زمینه سازی دموکراسی _ سه کلید حقوق بشر در اسلام

[دوست حقیقت]

کلید نخست: حکومت «ملک مشاع» همه شهروندان است.

برخی از فقها به این نکته اشاره کرده‌اند که حکومت «ملک مشاع» (مشترک) همه شهروندان است. کسی بدون اجازه مالک، حق تصرف در ملک را ندارد و حکومتی که برقرار می‌شود باید از جانب همه مردم باشد و حقوق همه‌ی شهروندان را فارغ از دین و مذهب، به رسمیت بشناسد؛ زیرا در صورتی حاکم می‌تواند وکالت مردم را بپذیرد که همه موکلان به تصرف او در حکومت راضی باشند و این امر بدون رضایت و دادن حقوق اقلیّت‌های مختلف، امکان‌پذیر نیست.

آقای مهدی حائری در کتاب «حکمت و حکومت» و آقای محسن کدیور در بخش دوم کتاب «در محضر فقیه آزاده» و بخش چهارم کتاب «شریعت و سیاست» این نظریه را مطرح کرده‌اند.


کلید دوم: تقدّم عدالت بر دیانت

آیه ۲۵ از سوره حدید در قرآن نشان می‌دهد که عدالت از اهداف اصلی بعثت پیامبران الهی بوده است. «لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط…»؛ ما پیامبران خویش را با دلایل روشن فرستادیم و با آنها کتاب و معیار فرود آوردیم تا مردم عدل و قسط را به پا دارند.

لااقل در میان فقهای شیعه، اجماع بر این است که اصول دین قابل تقلید نیست و حتماً باید به‌وسیله‌ی عقل، اصول دین را پذیرفت. عدالت به عنوان یکی از اصول دین اسلام (مذهب شیعه) در میان فقهای شیعه همواره مطرح بوده است. تقدّم اصول بر فروع، امری بدیهی است. فروع دین در سایه‌ی اصول و پس از اصول دین پذیرفته و شناخته می‌شوند. درواقع، سپهر عقلانیت و عدالت همواره مقدّم بر دیانت (که غالباً با فروع شناخته می‌شود.) بوده است.



م ک نیز در دو سخنرانی خود با عنوان «امامت و اعتدال دینی» و «ممیزات تشیع» می‌گوید که دین تابع عدالت است و نه عدالت تابع دین.

چنان‌که م ک در بخش اول کتاب «حق الناس» با عنوان «مبادی بحث اسلام و حقوق بشر» می‌نویسد: «از آنجا که عدالت مقیاس دین است و نه دین مقیاس عدالت، و از آن‌جا که عقلایی بودن مقیاس حوزه اجتماعیات و فقه معاملات است، می‌توان نتیجه گرفت که احکام فقهی تا زمانی که بر مقتضای عدالت باشند و سیره عقلا بر خلاف آن ها نباشد، دارای اعتبار و حجیت هستند. آیا در مذهب عدلیه می‌توان احکامی برخلاف سیره عقلا و منافی ضوابط عدالت را شرعی و دینی دانست؟ مخالفت یقینی حکمی با سیره عقلا یا تنافی با ضوابط عدالت یا اثبات بیشتر بودن مفاسد از مصالح، کاشف از موقت بودن و غیردائمی بودن چنین احکامی است. یعنی چنین احکامی از تشریعات متناسب با مقتضیات عصر نزول بوده است نه از تشریعات دائمی و ثابت شارع. فلسفه وجود چنین احکامی در متن کتاب و سنت لزوم حل مشکلات عصر نزول و زمان‎های مشابه است.»

آقای م.ک چنین ادامه می‌دهد: «اگر افرادی این گونه احکام مقید به مقتضیات زمان و مکان عصر نزول را احکام دائمی و ثابت اسلامی بپندارند، معنای دین، هدف بعثت و روح اسلام را درک نکرده اند. اسلام معنوی یعنی توجه جدی به اهداف و غایات متعالی دین و معنای اسلام. یعنی این‌که احکام و قالب‌های عملی را برتر از اهداف و غایات دین ندانیم و یقین بدانیم که احکام مطلوب، بالعرض و غایات، مطلوب بالذات هستند.»

