تالار گفتگوی بیداری اندیشه

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم

روز دوم؛ جزء دوم؛ موضوع دوم : نیّت

لَّا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فىِ أَيْمَانِكُمْ وَ لَاكِن يُؤَاخِذُكُم بمَِا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ(225) سوره مبارکه بقره

خداوند شما را به خاطر سوگندهايى كه بدون توجه ياد مى‏ كنيد، مؤاخذه نخواهد كرد، اما به آنچه دلهاى شما كسب كرده، (و سوگندهايى كه از روى اراده و اختيار، ياد مى ‏كنيد،) مؤاخذه مى ‏كند. و خداوند، آمرزنده و بردبار است. (225)

روایات :

1. امام صادق علیه السلام : بدرستیکه خداوند در روز قیامت مردم را بنا بر نیتهایشان محشور می کند. (بحار الانوار، ج 76 ، ص 209)

2. امام صادق علیه السلام : هرگاه انسان نیت گناه کند، از رزقش محروم می شود. (بحار الانوار ، ج 71 ،ص 274)

3. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم : خداوند متعال نه به قیافه های شما نگاه می کند و نه به حسب و نسب و دارایی هایتان بلکه به دلهایتان می نگرد. پس هرکسی نیت و دلی پاک داشته باشد، خداوند به او مهربانی و ترحم می کند. (کنزالعمال : 7258)

4. امام علی علیه السلام : قدر هرکس به قدر همت اوست و عملش به قدر نیتش. (غررالحکم : 6743)

5. امام علی علیه السلام : نیت خوب، خود یک عمل است. ( غررالحکم: 1624)

6. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم : ای اباذر، قصد کار نیک کن، هرچند انجامش ندهی تا از غافلان نوشته نشوی. ( مکارم الاخلاق،ج 2،ص378 ،ح 2661)

7. امام علی علیه السلام : آدمی با نیت نیکو و اخلاق خوب به تمام آنچه در جستجویش است ، از زندگی خوش ،امنیت محیط و فراخی روزی دست می یابد. (غررالحکم: 10141)

8. امام علی علیه السلام : نیک اندیشی و خوش نیتی، نشانگر پاک زادگی است. ( غررالحکم: 4758)


نکات :

1. هر کاری با اخلاص در در گاه الهی پذیرفته می شود و اخلاص در نیت یعنی؛ عبادت و اطاعت را بدون انتظار مزد و پاداش انجام دادن.

2. وقتی در خانه بر سر سفره می نشینید به اهل خانه توجه نداشته باشید و در نظر بگیرید که چند تن از اهل بیت علیهم السلام را مهمان کرده اید. با این نیت سفره پهن کنید و غذا تهیه کنید و از خانواده خود پذیرایی کنید. چند بار که تکرار کردید، خواهید دید این نیت شریف چه آثار مبارکی بر شما و خانواده خواهد گذاشت. زن خانه هم با همین نیت غذا بپزد و خانه را جارو کند. (مرحوم دولابی ، مصباح الهدی، ص 213)

یاعلی
التماس دعا

قسم خوردن به خدا

وَلا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لأیمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَینَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ. لا یؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ باللَّغْوِ فِی أَیمَانِكُمْ وَلَكِنْ یؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِیمٌ
بقره / 224 و 225

ترجمه: خدا را در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد. و براى اينكه نيكى كنيد، و تقوا پيشه سازيد، و در ميان مردم اصلاح كنيد (سوگند ياد ننماييد.) و خداوند شنوا و داناست. خداوند شما را به خاطر سوگندهايى كه بدون توجه ياد مى ‏كنيد، مؤاخذه نخواهد كرد، اما به آنچه دلهاى شما كسب كرده، (و سوگندهايى كه از روى اراده و اختيار، ياد مى‏ كنيد،) مؤاخذه مى ‏كند. و خداوند، آمرزنده و بردبار است.

تفسیر المیزان: ... کسی که زیاد به نام خدا سوگند می خورد، نام خدا دیگر برایش عظیم نمی ماند و از اهمیت می افتد و در این صورت چه بسا از دروغ هم پروا نکند...

(آيه 45)
قرآن براى اين كه انسان بتواند بر اميال و خواسته‏ هاى دل پيروز گردد و حبّ جاه و مقام را از سر بيرون كند در اين آيه چنين مى ‏گويد:
«از صبر و نماز يارى جوييد»
و با استقامت و كنترل خويشتن بر هوس هاى درونى پيروز شويد
(وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ)

سپس اضافه مى ‏كند:
«اين كار جز براى خاشعان سنگين و گران است»
(وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ)

(آيه 46)
در اين آيه خاشعان را چنين معرفى مى ‏كند:
«همانها كه مى ‏دانند پروردگار خود را ملاقات خواهند كرد و به سوى او باز مى ‏گردند»
(الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ)

