شما درحال مشاهده محتوای قالب بندی نشده این مطلب هستید.برای مشاهده نسخه قالب بندی شده روی لینک فوق کلیک کنید
آيه شماره 4 از سوره مبارکه تحریم
یاری پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم با صالح المؤمنین علیه السلام « ولادت حضرت علی علیه السلام »
متن آیه:إِن تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِن تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَلِكَ ظَهِيرٌ
معنی آیه:اگر [شما دو زن] به درگاه خدا توبه كنيد [بهتر است] واقعا دلهايتان انحراف پيدا كرده است و اگر عليه او به يكديگر كمك كنيد در حقيقتخدا خود سرپرست اوست و جبرئيل و صالح مؤمنان [نيز ياور اويند] و گذشته از اين فرشتگان [هم] پشتيبان [او] خواهند بود
تفسیر آیه:به خاطر یك خلاف، همه را زیر سؤال نبرید. «تتوبا» (دو نفر باید توبه كنند، نه همه.)
براى افراد شرمنده، راه بازگشت و توبه را باز كنید. «ان تتوبا» البتّه براى هر گناهى توبهاى لازم است.
شنیدن راز نیز ممنوع است. خداوند به گوینده و شنونده، هردو مىفرماید: توبه كنید. «تتوبا»
خداوند، هم مولاى همه است و هم مولاى شخص پیامبر. در آیه دوم فرمود: «و اللّه مولاكم» و در این آیه در خصوص پیامبر مىفرماید: «هو مولاه»
نام برجستگان را برجسته كنید. با این كه جبرئیل از فرشتگان است، امّا نامش جداگانه برده شده است. «جبریل... و الملائكة»
گاهى یك حادثه و جرقّه، بیانگر یك جریان است. فاش كردن یك راز، جزئى بود، ولى خداوند آن را یك توطئه قلمداد كرد. «تظاهرا علیه»
همسرى و همنشینى، نشانه همفكرى و همدلى نیست. «ازواجه... تظاهرا علیه»
توبه تنها اظهار پشیمانى با زبان نیست، توبه واقعى بازگشت دل گنهكار است. «تتوبا... صغت قلوبكما»
مهمتر از انحراف در عمل، انحراف روح و دل است. ابتدا فكر و دل انسان منحرف مىشود، سپس مرتكب خلاف مىشود. «صغت قلوبكما»
كسانىكه رازى را بىدلیل افشا مىكنند، اگر توبه نكنند، توطئهگرند. «ان تتوبا... تظاهرا علیه»
در برابر توطئه علیه پیامبر و مكتب، تمام نیروها باید بسیج شوند. «تظاهرا علیه... هو مولاه و صالح المؤمنین و الملائكة... ظهیر»
حق، هیچگاه تنها نمىماند. «هو مولاه و جبریل و صالح المؤمنین و...»
صالح بودن، انسان را در كنار فرشتگان مقرّب الهى قرار مىدهد. «جبریل و صالح المؤمنین»
فرشتگان، یاور پیامبر در برابر توطئهها هستند. «و الملائكة بعد ذلك ظهیر»
امدادهاى الهى، همه جانبه، ظاهرى و غیبى است. «صالح المؤمنین و الملائكة»
آيه شماره 17 از سوره مبارکه اعراف
در دام شیطان
متن آیه:ثُمَّ لآتِيَنَّهُم مِّن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ وَلاَ تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ
معنی آیه:آنگاه از پيش رو و از پشتسرشان و از طرف راست و از طرف چپشان بر آنها مىتازم و بيشترشان را شكرگزار نخواهى يافت
تفسیر آیه:شیوههاى اغفال ابلیس، متعدّد و مختلف است. «من بین ایدیهم ومن خلفهم و...»
شیطان، هم صراط مستقیم را مىشناسد، «صراطك المستقیم» هم راههاى وسوسه و هجوم و غلبه را، «لآتینّهم من بین...» هم شاكرین و ناسپاسان را. «و لاتجد اكثرهم شاكرین»
هدف وآرزوى شیطان، ناسپاسى انسان است.«ولاتجد اكثرهم شاكرین» بنابراین پیروى از شیطان، ناسپاسى خداست وانسان سپاسگزار، در راه مستقیم است.
آيه شماره 153 از سوره مبارکه بقره
پاداش صابران « وفات حضرت زینب سلام الله علیها »
متن آیه:يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
معنی آیه:اى كسانى كه ايمان آوردهايد از شكيبايى و نماز يارى جوييد زيرا خدا با شكيبايان است
تفسیر آیه:ایمان اگر همراه با عمل و توكّل وصبر و عبادت باشد، كاربرد بیشترى خواهد داشت. «الّذین آمنوا استعینوا بالصبرو...»