مرحوم مرتضی مطهری نیز به همین مساله اشاره داشته است. او می‌نویسد: «ای عجب که دیگران به روح اسلامی نزدیک می‌شوند ولی فقهای ما توجه ندارند که اصل «إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ» به منزله روح و مشخص سایر مقررات حقوق اسلامی است و لهذا بر ظواهر و قوالب جمود می‌کنند و روح را از دست می‌دهند.»۱

عقلانیّت در اندیشه آیت‌الله محمدحسین طباطبایی نیز جایگاه ویژه خود را داشته و سبب شده است که او نگرش اخباری علامه مجلسی را، مورد انتقاد قرار دهد.۳,۲

در این‌جا فقط و یه یک پرسش و پاسخ بین هانری کُربن (Henry Corbin)، فیلسوف، شرق‌شناس، ایران‌شناس و اسلام‌شناس فرانسوی و علامه طباطبایی در مورد تعارض عقل و نقل بسنده کرده و مطالعه بیشتر را به خواننده واگذار می‌کنم.

هانری کُربن: «در صورت پیدایش اختلاف میان عقل و میان کتاب و سنت چه می کنید؟»
محمد حسین طباطبایی: «در صورتی که کتاب صریحاً نظر عقل را امضا و تصدیق نموده و به آن حجیت داده است، هرگز اختلاف نظر در میان آن‌ها پیدا نخواهد شد و برهان عقلی نیز در زمینه فرض حقیقت کتاب و واقع بینی عقل صریح، همین نتیجه را می دهد؛ زیرا فرض دو امر واقعی متناقض، متصور نیست و اگر احیانا فرض شود که دلیل عقلی قطعی با دلیل نقلی، معارض بیفتد، چون دلالت دلیل نقلی، از راه ظهور ظنی لفظ خواهد بود، با دلیل قطعی الدلاله معارضه نخواهد نمود و عملا نیز موردی برای چنین اختلافی وجود ندارد.» ۵,۴

جمله علامه طباطبایی به روشنی نشان می‌دهد که در صورت تعارض احتمالی عقل و نقل، دلیل نقلی نمی‌تواند بر دلیل قطعی‌ که عقل باشد، معارضه کند. با توضیحات بالا تقدّم عدالت بر دین و هم‌چنین تقدّم دلایل عقلی بر دلایل نقلی به اختصار نشان داده شد. طبیعتاً بسیاری از مسائل حقوق بشری ریشه در درک انسان امروز از عدالت دارد. انسانی که علی‌رغم احترام به پیشینیان خود، نمی‌خواهد همچون آن‌ها بیندیشد. طبیعتاً انسان امروز درک متفاوتی از عدالت دارد و شریعت نیز با انعطاف‌پذیری ذاتی خود، می‌تواند درک انسان امروز از عدالت را به رسمیت بشناسد.

[عمار94]

(۷/مهر/۹۴ ۷:۲۸)دوست حقیقت نوشته است:  دموکراسی با توجه به حد واقعی یعنی اجرای نظر اکثریت با احترام به حقوق اقلیت مردم سالاری است

حقيقت دوست اينطور كه وارد دور باطل ميشي ! قبلا كه زياد بحث شد و به جريان حقوقدان و وكيل و قاضي .....كشيد !


فكر ميكردم شما هم قبول كرديد كه با اجراي نظر اكثريت واضحا نظر اقليت نقض ميشه

[دوست حقیقت]

گفتیم که با توجه به حد ایده آل دموکراسی باطل است

اما با توجه به حد واقعی دموکراسی مردم سالاری است

ملاک نظر مردم چیست؟

اکثریت ملاک مردم است

پس

""وقتی که نظر اکثریت را اجرا کنیم در واقع نظر مردم را اجرا کرده ایم""

در عین حال با مثال نقض نشان دادیم که دموکراسی اکثریت سالاری نیست

[sagheb]

سلام

(۷/مهر/۹۴ ۹:۴۴)دوست حقیقت نوشته است:  گفتیم که با توجه به حد ایده آل دموکراسی باطل است

اما با توجه به حد واقعی دموکراسی مردم سالاری است

ملاک نظر مردم چیست؟

اکثریت ملاک مردم است

پس

""وقتی که نظر اکثریت را اجرا کنیم در واقع نظر مردم را اجرا کرده ایم""