1- «لقاء اللّه» چيست؟
تعبير به «لقاء اللّه» در قرآن مجيد كرارا آمده است.
و همه به معنى حضور در صحنه «قيامت» مى‏ باشد.
بديهى است منظور از «لقاء» و ملاقات خداوند ملاقات حسى، مانند ملاقات افراد بشر با يكديگر نيست، چه اين كه خداوند نه جسم است و نه رنگ و مكان دارد كه با چشم ظاهر ديده شود، بلكه منظور يا مشاهده آثار قدرت او در صحنه قيامت و پاداشها و كيفرها و نعمتها و عذابهاى او است يا به معنى يك نوع شهود باطنى و قلبى است.
زيرا انسان گاه به جايى مى‏ رسد كه گويى خدا را با چشم دل در برابر خود مشاهده مى‏ كند، بطورى كه هيچ گونه شك و ترديدى براى او باقى نمى ‏ماند.

2- راه پيروزى بر مشكلات!
براى پيشرفت و پيروزى بر مشكلات دو ركن اساسى لازم است:
یكى پايگاه نيرومند درونى
و ديگر تكيه‏ گاه محكم برونى
در آيات فوق به اين دو ركن اساسى با تعبير «صبر» و «صلاة» اشاره شده است:
صبر آن حالت استقامت و شكيبايى و ايستادگى در جبهه مشكلات است.
و نماز پيوندى است با خدا و وسيله ارتباطى است با اين تكيه‏ گاه محكم.

در حديثى از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه فرمود:
«هنگامى كه با غمى از غم هاى دنيا رو برو مى ‏شويد وضو گرفته، به مسجد برويد، نماز بخوانيد و دعا كنيد، زيرا خداوند دستور داده (وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ).

(سوره مبارکه بقره آیات شریفه 45 و 46)
(برگزيده تفسير نمونه، ج‏1، ص71)

شب لیلة المبیت

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ

بقره / 207

ترجمه: بعضى از مردم (با ايمان و فداكار، همچون على (علیه السلام) در «ليلة المبيت‏» به هنگام خفتن در جايگاه پيغمبر ص)، جان خود را به خاطر خشنودى خدا مى‏ فروشند; و خداوند نسبت به بندگان مهربان است.

روز سوم؛ جزء سوم؛ موضوع سوم: حکمت

(خدا) دانش و حكمت را به هر كس بخواهد (و شايسته بداند) مى‏دهد و به هر كس دانش داده شود، خير فراوانى داده شده است. و جز خردمندان، (اين حقايق را درك نمى‏كنند، و) متذكر نمى‏گردند. (269)


روایات:

1. امام علی علیه السلام : شهوت و حکمت با هم (در یک قلب) جمع نمی شود.( غررالحکم : 10573)

2. امام صادق علیه السلام : خشم، دل انسان حکیم را تباه می کند و کسی که اختیار خشم خود را نداشته باشد اختیار عقلش را ندارد.(بحارالانوار، ج 78، ص 255)

3. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم : مدارا کردن در رأس حکمت است. ( کنزالعمال: 5444)

4. امام کاظم علیه السلام : به لقمان گفته شد: چکیده حکمت تو چیست ؟ گفت : از آنچه می دانم نمی پرسم و برای آنچه به من مربوط نمی شود خود را به زحمت نمی اندازم. ( بحارالانوار ، ج 13 ، ص 417)

5. امام علی علیه السلام : حکیم نیست کسی که نیاز خود را نزد شخص غیر کریم برد.( غررالحکم : 7499)

6. امام علی علیه السلام : حکیمان، گرانمایه ترین، شکیباترین، با گذشت ترین و خوشخوترین مردمان هستند. ( غررالحکم : 2107)


نکات :

1.راه نیل به حکمت دو چیز است : یکی زهد در دنیا و دیگری عمل کردن شخص به آنچه می داند. (من زهد فی الدنیا علمه الله بغیر تعلیم) کسی که بی رغبتی به دنیا را پیشه کند خداوند بدون اینکه او نیازمند به تعلیم گرفتن باشد به او علم عنایت می کند. (من عمل بما علم ورثه الله ما لم یعلم)

2. حکمت اصطلاحی امروز که معمولا در علوم عقلی و فلسفه استفاده می شود و آنچه در گذشته از آن به حکمت تعبیر می شده ارتباطی با حکمت مطرح شده در آیات و روایات ندارد لذا باید با توجه به اصطلاحات، سراغ مطالعه ، دقت و تحلیل لغت حکمت رفت.

3. قطعا حکمتی که خداوند عنایت می کند بر اساس عدالت بوده و معیارهایی دقیق دارد لذا برای دریافت موهبت حکمت باید راه انجام واجبات و ترک محرمات را در پیش گرفت.