نماز اهرم است، بار نیست. «استعینوا بالصبر والصلوة»
صبر ونماز، وسیلهى جلب حمایتهاى الهى هستند. «استعینوا بالصبر والصلوة انّ اللّه مع الصابرین»
اگرچه خداوند با هركس ودر هر جایى حضور دارد؛ «هو معكم اینما كنتم» و لكن همراهى خدا با صابران، معناى خاصّى دارد و آن لطف، محبّت و یارى رسانى خداوند به صابران است. «انّ اللّه مع الصابرین»
آيه شماره 144 از سوره مبارکه اعراف
انجام صحیح رسالت
متن آیه:قَالَ يَا مُوسَى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسَالاَتِي وَبِكَلاَمِي فَخُذْ مَا آتَيْتُكَ وَكُن مِّنَ الشَّاكِرِينَ
معنی آیه:فرمود اى موسى تو را با رسالتها و با سخن گفتنم [با تو] بر مردم [روزگار] برگزيدم پس آنچه را به تو دادم بگير و از سپاسگزاران باش
تفسیر آیه:حضرت موسى، بندهى مخلص خدا بود. «اصطفیتك» («اصطفاء» به معناى انتخاب گوهر خالص است)
نبوّت و رسالت مقامى انتصابى است، نه انتخابى. «انّى اصطفیتك»
بیانِ درخواست نابجاى مردم، مانع برگزیدگى ونبوّت موسى نیست. «اصطفیتك»
چهل شب عبادت در میعادگاه، مقدّمهاى براى گرفتن تورات و بكار بستن آن شد. «جاء موسى لمیقاتنا - فخذ ما آتیتك»
پس از براندازى طاغوت و تشكیل حكومت دینى، باید قانون و احكام الهى اجرا شود. «فخذ ما آتیتك»
شكر، فرمان اكید خدا و امرى واجب است، نه مستحب و یك سفارش اخلاقى. پس شكرگزارى از نعمتهاى الهى لازم است. «و كن من الشاكرین»
مسئولیّتهاى دینى و ارشادى، نعمت الهى است كه باید سپاسگزارى شود. «و كن من الشاكرین» (شكرگزارى، علاوه بر زبان باید با بكار بستن دستورات الهى باشد)
آيه شماره 189 از سوره مبارکه اعراف
آرامش در خانواده
متن آیه:هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَت دَّعَوَا اللّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ
معنی آیه:اوست آن كس كه شما را از ن فس واحدى آفريد و جفت وى را از آن پديد آورد تا بدان آرام گيرد پس چون [آدم] با او [حوا] درآميخت باردار شد بارى سبك و [چندى] با آن [بار سبك] گذرانيد و چون سنگينبار شد خدا پروردگار خود را خواندند كه اگر به ما [فرزندى] شايسته عطا كنى قطعا از سپاسگزاران خواهيم بود
تفسیر آیه:گوهر وجودى زن و مرد یكى است. «وجعل منها زوجها»
ازدواج و همسر، عامل آرامش روح و زندگى است وناآرامىهاى روانى را برطرف مىكند. «لیسكن الیها»
اساس زندگى بر انس و الفت است، نه اختلاف و شقاق. «لیسكن الیها»
مسائل جنسى را با كنایه بیان كنیم. «تغشّاها»
آمیزش زن و شوهر باید در پنهانى باشد. «تغشّاها»
رشد جنین، تدریجى است، تا زن آمادگى داشته باشد. «خفیفاً، أثقلت»
تا بار انسان سنگین نشود، متوجّه مسئولیّت خود نمىشود. «فلما أثقلت دعوا»
مشكلات، وسیلهى توجّه به خدا و پیدایش حالت روحى و معنوى و آماده نمودن دل و وجدان انسان است. مانند زنان باردار كه چون از تقدیر الهى بىخبرند دائم در اضطراب به سر مىبرند و پذیراى هرگونه موعظه و راهنمایى مىباشند.
انسان فطرتاً میل به بقاى نسل و فرزند دارد. «آتیتنا»
فرزند را از خدا بدانیم، نه از وسائل دیگر یا خودمان. «آتیتنا»
آمیزش جنسى تنها براى لذّت و شهوت نیست، بلكه براى بقا و دوام نسل صالح است. «صالحاً»
انسان فطرتاً به دنبال صلاح و اصلاح است، نه بىتفاوتى وفساد. «آتینا صالحاً» و نفرمود: «آتیتنا ولداً».