در عین حال با مثال نقض نشان دادیم که دموکراسی اکثریت سالاری نیست

کی گفته اگه نظر اکثریت اجرا بشه در واقع نظر مردم را اجرا کردیم؟میشه یه دلیل عقلی بیارین؟؟با چه استدلال و منطقی میگین که بایدنظر اکثریت اجرا بشه؟؟

چون اصولا فرقي بين سركوبي اندیشه اكثريت ‏بوسيله اقليت و يا بالعكس نيست! و اگه يكي از اين دو صورت يعني طرد فكر اقليت‏ بوسيله اكثريت را معقول بدونيم، بايد به قبول صورت ديگه آن هم تن بدیم! اگه اندیشه اکثریت اجرا بشه که همون دیکتاتوری اکثریت!!

به قول اندرو لوین:«اگر نخستین لیبرال‌ها خود را از مخالفین دیکتاتوری سلطنتی می‌دیدند، دیکتاتوری اکثریت هم از همان ابتدا، تهدیدی برابر ـ اگر نه بیشتر ـ تلقی می‌شد»




ویل دورانت:
چنین امری( فشار و زور اکثریت عددی بر اقلیت ) روح غرور عوام را بالا برده و به همان اندازه هم روح افراد فوق العاده را خرد کرده است و نبوغشان را عقیم گذاشته،... هرچه بیشتر دموکراسی را می آزماییم از ناشایستگی و دورویی آن بیشتر ناراحت می شویم.

[دوست حقیقت]

سلام دوستان

خانم ثاقب شما چیزی رو اثبات نکردید چون من حرف برای گفتن داشتم

چند روز پیش به استاد کدیور جیمیل زدم و سوال شما رو پرسیدم

اینم پاسخ استاد:

سلام علیکم

آقای خمینی کجا گفته بی حجابی(یا بد حجابی) گناه صغیره است؟!
گناه اعم از صغیره و کبیره که دست ما نیست.دلیل معتبر میخواهد.

در مورد تعزیز بانوان بدلیل خاص عدم رعایت حجاب"هیچ دلیل معتبری در تمام فقه" از جمله فتواهای آقای خمینی یافت نمیشود

موفق باشید
...




من با حذف شدن مشکلی ندارم چون میدونم باد با چراغ خاموش کاری نداره وقتی که در ناملایمتی قرار میگیرم حس میکنم روشن هستم

به ناظرین خاصی توصیه میکنم که به داعشیان نگید تکفیری چون اعمال شما هم مصداق تکفیری بودن

بعضیا میگن برداشت ها و ذهنیات ما حق مطلق هستند
خب چرا؟
چون ما یقین داریم
اما من بهشون میگم این یقین شما برآمده از جهالت شماست شما از طریق راه فی*ل*تر به یقین رسیدید که این یقین نه بدرد خدا میخوره نه خودتون اما برای دل خوش کردن خوبه

حقیقت جاریست گر چه بعضیا میخوان با فی*ل*تر کردن خورشید را پشت ابر ببرن اما خورشید یه روزی خودشو نشون میده به نظر من این تالار صلاحیت مباحثه آزاد رو نداره

آقای عمار و خانم ثاقب اگه موجب ناراحتی شما شدم عذر میخوام و از اینکه توی این مدت منو همراهی کردید متشکرم

از مدیریت سایت هم تشکر میکنم این تالار برای گرایش فکری "خاص" میتونه خوب باشه

به گوگل پلاس میرم

خداحافظ دوستان

[mirza47820]