یاعلی
التماس دعا

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم

روز چهارم؛ جزء چهارم؛ موضوع چهارم: غضب

همانها كه در توانگرى و تنگدستى، انفاق مى ‏كنند و خشم خود را فرو مى ‏برند و از خطاى مردم درمى ‏گذرند و خدا نيكوكاران را دوست دارد. (134)

روایات:

1. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم : همانا خشم از شیطان است و شیطان از آتش آفریده شده است و آتش با آب خاموش می شود. پس، هرگاه فردی از شما خشمگین شد، وضو بگیرد.( ترغیب و ترهیب،ج3،ص450)

2. امام علی علیه السلام : با بردباری به جنگ خشم رفتن، نشانه شرافتمندی است.( غررالحکم : 4773)

3. امام حسن علیه السلام : اندیشه، جز به هنگام خشم شناخته نشود.( بحارالانوار، ج 78، ص113)

4. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم : هرکه جلو خشم خود را بگیرد، خداوند جلو عذاب خود را از او بگیرد.( بحارالانوار، ج 73، ص 263)

5. مسیح علیه السلام : در پاسخ از ریشه خشم، فرمود: خودبزرگ بینی و گردن فرازی و حقیر شمردن مردم( مشکات الانوار ، ص 219)

6. امام علی علیه السلام : خشم را با خاموشی، درمان کنید و خواهش نفس را با خرد.(غرر الحکم :5155)

7. خداوند به داود علیه السلام وحی فرمود : هرگاه بنده من در هنگام خشم مرا یاد کند، روز قیامت در میان همه خلق خود به یاد او باشم و او را به همراه کسانی که نابودشان می کنم نابود نگردانم.( بحارالانوار،ج 73،ص 266)


نکات:

1. مؤمنان به هنگام غضب ، خودشان عفو می کنند، نه به خاطر وساطت دیگران.

2. دود شهوت و غضب چشم باطن ما را کور کرده و مجاری ادراک ما را بسته و گوش نفس ما را از شنیدن حق و آیات الهیه کر نموده با چشم بسته و گوش کر، نتوان حقایق را دریافت کرد.(امام خمینی(رحمة الله علیه)، جنود عقل و جهل ،ص 287)

به تلخی چو زهر است خشم از گزند----ولیکن چو خوردیش نوش است و قند

یاعلی
التماس دعا

(سوره بقره آيه 169)

نکته ها
در تفسير روح‏ البيان آمده است كه شيطان در وسوسه‏ ى خود، مراحلى را طى مى ‏كند:
ابتدا به كفر دعوت مى ‏نمايد.
اگر موفق نشد، به بدعت،
اگر موفق نشد، به گناهان كبيره،
اگر موفق نشد به گناهان صغيره،
اگر موفق نشد، به كارهاى مباح به جاى عبادات
و اگر باز هم موفق نشد، به عباداتى دعوت مى ‏كند كه پايين ‏تر است، تا شخص از مرحله بالاتر باز بماند.

فرمان شيطان، همان وسوسه ‏هاى اوست.
نه آنكه از انسان سلب اختيار كند تا انسان مجبور به گناه شود.
تاثير فرمان شيطان، نشان ضعف ماست!
هرگاه انسان ضعيف شد، وسوسه‏ هاى شيطان را همچون فرمان مولا مى ‏پذيرد؛
«انمّا سلطانه على الّذين يتولّونه» [نحل100]
وگرنه اولياى خدا، در مرحله‏ اى هستند كه شيطان به آنان نفوذ ندارد.
«انّ عبادى ليس لك عليهم سلطان» [حجر42]

پيام ها
1- نشانه ‏ى دشمنى شيطان، وسوسه براى انجام فحشا و افترا به خداوند است.
«عدوّ مبين انّما يأمركم»
2- شيطان، هم دستور به گناه مى‏ دهد، هم راه توجيه آنرا نشان مى ‏دهد.
فرمان به سوء و فحشا، همان دستور به گناه و فرمان افترا بستن به خدا، دستور به توجيه گناه است.
«يأمركم... وان تقولوا»
3- اظهار نظر در باره احكام دين و فتوى دادن بدون علم، حرام است.
«ان تقولوا على اللَّه ما لا تعلمون»
4- حتّى در مقام ترديد و شك، نبايد چيزى را به خداوند نسبت داد، تا چه رسد به مواردى كه بدانيم آن حرف و سخن از خدا نيست.
بنابراين بايد در تفسير قرآن و بيان احكام دقّت كرد.«وان تقولوا على اللَّه ما لاتعلمون»

(۱۴/مرداد/۹۰ ۴:۵۷)MESSENGER نوشته است: [ -> ]در تفسير روح‏ البيان آمده است كه شيطان در وسوسه‏ ى خود، مراحلى را طى مى ‏كند:
ابتدا به كفر دعوت مى ‏نمايد.
اگر موفق نشد، به بدعت،
اگر موفق نشد، به گناهان كبيره،
اگر موفق نشد به گناهان صغيره،
اگر موفق نشد، به كارهاى مباح به جاى عبادات
و اگر باز هم موفق نشد، به عباداتى دعوت مى ‏كند كه پايين ‏تر است، تا شخص از مرحله بالاتر باز بماند.

خیلی جالب و تأثیرگذار بود.

---