فانتزي و فوق برنامه نيست بلكه عين برنامه است !
طبق گفته ي شما اقليت فقط بايد سر كلاس رياضي حاضر باشه و بقيه ساعتها بره زنگ تفريح ! ظاهرا تو كلاس هاي ديگه هم چيزهاي ميگن كه استخر و اين حرفها پيشش عددي نيست !

اصلا واسه برعكسش چه كار كنيم ! حالا اوني كه معتقده شناي مختلط حتما لازمه !رفت جايي كه اكثريت شناي مختلط رو قدغن كردن ! حالا مشكل شد دو تا ! نه تو مدرسه شناي مختلط هست نه تو بيرون ! حالا اين چه كار كنه!

[دوست حقیقت]

متشکرم آقای میکا
از اینکه از صفحه من بازدید کردید و نظرتون بیان کردین ممنونم

بقول آقای میرزا این صفحه که فقط مال من و آقای عمار که نیست بلکه برای همه کاربراست


من دوست دارم محیطی گرم و پر جنب و جوش فضایی دوستانه و علمی فراهم کنم

دوست دارم همه نظرشون رو اعلام کنند

یکی تشویق کنه یکی انتقاد کنه

بچه ها همان طوری که صیقل دادن فلزات باعث زیبایی آنها میشه انتقادات شما هم باعث پختگی نظرات من میشه

روز خوبی داشته باشید

[mirza47824]

جناب دوست حقیقت از تعارف کم کن و بر مبلغ افزا البته در اینجا بایستی گفت بر مطلب افزا . به نظر تا شما دلایلتان را بازگو نکنید ایشان (نمیدونم بگم اسمشونو نگم چیکار کنم شاید ناراحت بشه) شیوه حکومت مدنظرشان را آشکار نمی کنند . اول شما(دوست حقیقت) بایستی محکوم شوی اقرار به اشتباه کنی احیانا توبه هم بکنی بعد بشینیم و بخوانیم و ببینیم آن شیوه حکومت چیست . خدایا چقدر صبر کنیم . باید تقوای الهی پیشه کنم و از پرهیزکاران باشم تا صبرم بیشتر شود شاید روزی ایشان شیوه حکومتی که در سینه پنهان کردند را آشکار کنند . (برای عوض کردن جو بود)

[دوست حقیقت]

سلام بر آقای میرزا متشکرم که جو را عوض کردید

باور کنید من مخالفانم را دوست دارم

من معتقدم که نباید عقاید شخصی خودم را بر دیگران تحمیل کنم

و بر اساس اخلاق عرفی با دیگران رفتار میکنم

به قول غاشیه 88 خداوند به پیامبر امر میکند که تو فقط یک تذکر دهنده هستی و در آیه ای دیگر میفرماید که تو وکیل و نگهبان مردم نیستی

و در نحل 125 میفرماید که خداوند بهتر میداند چه کسی گمراه و چه کسی هدایت یافته است


پس من فقط نظرم را میگویم و بر ایدئولوژی دیگران قضاوت نمیکنم


این امکان وجود دارد که آقای عمار درست بگوید و من اشتباه بگویم امکان عکسش هم وجود دارد


اما به هر حال ما دوستان هم هستیم و تفاوت ما باعث تقابل ما نمیشه

[ماحی]

(۲۲/شهریور/۹۴ ۱۵:۲۰)دوست حقیقت نوشته است:  بچه ها اگه میشه بهم کمک کنید

من چطوری میتونم محیط دوستانه فراهم کنم؟

---

به عنوان آخرین نکته خدمت شما کاربر دوست حقیقت


در یک تالار گفتگو وفضای مجازی که محدودیت داردوقرار است کاربران روی تایپیک های یکدیگربحث وگفتگو کنندونظرخود را به اشتراک بگذارندکه ان شا الله نتیجه بخش باشد،چه بهتر اگر تایپیکی ارسال میشود به موضوعات مشخص تفکیک شود وهر بار روی صحبت وتمرکز را به یکی از این موضوعات اختصاص دادو هر کدام به حداقل نتیجه ای رسانده شود وبعد به قسمت .دیگر..


در غیر این صورت خواننده وپاسخگوی تاپییک شما سر درگم می شود وچون نمی تواند باور وآن چرا که میداندومطالعه کرده به یک باره در درباره تمام موضوعات شما در یک تاپیک پاسخگو باشد ممکن است فضا کمی تند شود.
پس تایپیک خود را یکم بیشتر مدیریت ... وپله پله پیش رویداگرهدف درتالاربودن برایتان مهم است...!
سپاس از توجه تان
موفق باشید