جناب عمار این شما هستی که مشغول دور زدن باطلی . وقتی در همان ابتدا من فرض ایدئولوژی شما رو حدس زدم شما ناراحت و عصبانی شدید که چرا حدس می زنید بعد خودتان که ایدئولوژی را بیان کردید(وحی) همانی بود که حدس زده بودم و در مثال هایی براحتی این فرض حکومتی رد شد . مثل فرض کشور میانمار که اکثریت بودایی اقلیت مسلمان را مورد آزار و اذیت قرار می دهند یا در بعضی از کشورهای آفریقایی اکثریت مسیحی اقلیت مسلمان را مورد تهاجم قرار می دهند یا در بعضی از کشورهای مسلمان مثل پاکستان فرقه هایی شیعیان رو مورد تهاجم قرار می دهند یا دو مذهب کاتولیک و پروتستان در ایرلند با هم در تقابل هستند و فرض کشور خودمان ایران . هرجا مسئله دین و مذهب باشد درگیری هم وجود دارد و حاکمان زمان بر اساس منافع خود تفسیر خاص خود از دین را ارائه می دهند و هر قسمت از احکام را بخواهند تعطیل می کنند و هر کدام را بخواهند اجرا می کنند و وقتی دیگران به فلان حکم اسلامی خرده می گیرند برچست نفاق می زنند و این آیه را از قرآن می آورند که "" بعضی از قسمت های اسلام را می پذیرند وبعضی قسمت ها را نمی پذیرند"" حال آنکه خود اینان بعضی از احکام الهی را تعطیل و بعضی دیگر را با شدت اجرا می کنند(تناقض را ببینید) و می گویند ما صاحب دین هستیم و هر کار صلاح بدانیم انجام میدهیم و اینان که در اجرای ایدئولوژی خود درمانده اند و دیگر بوی آن همه دنیا رو فراگرفته خود از مدل دموکراسی سراسر بد و اه و ناقص غربی که با رای اکثریت اقلیت را استثمار می کند , استفاده می کنند حداقل از یه مدل دیگر استفاده می کردند اینقدر تابلو نباشد . در غرب بر اساس ارزش علمی اجتماعی فرهنگی هر فرد با هر ملیتی که قبلا داشته می تواند در سیستم انجا ترقی کند فردی از برمه می تواند شهردار فلان شهر اروپا شود فردی ایرانی می تواند نماینده پارلمان فلان کشور اروپایی شود فردی دیگر می تواند در مناسب علمی اجتماعی و.... باشد بدون اینکه در نظر بگیرند او چه عقیده ای دارد چه ملیتی دارد . ولی در ایران چطور؟ آیا یک شخص اهل سنت توانسته وزیر شود؟ یا در پست مهم و حساس قرار گیرد؟ در ایران پست ها و مناسب بر اساس لیاقت تقسیم نمی شود بر اساس میزان وفاداری به فلان اعتقاد است که باعث ترقی شخص می شود نه درجات علمی آن شخص

[عمار94]

اينكه شما ايده مرا حدس زديد به خودي خود بد نبود بلكه اينكه خواستيد ايده ي مرا كه حدس زده بوديد نقد كنيد بد بود انهم به دلايل روشني مثل اين كه اصلا موضوع تاپيك بررسي چيز ديگريست و بايد من جواب نقد شما را ميدادم يا اينكه حدس شما به چه ميزان به ايده ي من نزديك است و ....

موضوع تاپيك برسي مدل حكومت دوست حقيقت است نه ايده ي من


ضمنا توجه كنيد نميتوان گفت چون حكومت ميانمار بد است پس دموكراسي خوب است

راستي در كشور امريكا هم اگر كسي متعلق به دموكرات ها يا جمهوري خواه ها نباشد نميتواند ريس جمهور شود !

[sagheb]

سلام

(۱۰/مهر/۹۴ ۸:۴۵)دوست حقیقت نوشته است:  سلام دوستان

خانم ثاقب شما چیزی رو اثبات نکردید چون من حرف برای گفتن داشتم

چند روز پیش به استاد کدیور جیمیل زدم و سوال شما رو پرسیدم

اینم پاسخ استاد:

سلام علیکم

آقای خمینی کجا گفته بی حجابی(یا بد حجابی) گناه صغیره است؟!

امام خمینی:زن باید بدن و موى خود را از مرد نامحرم بپوشاند. بلکه احتیاط واجب آن است که بدن و موى خود را از پسرى هم که بالغ نشده ولى خوب و بد را می ‏فهمد و به حدى رسیده که مورد نظر شهوانى است نیز بپوشاند. همچنین پوشیدن چیزى که از جهت رنگ یا شکل و یا نحوه پوشیدن باعث جلب توجه اجنبى شود و موجب فساد و ارتکاب حرام گردد، جایز نیست.

واجبه!ترک واجب هم گناه!

(۱۰/مهر/۹۴ ۸:۴۵)دوست حقیقت نوشته است:  گناه اعم از صغیره و کبیره که دست ما نیست.دلیل معتبر میخواهد.