براى صلاح و تربیت صحیح فرزند، باید پیش از تولّد او اقدام كرد و از خدا استمداد نمود. «فلمّا اثقلت دعوا اللّه ربّهما لئن آتیتنا صالحا»
آيه شماره 26 از سوره مبارکه انفال
یادآوری روزهای سخت
متن آیه:وَاذْكُرُواْ إِذْ أَنتُمْ قَلِيلٌ مُّسْتَضْعَفُونَ فِي الأَرْضِ تَخَافُونَ أَن يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآوَاكُمْ وَأَيَّدَكُم بِنَصْرِهِ وَرَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
معنی آیه:و به ياد آوريد هنگامى را كه شما در زمين گروهى اندك و مستضعف بوديد مى ترسيديد مردم شما را بربايند پس [خدا] به شما پناه داد و شما را به يارى خود نيرومند گردانيد و از چيزهاى پاك به شما روزى داد باشد كه سپاسگزارى كنيد
تفسیر آیه:یادآورى روزهاى ناتوانى و روزهاى یارى خداوند، مایهى دور شدن از فتنههاست. «واتّقوا فتنة - واذكروا»
در ابتدا تعداد مسلمانان، بسیار كم بود. (كلمه «قلیل» به جاى «قلیلون»، تأكید بر كم بودن است)
مسلمانان در مكّه تا پیش از هجرت به مدینه، دائماً ترس و دلهره داشتند. «تخافون» (فعل مضارع، نشانهى استمرار است)
در راه حقّ، از كمى نفرات وناتوانى وآوارگى نهراسیم، «واذكروا اذ انتم قلیل» كه یارى خداوند حتمى است. «فاواكم و ایّدكم...»
امنیّت «فاواكم»، توان رزمى و پیروزى «ایّدكم بنصره» و بهبود امكانات اقتصادى «رزقكم من الطیّبات»، از نعمتهاى ویژه الهى مىباشد.
یادآورى روزهاى ضعف و مقایسه آن با روزهاى پیروزى، مایهى شكرگزارى و عشق و توكّل به خداوند است. «واذكروا... لعلّكم تشكرون»
در سایهى ایمان، خداوند به گروه اندكِ ضعیفِ هراسناك، عزّت و قدرت و مكنت مىبخشد. (كلّ آیه)
آيه شماره 38 از سوره مبارکه یوسف
توحید و رحمت الهی
متن آیه:وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَآئِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ مَا كَانَ لَنَا أَن نُّشْرِكَ بِاللّهِ مِن شَيْءٍ ذَلِكَ مِن فَضْلِ اللّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَشْكُرُونَ
معنی آیه:و آيين پدرانم ابراهيم و اسحاق و يعقوب را پيروى نمودهام براى ما سزاوار نيست كه چيزى را شريك خدا كنيم اين از عنايتخدا بر ما و بر مردم است ولى بيشتر مردم سپاسگزارى نمىكنند
تفسیر آیه:رسیدن به حقّ، در گرو شناخت باطل و ترك آن است. «تركتُ ملّة قوم لا یؤمنون و اتّبعتُ ملّة...»
جدّ انسان، در حكم پدر انسان است و «أب» به او نیز اطلاق شده است. «ملّة آبائى ابراهیم و اسحاق ویعقوب»
انبیا باید از خاندان پاك باشند. «آبائى ابراهیم و...»
پیامبران الهى از یك هدف برخوردارند. «ملّة آبائى ابراهیم واسحاق و...»
در كنار راههاى منفى، راه مثبت را نیز نشان دهیم. «تركتُ ملّة... واتّبعتُ ملّة...»
افتخار به پدران و پیروى از آنان در صورتى كه راه حقّ و توحید را پیموده باشند پسندیده و رواست. «واتّبعت ملّة آبائى...»*
پدران انبیاعلیهم السلام مشرك نبودهاند. «ما كان لنا ان نشرك»*
پرهیز از شرك و مبارزه با آن، پایه و اساس ادیان الهى است. «ما كان لنا ان نشرك»*
شرك، در تمام ابعادش (ذات، صفات و عبادت)، منفور است. «من شىء»
پرهیز از شرك و گرایش به توحید، توفیق الهى مىخواهد. «ذلك من فضل اللَّه»
تعالیم انبیا، نعمتى الهى و سزاوار شكر و سپاس است. «ذلك من فضل اللّه علینا... و لكنّ اكثر الناس لایشكرون»*
نبوّت و هدایت، توفیق وفضل الهى براى همه است. «علینا و على النّاس»
اكثریّت، معیار شناخت صحیح نیست. «اكثر النّاس لا یشكرون»
پشت كردن به راه انبیا، بزرگترین كفران نعمت است. «لایشكرون»
آيه شماره 5 از سوره مبارکه ابراهیم
رهایی از تاریکی
معنی آیه:وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللّهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ
معنی آیه:و در حقيقت موسى را با آيات خود فرستاديم [و به او فرموديم] كه قوم خود را از تاريكيها به سوى روشنايى بيرون آور و روزهاى خدا را به آنان يادآورى كن كه قطعا در اين [يادآورى] براى هر شكيباى سپاسگزارى عبرتهاست
تفسیر آیه:انبیا باید معجزه داشته باشند. «ارسلنا... بِایاتنا»
هدف كلّى انبیا، یكى است. خداوند در آیه اوّل این سوره به پیامبر اسلام، و در این آیه به حضرت موسى مىفرماید: مردم را از تاریكىها خارج كنید و به نور هدایت نمایید. «اخرج قومك»
اوّلین حوزهى مأموریت انبیا، قوم خودشان است. «قومك»
راه نجات مردم از ظلمات، یاد قهر وقدرت خدا نسبت به ستمگران و توجّه به الطاف اونسبت به گذشتگان است. «ذكّرهم بایّام اللَّه»
توجّه به تاریخ، زمینهى صبر و شكر را در انسان به وجود مىآورد. یادآورى مصیبتها وتلخىهاى گذشته و برطرف شدن آنها، انسان را به شكر وادار مىكند. و توجّه به پایدارى امّتها و پیروزى آنان، آدمى را به صبر و مقاومت دعوت مىكند. «ان فى ذلك لایات لكل صبار شكور»
همهى روزها روز خداست، امّا روز تجلّى قدرت خداوند حساب دیگرى دارد. (تجلّى قدرت او در قهر بر كفّار و تجلّى لطف او بر مؤمنین.) «ایّام اللَّه»
هرگونه جشن یا سوگوارى و مراسم ویژهاى كه بزرگداشت ایاماللَّه باشد جایز است. «ذكّرهم بایّام اللَّه» (بر خلاف نظر فرقهى منحرف وهّابیّت)
مؤمن در سختى، صبر و در رفاه، شكر مىكند. «صبّار شكور»
صبر زمینه درك حقیقت است. «لایات لكل صبار»
آيه شماره 7 از سوره مبارکه ابراهیم
شکر و ازدیاد نعمت
متن آیه:وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ
معنی آیه:و آنگاه كه پروردگارتان اعلام كرد كه اگر واقعا سپاسگزارى كنيد [نعمت] شما را افزون خواهم كرد و اگر ناسپاسى نماييد قطعا عذاب من سختخواهد بود
تفسیر آیه:سنّت خداوند بر آن است كه شكر را وسیلهى ازدیاد نعمت قرار داده و این سنّت را قاطعانه اعلام كرده است. «تأذن ربّكم»
شكر نعمت نعمتت افزون كند كفر نعمت از كفت بیرون كند.
خدا براى تربیت ما، شكر را لازم كرد نه آنكه خود محتاج شكر باشد. «ربّكم»
با شكر نه تنها نعمتهاى خداوند بر ما زیاد مىشود، بلكه خود ما نیز رشد پیدا مىكنیم، زیاد مىشویم و بالا مىرویم.«لازیدنّكم»
كیفر كفران نعمت، تنها گرفتن نعمت نیست، بلكه حتى گاهى نعمت سلب نمىشود ولى به صورت نقمت و استدراج در مىآید تا شخص، كمكم سقوط كند. «لان كفرتم انّ عذابى لشدید»
آيه شماره 78 از سوره مبارکه نحل
آدمی در آغاز حیات
متن آیه:وَاللّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
معنی آیه:و خدا شما را از شكم مادرانتان در حالى كه چيزى نمىدانستيد بيرون آورد و براى شما گوش و چشمها و دلها قرار داد باشد كه سپاسگزارى كنيد
تفسیر آیه:تولّد از مادر، به ارادهى الهى است. «اللَّه اخرجكم من بطون امهاتكم»
یاد نقصها و كمبودها و فقدانهاى گذشته، روحیهى شكر را در انسان بارور مىكند. «لاتعلمون شیئاً... لعلكم تشكرون»
حكمت و سنّت خداوند، آن است كه هر كارى از راه وسیلهاش انجام شود. ابزار علم، چشم و گوش و دل است. «جعل لكم السّمع...»
كارآیىِ گوش قبل از چشم است. (گوش در شكم مادر هم مىشنود، ولى چشم بعد از تولد، تا مدتى بسته است. شاید به همین دلیل در آیه نام گوش قبل از چشم برده شده است) «جعل لكم السمع والابصار»
تشكر از هر نعمت، بكارگیرى صحیح آن است. زیرا قرآن از گروهى انتقاد مىكند كه چشم دارند ولى حقایق را نمىبینند، گوش دارند ولى حاضر به شنیدن حق نیستند. «جعل لكم السمع والابصار ... لعلكم تشكرون»
شكر واقعى نعمت چشم و گوش، تحصیل علم است: زیرا آیه ابتدا مىفرماید: شما نمىدانستید، من به شما چشم و گوش دادم تا شكر كنید، یعنى علم بیاموزید. «جعل لكم السمع و الابصار... لعلكم تشكرون»