در مورد تعزیز بانوان بدلیل خاص عدم رعایت حجاب"هیچ دلیل معتبری در تمام فقه" از جمله فتواهای آقای خمینی یافت نمیشود

موفق باشید
...

دلیل معتبر!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! اگه دلایل امام خمینی معتبر نیست پس چرا آقای کدیور به کتاب امام خمینی استناد کرده؟
با این حساب که صحبت های اقای کدیور هم معتبر نیست!!آقای کدیور ما رو چی فرض کرده؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
سطح علمی(نه این که بی سوادن!نه!علم فقط به دانستن نیست...) آقای کدیور دیگه برای من مشخص شده!(البته مشخص بود!به یقین تبدیل شد
)

(۱۰/مهر/۹۴ ۸:۴۵)دوست حقیقت نوشته است:  من با حذف شدن مشکلی ندارم چون میدونم باد با چراغ خاموش کاری نداره وقتی که در ناملایمتی قرار میگیرم حس میکنم روشن هستم

به ناظرین خاصی توصیه میکنم که به داعشیان نگید تکفیری چون اعمال شما هم مصداق تکفیری بودن

بعضیا میگن برداشت ها و ذهنیات ما حق مطلق هستند
خب چرا؟
چون ما یقین داریم
اما من بهشون میگم این یقین شما برآمده از جهالت شماست شما از طریق راه فی*ل*تر به یقین رسیدید که این یقین نه بدرد خدا میخوره نه خودتون اما برای دل خوش کردن خوبه

حقیقت جاریست گر چه بعضیا میخوان با فی*ل*تر کردن خورشید را پشت ابر ببرن اما خورشید یه روزی خودشو نشون میده به نظر من این تالار صلاحیت مباحثه آزاد رو نداره

نه دیگه ناراحت نباشین! چون شما خیلی این شاخه اون شاخه میپریدین!(مورد زیاد بود!فقط به یکیش اکتفا میکنم!)تو اون تاپیک گفتین که حجاب رو قبول دارین ، بعدش میرین مقاله اقای کدیور رو میذارین که حجاب رو برده بود زیر سوال! خوب ما بر اساس چه اصل ثابتی با شما بحث میکردیم؟ واقعا خودتون عادلانه قضاوت کنین ، اگه کسی دیگه بود چی درباره ش فکر میکردین؟؟اون تاپیک برای یادگیری نبود!همون بهتر که بسته شد!فقط اثبات حرف خود بود اونم به هر قیمتی!(حتی به قیمت نقض کردن حرف خود) لطفا بدون تعصب و عادلانه به این قضیه نگاه کنید

(۱۰/مهر/۹۴ ۸:۴۵)دوست حقیقت نوشته است:  آقای عمار و خانم ثاقب اگه موجب ناراحتی شما شدم عذر میخوام و از اینکه توی این مدت منو همراهی کردید متشکرم

از مدیریت سایت هم تشکر میکنم این تالار برای گرایش فکری "خاص" میتونه خوب باشه

به گوگل پلاس میرم

خداحافظ دوستان

موفق باشین و حق جو.خدا نگه دار.

این تاپیک مال دموکراسی!لطفا دیگه بحث غیر مرتبط نشه. اگه بحثی هست تاپیک جدا بزنید.

[saman zaman]

(۱۱/مهر/۹۴ ۸:۵۱)sagheb نوشته است:  امام خمینی:زن باید بدن و موى خود را از مرد نامحرم بپوشاند. بلکه احتیاط واجب آن است که بدن و موى خود را از پسرى هم که بالغ نشده ولى خوب و بد را می ‏فهمد و به حدى رسیده که مورد نظر شهوانى است نیز بپوشاند. همچنین پوشیدن چیزى که از جهت رنگ یا شکل و یا نحوه پوشیدن باعث جلب توجه اجنبى شود و موجب فساد و ارتکاب حرام گردد، جایز نیست.

واجبه!ترک واجب هم گناه!

موفق باشین و حق جو.خدا نگه دار.

واجب , احتیاط واجب , احتیاط , مباح , به نظرت اینا با هم چه فرقی میکنه؟
حرام , حلال , مکروه , به نظرت اینا با هم چه فرقی میکنه ؟
آیا مکروه مساوی حرام است؟
آیا احتیاط واجب مساوی واجب یا مساوی حرام است؟

(۱۱/مهر/۹۴ ۸:۵۱)sagheb نوشته است:  

[b]این تاپیک مال دموکراسی!لطفا دیگه بحث غیر مرتبط نشه. اگه بحثی هست تاپیک جدا بزنید.

موافقم

[sagheb]

سلام

(۱۱/مهر/۹۴ ۹:۱۹)saman zaman نوشته است:  واجب , احتیاط واجب , احتیاط , مباح , به نظرت اینا با هم چه فرقی میکنه؟
حرام , حلال , مکروه , به نظرت اینا با هم چه فرقی میکنه ؟
آیا مکروه مساوی حرام است؟
آیا احتیاط واجب مساوی واجب یا مساوی حرام است؟

لطفا خیلییییییی خوب دقت کنید:
احتیاط واجب مال این جمله است: پسرى هم که بالغ نشده ولى خوب و بد را می ‏فهمد .


قبلش فرمودن :زن باید بدن و موى خود را از مرد نامحرم بپوشاند.

(۱۱/مهر/۹۴ ۸:۵۱)sagheb نوشته است:  امام خمینی:زن باید بدن و موى خود را از مرد نامحرم بپوشاند. بلکه احتیاط واجب آن است که بدن و موى خود را از پسرى هم که بالغ نشده ولى خوب و بد را می ‏فهمد و به حدى رسیده که مورد نظر شهوانى است نیز بپوشاند. همچنین پوشیدن چیزى که از جهت رنگ یا شکل و یا نحوه پوشیدن باعث جلب توجه اجنبى شود و موجب فساد و ارتکاب حرام گردد، جایز نیست.


واجبه!ترک واجب هم گناه!

[ماحی]

نقل قول:sagheb نوشته است:

امام خمینی:زن باید بدن و موى خود را از مرد نامحرم بپوشاند. بلکه احتیاط واجب آن است که بدن و موى خود را از پسرى هم که بالغ نشده ولى خوب و بد را می ‏فهمد و به حدى رسیده که مورد نظر شهوانى است نیز بپوشاند. همچنین پوشیدن چیزى که از جهت رنگ یا شکل و یا نحوه پوشیدن باعث جلب توجه اجنبى شود و موجب فساد و ارتکاب حرام گردد، جایز نیست.

واجبه!ترک واجب هم گناه!

نقل قول:saman zaman نوشته است: واجب , احتیاط واجب , احتیاط , مباح , به نظرت اینا با هم چه فرقی میکنه؟
حرام , حلال , مکروه , به نظرت اینا با هم چه فرقی میکنه ؟
آیا مکروه مساوی حرام است؟
آیا احتیاط واجب مساوی واجب یا مساوی حرام است؟

بسم الله

سلام

احتیاط واجب واحتیاط مستحب 2تفاوت دارندیکی در مقام شناخت وتشخیص ویکی در مقام عمل.

احتیاط واجب بدون فتوا است ومکلف درآن میتواند به احتیاط عمل کند یا به فتوای مجتهد دیگری که پس از آن مجتهد از دیگران اعلم است مراجعه کند.

احتیاط مستحب به همراه فتوا است ومقلد میتواند به احتیاط عمل کند یابه فتوای همراه آن.ونمیتواند درآن به مجتهد دیگری رجوع کند.

جایزنیست هم همان معنی حرام است را دارد.
ترک عمل مکروه مطلوب است و ثواب دارد و ارتکابش عذاب ندارد.
ترک عمل حرام لازم است و ارتکابش عذاب دارد.
واجب هم که انجامش لازم است وترکش عذاب دارد.

اگرلازم بود تا احتیاط ها واحکام تکلیفی رابامثال توضیح بدیم خدمتتان که همه را باهم مساوی نگیرید.

قسمتی راکه رنگ قرمز دارد دقت کنید یعنی واجب است ومقلد باید به آن عمل کندیا درآن به فتوای مجتهددیگری که پس ازایشان از دیگران اعلم است مراجعه کند.یعنی مقلدین امام یابه این احتیاط عمل میکنن یا به فتوای مجتهد اعلم پس از ایشان.
موفق باشید